hósdagur 8. juli 2004síða 3

4 Nr. 128 - 8. juli 2004 Nr. 128 - 8. juli 2004 5 Nýggi Smyril fær trý ymisk atløgupláss í Havn Fyribils skal nýggi Smyril bæði brúka atløguplássið hjá Norrønu og krókin undir Havnarskriv- stovuni, men onkran túr skal hann eisini ligga úti á Molanum SUÐUROYARSIGLINGIN Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eitt er vist: Ferðafólk, sum ætla at sigla við Smyrli ímillum Suðuroynna og Havnina mugu vera púra edrú. Eru tey ikki tað, verður tað skjótt at villast á havn- arkei. Nógv kjak hevur verið um, hvar nýggi Smyril skal hava atløgupláss í Havnini. Men nú hevur ein arbeiðs- bólkur mælt til, at nýggi Smyril fyribils fær trý ymisk atløgupláss. Arbeiðsbólkurin hevur kannað eftir, hvørjir møgu- leikar, Tórshavnar Havn hevur at taka ímóti nýggja Smyrli, tá ið hann kemur í heyst. Arbeiðsbólkurin sigur, at sum umstøðurnar eru nú, er tann besta fyribilsloysnin, at nýggi Smyril fær trý ymisk atløgupláss í Havn. Í fyrsta lagi mælir ar- beiðsbólkurin til, at nýggi Smyril brúkar ferjuleguna hjá Norrønu, tá ið hon ikki er í Havn. Í øðrum lagi mælir ar- beiðsbólkurin til, at nýggi Smyril liggur í krókinum undir Havnarskrivstovuni, tá ið Norrøna er í Havn, men tá skip hjá Skipafel- agnum ikki er í Havn Og í triðja lagi mælir ar- beiðsbólkurin til, at nýggi Smyril leggur at úti á Mol- anum, tá ið bæði Norrøna og skip hjá Skipafelagnum eru í Havn. Soleiðis sum Norrøna siglur nú, og heldur ferða- ætlanina, verður tað einar tríggjar ferðir um vikuna, at Smyril ikki kann liggja í leguni framvið Eystaru bryggju. – Men tað er tó ikki óvanligt, at Norrøna er seinkað, so tað kann stund- um verða oftari, at Smyril ikki fær brúkt leguna hjá Norrønu, sigur arbeiðs- bólkurin. – Annars verður tað ser- liga mánamorgun, at trup- ulleikar vera hjá Smyrli at sleppa at í krókinum, tí tá liggur skip hjá Skipafel- agnum har. Tá verður neyðugt at liggja úti á molanum, sigur Arbeiðsbólkurin. Í arbeiðsbólkinum hava verið Jónsvein Lamhauge og Arnbjørn Christiansen, Tórshavnar Havn, Ewald Kjølbro fyri Landsverk, Kristian Davidsen og Han- us Lassen fyri Strandferðsl- una og Niels Winther fyri vinnumálaráðið. Arbeiðsbólkurin leggur stóran dent á, at talan er um eina fyribilsloysn, sum langt frá er tann besta. Men hetta er heldur ikki verri enn skipanin, sum Smyril brúkar nú. Byggja út fyri fimm milliónir Arbeiðsbólkurin sigur, at verður tilmælið fylgt, verð- ur neyðugt at byggja út fyri einar fimm milliónir. Nýggj gongubrúgv skal gerast við ferjuleguna hjá Norrønu, yvir í trapputorn- ið hjá Norrønu. Í krókinum undir havnarskrivstovuni verður neyðugt at dýpa eitt sindur einar 15-20 metrar framvið molanum. Sam- stundis skal stoypast, har hekkuportrið kemur niður á bryggjuna, umframt at hægri fendarar skulu setast upp Úti á Molanum verður eisini neyðugt at seta hægri fendarar. Umframt tær fimm milli- ónirnar, hetta kostar, má landið eisini gjalda nýtslu- gjald fyri at brúka trappu- tornið, sum Tórshavnar Havn gjørdi til Norrønu. Í løtuni leigar Smyril Line tornið. Trý tey fyrstu árini er leigan 165.000 krónur um mánaðin. Eftir tað verð- ur leigan 50.000 um mán- aðin. Hvussu stórt nýtslu- gjaldið hjá Strandferðsluni verður, er ein samráðingar- spurningur. Afturat hesum má Strandferslan leiga bussar at koyra fólk