hósdagur 26. mars 2015síða 17

Fríggjadagur 27. mars 2015 sosialurin 36 17 Komandi partur Vegna páskirnar kemur Siðsøgan aftur um tvær vikur. Tá kemur ein støðgur í hjá Øssur. Tað verða nakrir partar í sambandi við tvær søguligar hendingar, nevniliga 75 og 70 ára dagin fyri byrjanina og endan av okkara krígssøgu. Øssur Debes Luttók í tingakrossaflutninginum úr Tjørnuvík til Havnar hin 22. apríl 1943 Renningin byrjaði kl. 11 og endaði kl. 15.45.32 Tímin Einar Joensen Erling Isholm P. W. Háberg Fleiri ár seinni var aftur skipað fyri Tinga­ kross­renning. Tá var eg biðin um at gera Tingakrossin. Eg gjørdi hann úr teak. Hann hongur í skótahúsinum. Rovarnir fingu hús og bát Seinni gjørdist eg rovari. Vit vóru á páskalegu á hvørjum ári. Tey fyrstu árini vóru vit Frammi við Gjónna. Hetta var í gomlu bóndahúsunum, skótaliðið hevði ognað sær. Rovararnir høvdu eisini ognað sær gamla doktara­bátin »Medicus«. Vit góvu honum navn­ið Brestir. Ein lærari á navigatións­skúl­ anum kom á Bakkahellu í skótahúsið at læra okkum navigatión, Brestir lá fyri teym í Vágsbotni. Tá farið var Fram við Gjónna, varð siglt við bátinum til Kolla­fjarðar, har var hann lagdur fyri teym. So við bili ella til gongu fram til Gjónna. Vit gingu fjøllini har, vóru uppi á Sneis, gingu til Leynar at keypa mjólk. Har sat ein gamal mað­ur inni. Tá ið vit søgdu, at vit høvdu verið uppi á Sneis, spurdi hann, um vit høvdu funnið holið á toppinum. Gamalt var, at fann man holið, gekk man ikki av árinum! Páskadag gingu vit til Vestmanna og ótu páskadøgurða á Hotellinum. Farið var aftur til Havnar annan páskadag við Bresti. Eisini vóru vit í páskalegu í Gøtudali, har Sverri Fon lánti eini hús hjá kenda politikarum, Øregaard. Tey lógu ovarlaga í Gøtudali. Her búði Øregaard fyrstu árini eftir, at hann kom til Gøtu úr Leirvík. Vit gingu upp á Ritufjall til Leirvíkar og fjøll­ini báðu megin Gøtudal. Á sunnara armi á Gøtu­dali komu vit framat einum stórum holi tvørtur ígjøgnum fjallið. Mann kundi síggja alla Norðragøtu ígjøgnum hetta hol. Í Realskúlan Í 1941 byrjaði eg í Realskúlanum og gekk har til 1945. Hetta var jú undir krígnum. Ofta var luft­alarmur. Tá fóru øll í bumbuskýlið, sum var í kjallar­anum. Vit vóru har, til tað var avblást. Lærarar vóru yvirlærarin Christoffer Lützen, Hans Andreas Djurhuus, Richard Long, Jákup Kjeld, Svend Jokumsen, dani, Vigga Cohr, sum var donsk. Nógv hildu hana vera nóg so danska! Jokumsen høvdu vit í fimleiki. Har lærdi eg floglop, rigglop, lop um hest, at stemma upp til handstøðu á bukkinum, handstøðu og at ganga á hondunum. Luftlop verður í dag kallað for­lens salto. Hans Andreas plagdi at yrkja í skúlanum. Í einum tíma í føroyskum í klassanum hjá mær, yrkti Hans Andreas »Í Nólsoyarfirði hann dyrgdi«. Hann gekk aftur og fram og skrivaði á talvuna, so hvørt sum hann yrkti. Vit næm­ing­ ar skrivaðu niður, so hvørt. Eg havi hesa kladdu enn í varðveitslu. Í endaligu útgávuni var »í Nólsoyarfirði« broytt til »í góðum veðri.