hósdagur 26. februar 2015síða 29

Fríggjadagur 27. februar 2015 sosialurin 24 29 Ingolf S. Olsen – PRESS T að er landsdjóralæknin, ið saman við Heilsufrøðiligu Starvs­stovuni hevur eftir­lit við, at veterineru lógir­nar og regluverkið verður fylgt á teimum førysku alibrúkunum, her­undir eisini ásetingarnar um laks­alús og viðgerðarevni móti henni. Allar lúsateljingar og viðgerðir skulu fráboðast Heilsufrøðilugu Starvs­stovuni. Og sambært Birnu Mørøre, lands­djóralækna, hendir tað ofta, at hon gevur boð til eitt alibrúk um til dømis ikki at økja útsetingina av smolti. Tað kann bæði vera, tí alibrúkið ikki lýkur ásetingarnar um markvirði, ella tí tað hevur viðgjørt ov ofta móti lús. – Viðgerðir og teljingar skulu frá­ boðast, og Heilsufrøðiliga Starvs­stovan skal eisini góðkenna rakstrar­ætlanir hjá øllum alifyritøkunum. Tá verður eisini hugt eftir, hvussu tann undanfarna smoltútsetingin var, og har er lúsin ein týdningarmikil faktorur. Um tað hevur verið annaðhvørt ov nógv lús ella ov nógvar viðgerðir, so hevur tað higartil verið soleiðis, at tey sleppa ikki at økja talið av smoltum. Men beint undan árs­skiftinum blivu reglurnar herdar, soleiðis at vit nú eisini kunnu geva boð um at lækka talið á fiski, altso boð um taka fisk. Slík boð hava vit ongantíð givið enn, men tað er hent, at ein alifyritøka sjálv hevur tikið av­gerð um at taka fisk fyri ikki at missa tamarhald á støðuni, sigur Birna Mørkøre. – Markvirðini fyri lýs eru greið, men hámark fyri avlúsingar­títt­leik­anum er altíð ein meting, tí vit hyggja eftir lúsatølunum, eftir hvussu ofta teir eru farnir upp um, og hvussu langt teir eru farnir upp um. Nakrar fáar ferðir langt upp um telur líka nógv sum ofta eitt lítið sindur upp um, sigur hon. Markvirði Føroysku markvirðini eru eitt sindur hægri enn aðra staðir. – Markvirðið er sett út frá, at man krevur at alibrúkið viðger, áðrenn lúsatalið fer alt ov langt upp, tí tá økist smittuvandin nógv, men hinvegin má tað heldur ikki setast ov lágt, tí tá er vandi fyri, at tað verður viðgjørt ov ofta móti lús, so vandin fyri, at fiskurin skjót­ari mennir mótstøðuføri økist, greiðir Birna Mørkøre frá. Hon heldur tað vera gott, at ali­fyri­ tøkurnar eru farnar at hyggja meira at alternativum avlúsingarhættum at seta í staðin fyri kemikaliuviðgerðin – ikki at nøkur stórvegis umhvørvisárin er staðfest orsakað av kemikaliunum. – Tað er mótstøðuføri móti alsamt fleiri evnum, sum er stóri trupulleikin við viðgerar­ evnunum. Vit eru bara glað fyri, at lúsatølini koma niður. Feskvatn kunnu teir brúka, sum teir vilja, men rogn­kelsi skulu vit geva loyvi til at inn­flyta. Her hyggja vit sjálvsagt at sjúku­vand­ anum, og vit seta ávís krøv. Rognkelsini, sum eru komin úr Íslandi eru kannað av íslendskum djóra­lækna, og tey hava eina heilsu­váttan, og vit seta eisini krøv um ymiskar kanningar av foreldra­fisk­unum, sigur Birna Mørkøre. – Um lúsin fær frið, so nørist hon so ógvusliga, at hon ger av við fiskin. Tað er spill í sær sjálvum, men samstundis er ein illa lúsa­ fongdur fiskur, sum er fullur av opnum sárum, nógv meira út­settur fyri øðrum sjúkum og kann har­við seta eina smitturingrás í gongd, sigur landsdjóralæknin. Hon er eisini fastur limur í skrá­set­ ingarráðnum fyri heilivág, har støða verður tikin til, hvørji viðgerar­evni skulu vera loyvd at brúka í alingini. ingolf@sosialurin.fo Markivirðini fyri laksalús er hægri í Føroyum enn í øðrum londum, og verða tey ikki hildin, fær alibrúkið í ringasta føri boð um at taka fisk Strangar lúsareglur Landsdjóralæknin: tilvildarlig mynd – Ein illa lúsafongdur fiskur, sum er fullur av opnum sárum, nógv meira útsettur fyri øðrum sjúkum og kann harvið seta eina smitturingrás í gongd, sigur Birna Mørkøre, landsdjóralækni. Mynd: Álvur Haraldsen