týsdagur 3. mars 2015síða 12

Mikudagur 4. mars 2015 · Nr. 26 12 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 nøvn Dorete Bloch Danielsen and­ aðist 28. februar 2015. Hon var fødd 14. juni 1943 í Rungsted, Hørsholm. Dorete var útbúgving cand. scient. í djórafrøði (zoo­ logi) á Århus Universiteti í 1970. Í 1994 vardi hon doktara­ ritgerð sína um grinda­hval í Norður­atlantshavi. Dorete kom í starv á Fróð­ skaparsetrinum sum lektari í lívfrøði á heysti í 1974. Hon var einsa­møll lív­frøð­ingur á Setri­num, og hevði ábyrgd av lív­frøði­undir­vísingini, ið tá var bjóðað á eini tvey ára tvørvísindaligari náttúru­ vísindaligari støðisút­búgv­ ing, ið gav atgongd til fram­ haldandi lestur á donskum uni­versitetum. Í 1980 varð Føroya Náttúru­ gripasavn skipað í tríggjar deildir, og Dorete kom tá at starvast bæði á Setrinum og á Náttúrugripasavninum. Í hesum lá m.a., at hon fram­ hald­andi hevði óbroytta undir­vísingarskyldu í lív­ frøði á Setrinum, meðan gransk­ingin mest var á Náttúru­gripa­savn­inum. Henda skip­an helt fram til 1989, tá Náttúru­gripa­savnið fekk egna játtan til lív­frøð­ ing á Djóra­deildini, og Setrið fekk annan lívfrøðing fulla tíð í starv hjá sær. Dorete var í mong ár leiðari á Føroya Náttúru­gripa­savni. Miðskeiðis í 1980-unum fór Setrið undir at fyrireika bachelorútbúgvingar – m.a. í lívfrøði. Fyrstu bachelorarnir fingu prógv í 1989. Dorete var ein av akkerspersónunum í bache­lor­útbúgvingini í lív­ frøði heilt frá byrjan. Hon hevði eina breiða lívfrøðiliga vitan, sum var Setrinum og lesandi til stórt gagn. Dorete var ein kveikjandi undirvísari. Tað varð endur­ speglað av, at hon var ein góður granskari. Tað er um­ ráð­andi fyri tey lesandi, at samanhangur verður knýtt­ur millum gransking og undir­ vísing, og Dorete dugdi væl at samantvinna hesi. Hon hevur givið mongum lesandi íblástur til at taka hægri út­ búgving innan lívfrøði. Sum flestum kunnugt hev­ur Dorete staðið á odda fyri fjølbroyttari gransking. Eitt av tí fyrsta, ið hon fór undir at kanna, tá hon kom á Setrið í 1970-unum, var tann føroyska haran. Dorete man vera best kend innan hvalagransking, har hon m.a. fekk nógvar virdar granskarar at luttaka í kann­ ingum av grindahvali í 1980- unum. Eitt sterkt altjóða vís­ indaligt netverk varð bygt upp í sambandi við grinda­ kanningarnar. Dorete legði stóran dent á at miðla sína gransk­ing við vísindaligum útgáv­um. Hin­vegin gav hon eis­ini á ymiskan hátt almenn­ing­ inum innlit í sína gransk­ ing, t.d. tá hon fyrst í 2000-árunum var við til at fáa radiosendarar settar á grinda­hvalir, soleiðis at bæði gransk­arar og almenningur kundi fylgja við ferðing teirra á heimasíðuni hjá Náttúru­ gripa­savninum. Í 2012 fekk hon Miðlaheiðurslønina, ið verður latin granskara, ið dug­ur at miðla sína gransking á ein lætt fatiligan hátt. Tá ræður um Dorete og vísindaligar útgávur kemst ikki uttan um at nevna henn­ara stóra arbeiði við at fáa tvørvísindaliga tíðarritið Fróð­skaparrit regluliga út. Tað er ikki at ganga nøkrum ov nær at siga, at Dorete sum ritstjóri á ritinum hevur høv­ uðsæruna av, at Fróð­skapar­ rit er komið út so leingi. Fróðskaparrit nr. 61 er júst útkomið, har ritstjórarnir eru Dorete Bloch Danielsen og Elin Súsanna Jacobsen. Fyrst í 2000 árunum setti Setrið eina skipan í verk við m.a. adjungeraðum pro­ fessarum. Hesi eru fólk frá øðrum granskingarstovnum, ið hava ábyrgd vegna Setrið av fakum ella fakøkjum, har Setrið ikki sjálvt hevur fólk í føstum starvi, og er skip­ anin við til at tryggja, at undir­vísingin á Setrinum er granskingargrundað. Ein adjungeraður professari skal lúka somu føleikakrøv, sum verða sett til aðrar professarar á Setrinum. Sum ein av teimum fyrstu varð Dorete knýtt at Setrinum í 2001 sum adjungeraður professari í djórafrøði. Fróðskaparsetrið hevur havt nógv og gott samstarv við Dorete ígjøgnum árini, og tað minnast vit við virðing og takksemi. Við sínum ídna vísindaliga arbeiði hevur hon lagt virðismiklan vitanararv eftir seg. Ærað veri minnið um Dorete Bloch Danielsen. Hans Pauli Joensen Minningarorð um Dorete Bloch Góði Reimar, ein seinasta heilsan frá tínum góða vini Birgiri. Vit vóru saman í mangari ferð, ei mín frændi skiljast vit her. Tað kennist ógvuliga hugtungt og møtumikið, at skula skriva minningarorð um ein sera góðan vinmann, sum farin er, einans 26 ára gamal. Eg veit ikki hvussu mann skrivar minningarorð. Eg havi ikki havt tørv á tí fyrr, tíbetur, men eg haldi ikki at