« Hetta man vera ein av kendastu sangunum hjá Hans Andreasi. Myrkalegging 1. september 1939 byrjaði annar veraldarbar­ dagi. 9. apríl 1940 varð Danmark hersett av Týsk­landi. Tríggjar dagar seinri, 12. apríl, vóru Føroyar hersettar av Bretlandi. Fyrsta bretska herliðið, Royal Marines, kom á land í Havn 13. apríl 1940. Eg var niðri á keiuni, tá ið teir fyrstu hermenninir komu í land. Har var nógv fólk komið oman at hyggja. Sjón­ leikara­húsið og Tórshøll vóru tikin til her­ menn­inar at búgva í og Havnar Klubbi til yvir­ menninar. Teir marsjeraðu frá keiuni niðan til Sjónleikarahúsið. Alt fólkið fór aftaná. Kravt varð, at í Havnini og á Argjum skuldi verða myrkalagt frá kl. 8 á kvøldi til 8 á morgni. Vit høvdu eina krossfinerplátu, ið var sett fyri køksvindeygað. Menn gingu og kannaðu, um ljós sást út. Var gingið úti við lummalykt, var bert loyvt at lýsa niður fyri føturnar. Ongar gøtulyktir lýstu, so tað var bølamyrkt at ganga oman í skótahúsið á Bakkahellu. Stutt eftir vóru barakkirnar á Frúutrøð bygd­ar. Eingilskmenninir kallaðu tær »Lady Field Camp«. Bygt var í tveimum røðum frá Bók­bindara­gøtu og niðan á, har parkerings­ plássið er. Tann niðasta barakkin var kokka­ húsið. Ovast móti vegnum var ein stór barakk kallað »Nafi«. Har kundu teir keypa øl og góðgætið, spæla kort og »House« (dunnuspæl). So hoyrdu vit hann, íð vunnið hevði, rópa »Full House«. Vit børn stóðu uttanfyri og høvdu egg í hond­ini. Tá ið so onkur fór inn, róptu vit »egg for chocolate«. Vit funnu ofta egg í reiðrum hjá dunn­um, ið vurpu burtur. Tá ið luftalarmur var, ýldi sirenan. Tá fóru vit øll oman í kjallaran og vóru har til av­blást var. Tað vóru ofta týsk flogfør yvir Havnini. Skotið var eftir teimum við maskin­geveri og kanónum. Á Frúutoppinun var eitt »maskin­ gever­reiður« lagað upp av sandsekkjum. Tá ið luftalarmur var, sóu vit úr køksvindeyganum her­menninar renna niðan til reiðrið. Í miðjuni var ein stong, har teir hektaðu geverið á, so tað kundi snarast upp og niður og tvørturum. Uppi á Lútzenstrøð var ein kanón og á Vaktarshúsbrekku var ein. Fleiri vóru runt um í Havnini. Tað var ein øgiligur larmur, tá ið alt fór at skjóta. Hesar kanónir kallaðu teir »heavy ak-ak«. Á Skansan kom ein stór langtberandi kanón, mest ætlað at skjóta eftir skipum. Tá ið vant var við henni, vóru fólk biðin um at hava vind­eyguni opin. Tað var ein øgiligur larmur, og tað setti í húsinum hjá okkum. Sagt var, at kanónin var av krússaranum Hood, sum seinni varð søktur av týskarum. Kanonin stendur enn á Skansanum. Í Sverrisgøtu við »Glade hjørn« var ein handil Frugthandilin. Eftir at teir sameindu høvdu gjørt landgongd í Normandínum í 1944, var eitt stórt europakort set í vindeygað. Har var heftur ein reyður tráður, sum vísti, hvar front­urin var. Eftir skúlatíð var farið har oman at hyggja, um fronturin hevði flutt seg. Lærarir í Realskúlanum, frá vinstru Richard Long, Christoffur Lútsen og Hans Andreas Djurhuus. Skótalið Sigmund Brestirson í skrúðgongu omaneftir Jónas Bronck gøtu framvið barakkirnar á Frúutrøð. Holið í fjallinum aftanfyri fjøllini omanfyri Norðragøtu. Maðurin á myndini er Torbjørn Mikkelsen. Øssur og mamman raka.