hósdagur 19. februar 2015síða 16

FRÍGGJADAGUR 20. FEBRUAR 2015 SOSIALURIN 18 Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 16 Óli Jacobsen FØROYINGAR PARTUR AV SØGUNI HJÁ BIAFRA Tað eru framvegis mong, sum minnast eirindaleysa Biafrakríggið í Nigeria seinast í 1960- unum. Henda greinin er søgan um føroyingar, sum eru ein partur av hesi søgu T að er einki at ivast í, at útlendingar, sum eru búsettir í Føroyum, hava ríkað okkara samfelag í mong ár. Fyrr í tíðini vóru tað mest danir, sum búsettust her og góvu íblástur til okkara sam felag. Men seinnu árini eru tað fólk frá mong um sera ymiskum londum, sum eru bú- sett her, og sum eftirfylgjandi hava fingið børn, sum eru líka føroysk sum øll onnur. Hetta er við til at skapa eitt fjølbroytni, sum øll lond hava brúk fyri. Hetta gevur okkum eisini samband til við- kom andi lond og teirra søgu. Millum tey lond, sum hava ríkað okkum á henda hátt, er eisini Niger ia, fólkaríkasta land í Afrika. Henda grein skal vera ein frásøgn um, hvussu føroyingar hava beinleiðis samband til søguna um Biafra, sum skakaði heimin í síni tíð. Hetta sigur ikki teimum ungu so nógv, men tey sum eru komin nakað til árs, minnast væl sorgarleikin í Biafra, tá ið teir royndu at loy- sa frá Nigeria. Ikki minst minnast fólk heit ið Biafra børn og myndirnar av hesum út hungr- aðu børnunum, sum skakaðu fólk tá í tíðini. Hetta kríggj verður roknað fyri at vera eitt tað mest ræðuliga av øllum kríggjum í Afrika. Rose upplivdi ræðuleikarnar Nú kunnu vit hava hesa søgu frá eini kvinnu, sum sjálv hevur upplivað hana. Hetta er tann 62 ára gamla Rose Akpu, sum beint nú er í Før- oy um og vitjar dóttir sína Ijeoma, sum er gift í Før oyum. Nigeria var ein bretsk koloni inntil 1960, tá ið tað fekk loysing. Landið er um 924.000 fer kilo metrar til støddar, einar 6-700 ferðir so stórt sum Føroyar. Landið er sera samansett av um 250 fólka- og mál bólkum. Tað eru tó tríggir fólkabólkar, sum serliga gera seg galdandi. Hetta eru hausa fólkið norðanfyri, og sunnanfyri eru tað yoruba og og ibofólkini. Norðanfyri eru tey mest muslimar, sunnanfyri eru tey mest krist- in og og annars er tað ein blanding av hesum relig ión um. Býtið millum muslimar og kristin er um helvt um helvt. Tað er 5%, sum hava eina aðra religión. Grundleggjandi er talan um trúarligt tol- lyndi í landinum. Skipanin er, at er forsetin krist in skal varaforsetin vera muslimur og øvugt. Málini hjá hesum bólkum eru sera ymisk. Men bretska hjálandaveldið gjørdi í hvussu er tað, at tey flestu duga enskt og kunnu tey tískil sam skifta sín ámillum. Samlaða fólkatalið er um 180 milliónir. Biafra hevði 13,5 mill íbúgvar. Støddin var 77.000 ferkilometrar ella tað dupulta av Dan- mark. Gott lív til bardagin brast á Rose er fødd í býnum Abor í Enugu lands parti- num í Biafra, og hon er av ibofólkinum. Í hesum býn um búðu um 5.000 fólk. Her arbeiða fólk í land búnaðinum, kolaminum og á jarnbreytum. Bia fra liggur í landsynningspartinum av Nigeria og hevur strond út móti Biafravíkini, sum Biafra var uppkallað eftir. Landslagið minn ir eitt sindur um Føroyar, so Rose kennir seg ikki heilt fremmanda, hóast nógv her er øðr vísi enn í Nigeria. Hon er so avgjørt ikki von við kava, sum hon hevur sæð heilt fitt til í Før- oy um nú í vetur. Rose hevði eitt rímiliga gott lív tíðliga í sín um uppvøkstri. Hon gekk í skúla, so fram- kom ið var tað. Á hesum leiðum eru tey flestu kato likk ar, og Rose gekk eisini í kirkju. Seinni eru hon og hennara familja vorðin evangelisk krist in. Ræðuleikar í Norður Nigeria er einki nýtt Nigeria virkaði fyri so vítt sum ein eind inn- til loys ing ina frá Bretlandi. Men tá fóru sjálv- stýris rørslur at taka seg upp ymsastaðni í landi num. Hetta var so eisini galdandi fyri Norður Nigeria, har tað fyrst og fremst vóru muslimar, sum búðu. Hetta kom Rose eisini at hava sínar royndir av. Hon misti mammu sína sum smágenta, og hon var hjá abba sínum, til hon var seks ára gomul. Tá kom hon at vera hjá pápabeiggja sín um, Kirian, sum var í nigerianska herinum. Í samband við hetta starv varð hann sendur til Norður Nigeria og Rose fór við. Her búðu tey í Kano, sum er næststørsti býur í Nigeria. Hann er eisini landspartahøvuðsstaður í stati- num Kano . Norðanfyri var skaptur ein ótti fyri, at iboar ar vildi taka alt valdið í Nigeria, og at fólk- ið norðanfyri skuldi missa øll rættindi. Hetta skap ti eina slíka øsing, at knappliga ein dag koma boð um, at allir iboar skuldu fara heim aft ur, haðani teir vóru komnir. Hetta skuldi vera beinanvegin. Og tað var ikki farið fram við mýkindum móti teimum, sum ikki aktaðu hesi boðini. Tey vóru snøgt sagt slaktaði niður. Eitt dømi um harðskapin er, at summi fingu eitt reip bundið um hálsin og blivu drigin eftir vegnum við einum bili, til tey doyðu. Konur, sum vórðu við barn fingu búk in sprettan upp, og hetta beindi bæði fyri kon um og børnum. Yvirgangurin Ibofólkið hevði hava stóra ávirkan og fekk leið andi størv eisini innan onnur øki í Nigeria. Hetta kann vera av teirri orsøk, at kristnu iboar nir høvdu yvirhøvur eina betri útbúgving enn til dømis muslimarnir norðanfyri. Heryvirmenn frá Ibofólkinum skipaði í 1966 fyri einum hernaðarkvetti. Hetta fekk fólk at ræð ast fyri, at ibofólkið fór at fáa ov nógv vald í nýggja statinum. Úrslitið gjørdist eitt mót- kvett seinni sama ár, og hetta førdi til eina for- fylg ing av iboarum, sum kostaðu millum 5.000 Siðsøga Ojukwu, leiðarin í Biafara Rose var barn undir Biafrakrígnum 1967-1970