ímillum far- støðina og Smyril, tá ið hann liggur á Molanum, tí fólk sleppa ikki at ganga ímillum. Hetta fer at kosta minni enn 50.000 krónur um árið. Skipaeftirlitið hevur boð- að frá, at verður hetta skip- að væl, dugir tað ikki at síggja nakrar trupulleikar. Ymsir møguleikar eru fyri at útvega nýggja Smyrli varandi at- løgupláss í Havn, men ein møguleiki er at flyta hann á Gomlu Rætt, sigur ein ar- beiðsbólkur SUÐUROYARSIGLINGIN Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Arbeiðsbólkurin, sum hev- ur kannað atløguviðurskift- ini hjá nýggja Smyrli í Havn, (sí hina greinina her á síðuni) hevur eisini gjørt nakrar metingar um, hvørjir møguleikar eru fyri at út- vega nýggja Smyrli fast at- løgupláss í høvuðsstaðnum. Men enn eru ongar enda- ligar niðurstøður gjørdar og bólkurin mælir til, at hann heldur fram við arbeiðnum, so at hann eisini kann koma við eini tilráðing um eina varandi loysn. Fimm møguleikar Arbeiðsbólkurin hevur um- røtt fimm møguleikar fyri eini varandi loysn til nýggja Smyril. Ein møguleiki er at gera atløgupláss úti á Skansa- bryggjuna. Men skal tað kunna brúk- ast í øllum veðri, verður neyðugt at leingja grótkast- ið og at gera havnaøkið størri. – Í øllum førum er hetta ein útbygging, sum fer at kosta yvir 100 milliónir, umframt at nýtt trapputorn skal gerast til ferðafólkið. Arbeiðsbólkurin metir, at hetta kann verða ein ein góð loysn, hóast umstøðurnar hjá ferðafólki til gongu kanska ikki verða so góðar, tí tað er nakað langt ímillum Skansabryggjuna og far- støðina á Eystaru bryggju. Ein annar møguleiki er at gera nýggja Smyrli fast pláss í krókinum undir Havnarskrivstovuni, so at hann bara kemur at skifta ímillum atløguplássið hjá Norrønu, tá ið hon ikki er í Havn og krókin, tá ið hon er í Havn. Men ein fortreyt fyri hes- um, er, at skipini hjá Skipa- felagnum mugu flyta aðra- staðni at liggja. – Tað hevur stóran týdn- ing fyri Skipafelagið, at stutt er frá skipinum til pakk- húsið, bæði fyri at avgreiða skipini effektivt og fyri at vøran skal halda sær. Tí ber ikki til at flyta skipini uttan samstundis at flyta pakk- húsið, sigur arbeiðsbólkur- in. Men tað er ivasamt um tað ber til at flyta pakkhúsið longri út á molan uttan at gera umstøðurnar í pakk- húsinum verri. Ein annar møguleiki er at Tórshavnar Havn flytir alt bingjuvirksemið til Kolla- fjarðar. Tórshavnar Havn hevur tó ikki enn tikið støðu til, hvar bingjuvirksemið skal plaserast í framtíðini, og ivasamt er, nær henda avgerðin verður tikin. – Tað má eisini havast í huga, at tað er dýrt at flyta bingjuvirksemið, og vil landið hava ávirkan á hesa gongdina, er helst neyðugt, at landið má gjalda fyri hetta. Tórshavnar Havn hevur eisini staðiliga gjørt vart við, at ein langtíðarloysn til nýggja Smyril ikki má ávirka viðskiftafólkini hjá Tórshavnar Havn neiliga. Skal arbeiðast víðari við einari slíkari loysn er tað sostatt neyðugt, at tað verð- ur gjørt í samstarvi við bæði Tórshavnar Havn og Skipafelagið. Ein triði møguleiki er at gera fast pláss til nýggja Smyril á Viðanesi. Men Viðanes er fiskivinnuhavn og liggur langt frá farstøð og farmavirkseminum ann- ars. Tí verður tvørligt at samskipa ferðsluna og farmaflutningin frá nýggja Smyrli við ferðsluna og farmaflutningin á eystaru bryggju. Á Viðanesi mugu stórar útbyggingar