mánadagur 2. mars 2015síða 39

23 Vinnublaðið hjá Miðlahúsinum NR. 2 I 2. MARS 2015 30 pct. Specielt de direkte og deraf afledte efterspørgselsvirkninger i de bagved liggende erhverv til fiskeriet må dog for modes at være store, men der foreligger ingen oplysninger herom. Samlet set må fiske sektorens direkte og indirekte andel af BFI formodes at være 50 – 60 pct.« – Við hesum kemur Gørtz-frágreiðingin til á leið sama úrslit, sum eg komi til, mun urin er bara tann, at teirra er ein meting, meðan mítt er ein útrokning, sigur Magni Laksáfoss. Eitt 13-tal Erik Gørtz, sum frágreiðingin er upp kallað eftir, var eisini vegleiðari, tá Magni Laksáfoss skrivaði sína serritgerð í búskapar frøði í 1998. Hann fekk 13 fyri serrit gerð ina, har hann eisini fyrstu ferð brúkti sín umstrídda myndil, ið setir tær valuta skapandi vinnurnar í eina serstøðu, tí alt avleitt virksemi sambært Magna Laksáfoss í høvuðsheitum stavar frá teimum. Í hesum sambandi er tað, at sonevnda multiplikatoreffektin – ringvirkningarnir – koma inn í myndina, og sum millum annað Jóannes Jacobsen so harðliga finst at, tí eftir hansara tykki er tað ikki í samsvar við búskapar vísindi at brúka multiplikatorar í statiskum uppteljingum, men bara í konjunktur analysum. Men eisini hesum vísir Magni Laksáfoss aftur. – Eg skilji ikki, at ein búskapafrøðingur kann koma við einum sovorðnum uppá- haldi, tí eg kundi komið við einum hópi av útlendskum frágreiðingum, har multi- plikatoreffektin verður inn roknað júst soleiðis, sum eg geri, og læru bøkurnar siga tað sama. Ástøðið aftanfyri áður nevnda Harrod’s foreign trade multiplier sigur millum annað púra greitt, at tá út flutningurin veksur í einari framleiðslu vinnu, veksa inntøkurnar eisini hjá øllum teimum, ið eru tengd at hesi vinnu, og hesi elva síðani til størri eftirspurning eftir vørum. Soleiðis virkar multiplikatoreffektin, tað eru ring- virkningar av øktum útflutningi, sigur Magni Laksáfoss. BFI Bruttofaktorinntøkan, BFI, er virðið á einari framleiðslu, frároknað føst gjøld sum eitt nú mvg og møguligan studning. Í føroyskum høpi verður ofta sagt, at samlaða BFI’ið fyri allar búskapargeirarnar er bruttotjóðarúrtøkan, BTÚ, minus mvg. BTÚ Bruttotjóðarúrtøkan, BTÚ, er virðið á allari framleiðsluni av vørum og tænastum í einum landi, tá virðið av rávørunum, sum eru nýttar í framleiðsluni, er drigið frá. FAKTA Erik Gørtz Erik Gørtz, professari, var ein kendur danskur búskaparfrøðingur, føddur í 1940, sum frá 1981 til 1984 var formaður í danska búskaparráðnum, Det Økonomiske Råd. Undan tí hevði hann eisini á yngri árum verið skrivari í ráðnum. Samstundis, sum at hann tók við formanssessinum í danska búskaparráðnum, gjørdist hann professari í samfelagslýsing við Københavns Universitet. Hann var eisini formaður í danska kappingarráðnum 1990-1992, umframt at hann hevði fl eiri onnur álitisstørv. Hann doyði 70 ára gamal í 2010. Í 1994 var hann formaður fyri einum toymi, sum av landsstýrinum varð sett at skriva frágreiðingina »Krisen i den færøske økonomi – herunder bankerne«, ið oftast bara verður rópt Gørtz-frágreiðingin. Hini í toyminum vóru Gudmundur Magnússon, professari og Eigil Waagstein, undirstjóri, meðan Michael Møller, professari, og Niels Vestergaard, búskaparfrøðingur, vóru skrivarar.