eg kann lata hetta fara aftur­ við borðinum, uttan at hava sent tær eina seinastu heils­ an. Reimar Napoleon Djur­ huus føddur 25-10-1986, sonur Nemus Napoleon Djurhuus og Rúnu Mortensen. Næst yngstur av fimm systkjum. Fýra beiggjar og ein systir. Reimar var ein maður sum fekk eina sera harða byrja­n uppá lívið. Hann varð ov tíðliga føddur. Harumframt var hann so lítil, at spurningurin var um hann fór at yvirliva. Sum stein omaná byrðu fekk hann meningittis, og heilt illa stóð til, men hetta kláraðu hann og mamman, Rúna, tó eisini at basa. Tey vóru saman í mong­um vási. Tað steðgaði ikki her tí­ verri. Sum 9 ára gamal mátti hann skurðviðgerast fyri trupulleikar í báðum beinum, hælsinunum, og var hetta nak­að sum hann merkti aft­ ur javnan. Ongantíð klagaði hann tó, var altíð treystur og harður, hann var eingin gomul kona sum hann plagdi at taka til. Reimar og eg høvdu nógv í felag, og fer saknurin hjá mær tí at merkjast, og merk­ ist sum er, á so mongum økj­ um. Vit vóru báðir fjallmenn inni á Sundi, har vit eisini plagdu at fletta saman hvørt heyst, koyra súrhoyggj og rok­ast við tí sum har til hoyrir. Reimar var bara 13 ár tá hann spurdi meg, um hann kundi sleppa við á fjall við okkum inni á Sundi. Hann segði at hann altíð hevði vilj­ að verið fjallmaður. Hann var eisini sera væl dámdur inni á Sundi og eisini har ein álitis­ maður. Innløgu-hugurin sást tíð­ liga, og hetta at verða úti í náttúruni, og at verða partur av náttúruni, var nakað sum Reimar dámdi væl og tók til sín. Tað mundu heldur ikki verða nógvar grindir sum fingu frið fyri Reimari, altíð klárur og altíð har sum mest rok var. Í hesum sambandi kann verða stuttligt at nevna, at honum dámdi slettis ikki spik, men hóast tað so dugdi hann at hagreiða tað sum fáur. Vit kvóðu eisini saman í Dansifelagnum í Havn hvønn vetur, saman við nógvum øðr­um góðum fólkum, sum eisini sakna Reimar nógv. Men eg vil siga, at tað ser­ liga er í Sjónleikarhúsinum at vit merkja Reimarsa fráveru mest. Hann var ein maður mann altíð kundi heita á til at hjálpa. Hann segði ongantíð nei, var altíð fúsur at geva eina hond og plagdi at siga »Harra Gud, tað skal bara gerast, hvat feilar« ?? Tað gongur ikki dagur enn, hóast at liðið er væl meira enn eitt ár, at eg ikki hugsi, nú má eg heldur ringja til Reimar, so kunnu vit fáa greiði á hesum, ella hetta mann Reimar finna útav, men so kemur tann kaldi, keði­ligi og ikki minst syrgiligi veru­leikin framm aftur, sum sigur at so verður ikki. Ongin Reimar er longur at heita á. Tað kennist so óveruligt, tí ung fólk eiga ikki at fara á henda hátt, men ongin veit á morgni at siga hvar hann á kvøldi gistur. Soleiðis var eisini henda fríggjadagin 13. septembur 2013. Telefonin ringdi ca. kl 14.30. Eg hevði verið norðuri í Klaks­vík í arbeiðsørindum, og var staddur í Sundalagnum tá boðini komu. Tað var Janus Kamban, sum segði, at Reimar var deyð­ur í einari arbeiðs­van­ lukku, fyri umleið 1 tíma síð­ ani. Beint áðrenn høvdu Han­ us á Sundi og eg tosa um, at vit fjallmennirnir skuldu hitt­ast í 60 ára veitslu hjá hon­um í desembur, og hetta skuldi verða eitt stuttligt kvøld norðuri í Klaksvík. So­ leiðis bleiv ikki, tíverri. Ongantíð havi eg kvøðið Runtsivalsstríðið við tyngri huga enn tann dagin í Vestur­ kirkjuni, tá vit fylgdu Reimari á hansara seinastu ferð. Tó haldi eg at kvæði var sera væl valt, tí nógvar kemp­ ur fóru í Runtsival, og ongin teirra kom heim aftur. Okkara Reimar fór eisini í Runtsival, og hann kom held­ ur ikki heim aftur. Hann var eisini ein kempa. Góða Rúna og góði Ne­ mus. Tann missur sum tykkum hevur verið fyri, er okkum ikki møguligur at fata, ella skilja. Mann leitar eftir ein­ari mein­ing í øllum hes­um syrgi­ liga og keðiliga. Trupulleikin er bara, at tað er eingin mein­ ing í tí sum hendur. Slíkt hend­ir bara, og tað er einki at gera við tað. Tíverri ! Eg havi eingi orð, ið kunnu troysta tykkum, ella lætta tykkara sorg, og fari tí heldur ikki at royna. Eg vildi ynskt at eg kundi. Turpin, Ransin, Drós og Ríkin. Bert er bróðurleyst bak, og varð hetta bróður at missa. Eg eri glaður fyri at eg slapp at kenna Reimar, og at hava hann sum ein góðan og hollan vin gjøgnum mong ár. Eg vildi ynskt at árini gjørd­ust nógv nógv fleiri. Tann seinasti dansurin er troðin, tað seinasta kvæði er kvøðið, og tann seinasta gong­an er rikin á hesum sinni. Við hesum fáu orðum vil eg lýsa frið um mín góða vin Reimar Napoleon Djurhuus. Birgir Seinasta heilsan til Reimar