til, eitt nú trapputorn til ferðafólk, øki til bilar, ferjuskráa, fend- arar o.a. Fjórði møguleikin er at lata nýggja suðuroyarskipið fáa fast atløgupláss, har Norrøna nú leggur at. Men so má Norrøna flyta og í løtuni eru eingi útlit til, at Smyril Line ætlar sær at flyta Norrønu til aðra havn í Føroyum. Tosað hevur verið um møguleikan at tillaga ferða- ætlanirnar hjá Norrønu og Smyrli, so bæði skipini kunnu nýta leguna framvið eystaru bryggju, men av tí at bæði Norrøna og Smyril kunnu verða seinkað, og av tí at tað kann verða tørvur á at broyta ferðaætlanirnar í framtíðini, metir arbeiðs- bólkurin ikki, at hetta er nøkur loysn. Og seinasti møguleikin, sum arbeiðsbólkurin vísur á til nýggja Smyril, er Gamla Rætt. Men so verður neyðugt at byggja Gomlu Rætt út og at gera nýtt trapputorn. – Ein týðandi óvissa í hesari loysnini er, at nýggi Smyril verður noyddur at venda uttanfyri havnina og bakka inn. Ti má fyrst kannast um um hetta ber til. Nýggi Smyril kann liggja í Havn ella á Gomlu Rætt Suðuroyingar sleppa ikki at keypa skip Suðuroyingar, sum ætla at keypa eitt stórt fiskiskip, hava fingið noktandi svar úr landsstýrinum. Men teir gevast ikki so FYRITAKSSEMI Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Tað eru ikki útlit til at Finn- bjørn Poulsen, skipari í Lopra, og aðrir suðuroy- ingar, fáa dreym sín upp- fyltan. Herfyri søktu teir Fiski- málaráðið um innflutnings- loyvi til eitt stórt fiskiskip. Men tað fáa teir ikki! Fiskimálaráðið hevur nú viðgjørt umsóknina og av- gjørt at geva teimum nokt- andi svar. Skipið, sum Finnbjørn Poulsen og teir ætlaðu at keypa, var eitt skip til uppisjóvarfisk og sum skal fiska svartkjaft, lodnu, sild og makrel. Hann sigur eisini, at teir høvdu lutfalsliga nýggj skip í kikaranum, sum tað bar til at keypa fyri einar 40-50 milliónir. Talan er um skip, ið taka 1500-2000 tons. Hetta skipið skuldi vera eitt lið í eini størri menn- ingarætlan í Suðuroynni. Ætlanin var eisini at byggja eitt virki í Suðuroy at virka uppisjóvarfisk og enda- málið við skipinum var, at tað skuldi tryggja virkinum rávøruna. Samtundis høvdu teir gjørt avtalur við onnur skip um avreiða til virkið fyri at tryggja nóg nógva rávøru. Og Finnbjørn Poulsen legg- ur dent á, at talan er um eina føroyska ætlan og at teir ikki eru skutilsveinar fyri útlendsk, peningalig áhugamál. Hann leggur afturat, teir hava sostatt ikki biðið um eitt oyra í studningi. Í fyrstu syftu hevði hetta útvega arbeiðið til eini 50- 70 fólk, men gekst sum ætlað, fór hetta at skapa nógv fleiri arbeiðspláss seinni. Skiparin úr Lopra sigur, at hetta er ein ætlan, sum teir hava hugsað væl og virðiliga um. – Vit hava havt serkøn á økinum til at gera marknað- arkanningar fyri okkum og útlitini eru sera góð. Sam- stundis hava teir longu út- vega neyðuga peningin til at seta ætlanina í verk Hann vísir eisini á, at Suðuroyggin eigur ongan lut í uppisjóvarvinnuni og tí er ætlanin sera viðkomandi, serliga tá ið hugsað verður um tað stóru kreppu, sum økið er í. Vónbrot Men í Fiskimálaráðnum eru tey ikki líka hugtikin av hesi verkætlanini, sum suð- uroyingar eru, tí ráðið vil ikki geva teimum innflutn- ingsloyvi til skipið. Men ráðið leggur dent á, at við hesum hevur tað bara tikið støðu til sjálvt skipið. Støða er sostatt ikki tikin til ætlaða