týsdagur 24. mars 2015síða 14

Mikudagur 25. mars 2015 · Nr. 35 14 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Árni Gregersen Vindmyllulundin omanfyri Havnina er fyrst veruliga stig á vegnum til at gera Føroyar til eitt grønt orkusamfelag. SEV byggir grund­leggj­ andi á grøna orku, við teim­ um vatnorkuverkum, sum eru bygd síðani fimti-árini, men sum tørvurin á orku er vaks­in seinnu mongu árini, so hevur vatnorkan ikki megn­að at nøkta orkutørvin. Termisk verk – tað vil motorar sum verða riknir við olju – eru sett upp og hava í long­um tíðarbilum verið veitt størsta partin av orkuni til føroyska samfelagið. Vinnumálaráðið setti ein arbeiðsbólk at greina, hvat kann gerast, so før­oysk el­ fram­leiðslu verður meira grøn enn nú og arbeiðs­setn­ ing­urin var hesin: »At gera eina tekniska og fíggjarliga kanning av møgu­ leikum at menna elorkunetið, -framleiðsluna og -nýtsluna. Yvirskipaði mál­setn­ingurin er skjótast gjør­ligt og í mest møguligan mun at nýta varandi orku í føroysku orku­ skipanini« Í arbeiðsbólkinum sita um­boð fyri vinnumálaráðið, SEV, Jarðfeingi og Dansk Energi. Í arbeiðnum er fokus sett á tann fíggjarliga partin, tann tekniska partin og á tann partin, sum hevur til enda­máls at gera brúkaran meira tilvitaðan um orku­ nýtsluna. Møguleikarnir Í løtuni fæst orka úr vatni og frá motorriknu elverkunum í Føroyum. Harafturat eru vind­myllurnar í Húsa­haga­ num umframt tær á Eystnesi eis­ini farnar at spaða til el­ fram­leiðsluna. Arbeiðsbólkurin vísir á tað, sum er alment kent, at fossilu brennievnini – altso lja og kol – fara at ganga undan og at tey gerast alt dýr­ari uppá longri sikt. Tí má framtíðarætlanin verða, at vit brúka so lítið av orku úr tí, sum verður framleitt við olju og koli. Vatnorkan er vælkend í Føroyum. SEV hevur síðani fimti-árini havt einkarrætt at brúka vatnið í føroysku áunum til elframleiðsu. Hesin einkarrættur er farin úr gildi, men kortini hevur el­felagið fingið fyribils loyvir til at halda fram við nýtsl­uni. Í Løgtinginum hevur landsstýrismaðurin við vinnu­málum, Jóhan Dahl, sagt, at SEV innan heilt stutta tíð fær rættin til vatnið aftur. Vindorkan er ein stór­ur partur av tí, sum arbeiðs­ bólk­urin nevnir, men eisini aðrir møøguleikar eru við í álit­inum. Sjóvarfallsorka verður envnd og víst verður á, at til ber at brúka sjóvarfallsorku bæði í Vestmannasundi og í Skopunarfirði. Tað sum millum annað er ein fyri­ mun­ur við hesum støðum er, at sjóvarfallið vendir í hes­um støðum við tríggja tímar muni. Ofta er eisini tosa um at fáa ein kaðal úr Íslandi ella Hetlandi, sum kann veita streym. Her vísir arbeiðs­ bólk­urin á, at hóast hetta verð­ur gjørt, so er kortini neyð­ugt at hava eina lokala skipan, sum tryggjar streym í Føroyum, skuldi kaðalin slitnað. At sjókaðalar verða slitnir er ikki óvanligt. Til dømis liggur ein kaðal millum Svøríki og Bornholm. Hann er fleiri ferðir slitnaður av ymiskum orsøkum – og tá er neyð­ugt at hava eina lokala skipan, sum nøktar alla el­ nýtslu í økinum. Pumpu-støðir Ein møguleiki, sum eisini verð­ur nevndur, minnir á ein ella annan um ævinliga gongu­verkið. Hugskotið er, at tað skal bera til at pumpa vatn úr ein­ari byrging, sum liggur lágt og har vatnið einaferð er brúkt, niðanaftur í eina hægri liggjandi byrging, so vatnið kann brúkast aftur til at framleiða el við. Hetta verður gjørt við, at vindorka verður brúkt at reka pumpurnar, sum pumpa vatnið uppaftur í ovaru­liggj­andi byrgingina. Arbeiðsbólkurin vísir eis­ ini á aðrar møguleikar sum sólorku o.a. Arbeiðsbólkurin sigur: »Ein verulig elektrifisering førir til munandi vøkstur í søluni av elorku (kWh), og førir eisini til økt trýst á el­ netið, sum aftur fer at gera tað neyðugt at gera íløgur í at styrkja netið. Harafturat fer elektrifiseringin at eggja til íløgur í fleiri varandi orku­fram­leiðslueindir.« Ein verulig elektrifisering førir til munandi vøkstur í søluni av elorku (kWh), og førir eisini til økt trýst á elnetið, sum aftur fer at gera tað neyð­ugt at gera íløgur í at styrkja netið. Harafturat fer elektrifi­ser­ingin at eggja til íløgur í fleiri varandi orku­ fram­leiðslueindir. post@sosialurin.fo Umlegging av framleiðsluni av el-orku í Føroyum kann gera Føroyar til eitt veruligt grønt orkusamfelag Vindorkan skal gera Føroyar til eitt grønt orkusamfelag orka Vindmyllurnar í Húsa­ haganum er ein partur av íløgunum í fram­ tíðar orkunetið So at siga øll samfeløg royna í hesum árum at frá gera seg frá tí stóru nýtsl­ uni av fossilum brenni­evn­ um – altso kol og olju. Ein arbeiðsbólkur und­ir vinnumálaráðnum hev­ur gjørt eina drúgva frá­greið­ ing um, hvørjir møguleikar eru at ganga sama veg í Føroyum. Niðurstøðan er greið. Tað ber væl til at fáa orku úr vindi, vatni og sjóvar­ fall­inum. Tað ber til, men tað fer at krevja stórar íløgur kom­andi árini. Ein partur av íløgun­um eru gjørdar. Stóra vind­ myllulundin í Húsa­hag­ num er ein aprtur og vatn­ orku­út­byggingin hjá SEV í Eystur­oy er ein annar stór­ ur partur. Eitt yvirlit yvir, hvat er gjørt og hvat skal gerast í árunum 2014 til 2017 vísir, at tilsamans mugu íløgur ger­ast fyri 1,6 milljard krón­ur. Størstu íløgurnar fara til verkið á Sundi og so til sjálvt elnetið. Tað fer at kosta meira enn 1,1 milljard krón­ur. Vindmyllulundin í Húsa­hag­anum kkostar á leið 140 milljónir krónur. Frá 2018 til 2025 er neyð­ugt at gera íløgur fyri til­sam­ans 1,6 milljardir afturat. 900 milljónir skulu brúk­ast til varandi orku­ fram­leiðs­verk og restin til at betr­ing og nýgerð av net­inum v.m. Eftir ætlan skal eitt aðal­orðaskifti vera um orku­viðurskifti í Løgting­ inum áðrenn tingið fer heim í vár. post@sosialurin.fo Stórar íløgur í betri elorku Tað fer at kosta stórar íløgur at gera føroyska samfelagið meira elektriskt komandi árini Johan Dahl, lands­stýris­ maður, hevur boðað frá aðal­orðaskifti um orku í vár