virkið á landi. Fiskimálaráðið sigur, at tað er nóg mikið av skipum til at gagnnýta tey rættindi, vit hava av uppisjóvarfiski og at tað tí ikki er grundar- lag fyri fleiri skpum. Hesum er Finnbjørn Poulsen púra ósamdur í. Hann heldur ikki, at tað er nóg mikið av skipum í Føroyum til uppisjóvarfisk við teimum fiskirættindum, vit hava. – Føroyingar hava ligið sjóvarfallið av sær í uppi- sjóvarvinnuni og hava verið alt ov trekir at útvega sær skip til endamálið. Sostatt koma vit eisini at vera eftir- bátur, tá ið svartkjafturin einaferð verður býttur sundur ímillum tey ymsu londini. Hann vísur eisini á, at í fjør var føroyska kvotan av atlantosildini uppfiskað fyri fyrstu ferð í nógv ár. – Men tað allarmesta av henni varð avskipað til móðurskip. Eg haldi ikki at tað er rætt at lata fyrsta floks rávøru fara til djóra- føði, bara fyri at fáa kvot- una uppfiskað, heldur enn at virka hana til matna, har hon gevur munandi meiri úrtøku. Samstundis vísa teir eisini á, at lodnan undir Íslandi, Grønlandi og í Barentshavinum eru eisini áhugaverd fiskasløg hjá einum skipi, sum suðuroy- ingarnir hugsa um, eins og hestamakrelur og nebbasild í kanalini og í Norðsjónum og vestanfyri fýra stig, eis- ini eru tað. Finnbjørn Poulsen dylir ikki fyri, at hann er ógvu- liga vónbrotin av støðuni hjá Fiskimálaráðnum. Men hann sigur, at teir fara ikki at gevast so. Í næstum fara teir sostatt at biðja um fund við Løgmann um málið og har ætlanin er at greiða nærri frá tiltakinum. Borgarstjórin á Tvøroyri hevur einki ímóti at leggja saman við Sumbiar Kommunu SAMANLEGGING Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Eg skal gleðiliga leypa allar bygdirnar í Suðuroy um. Kristin Michelsen, borg- arstjóri á Tvøroyri, fer fegin á fund við Sumbiar Komm- unu at tosa um saman- legging. Sumbiar Kommuna hev- ur boðið øllum kommunum í Suðuroy á fund at tosa um at leggja alla oynna í eina kommunu. Men bara Tvøroyri tók av, allar hinar søgdu nei. Tessvegna fer Sumbiar Bygdaráð nú at bjóða Tvøroyrar býráð á fund um at leggja tær báðar komm- unurnar saman. Borgarstjórin í Sumba hevur als onki ímóti at leggja Sumba og Tvøroyri saman í eina kommunu. Og tað er borgarstjórin á Tvøroyri samdur í. Hann sigur, at býráðið á Tvøroyri hevur ikki við- gjørt spurningin um at leggja saman við Sumbiar Kommunu. Men sjálvur hevur onki ímóti tí. – Eg skal fegin leypa all- ar bygdirnar í Suðuroy um fyri at leggja saman við sumbingum, sigur hann. Hann sigur sostatt verður tað við opnum sinni, at Tvøroyrar býráð fer á fund við Sumbiar Bygdaráð. Hann heldur, at tað er neyðugt at øll oyggin verð- ur løgd í eina kommunu og at hetta kann verða fyrsta stigið á leiðini. At kommunurnar ikki eru grannakommunur, men eru í hvør sínum enda í oynni, sær hann ongan trupulleika í. – Tá bergholið ímillum Øravík og Hov er komið, er fjarstøða ongin trupulleiki tí tá er ein hálvur tími at koyra ímillum. Og Sumba og Tvøroyri hanga líka væl saman landafrøðiliga sum nógvar kommunur norðan- fjørð gera, sum hava lagt sama, sigur hann. – Hetta var eitt stórt vónbrot, sigur Finnbjørn Poulsen í Lopra. Men teir ætla ikki at gevast so Leypir gleðiliga allar bygdirnar í Suðuroy um Borgarstjórin á Tvøroyri, Kristin Michelsen, fer fegin á fund við Sumbiar Bygdaráð at tosa um samanlegging C M Y K 5 4