mánadagur 30. mars 2015síða 30

14 nr. 3 I 30. mars 2015 Vinnublaðið hjá Miðlahúsinum Nýggj tøkni roynd í lúsabardaganum ardagin móti laksalúsini harðnar fyri hvønn dag – og royndir at finna nýggjar hættir verða alla tíðina gjørdar. Fríggjadagin setti luna tveir lúsa-lasarar í alibrúkið í Sørvági. Hetta er ein nyggj roynd í bardaganum móti lús. Lús er í veruleikanum størsta hóttanin móti alingini í løtuni, men stríð er eisini hert munandi. Kring allan heim arbeiða alifyritøkur saman við uppfinnarum myndugleikum við spurning­inum um at fáa bilbukt við lúsina uttan at brúka kemikaliir. – Vit gera nú eina roynd við hesum lasar­ unum. Tað ber til at skjóta 700 lús um tíman við teimum, sigur Bogi Jacobsen, sum stendur fyri lúsastríðnum hjá Luna. Lúsalasarin er royndur uttanlands og tað vísir seg, at hann á ongan hátt skaðar laksin, men tekur lívið av lýsnum. Lasarin verður spentur í ein snór, sum gongur tvørtur um aliringin og so verður hann søktur niður í nótina. Tað vísir seg, at laksur svimur framvið og so finnur lasarin lúsina og skjýtur hana. Tað er fyritøkan, sum hevur ment lúsa- lasarin. Han er royndur í kili og Noreg og var also tikin í nýtslu á Sørvági fríggjadagin. B Fríggjadagin setti Luna tveir lúsa- lasarar í alibrúkið í Sørvági Árni Gregersen Bogi Jacobsen stendur fyri lúsastríðnum hjá Luna Fríggjadagin tók Luna í Sørvági tveir lúsa-lasarar í brúk. Teir skjóta 700 lýs um tíman Mynd: Álvur Haraldsen Rognkesli etur lús av laksi men krevur eisini fóður Sjálvt um rognkelsi etur lús og nógvar eru at finna í maganum, so krevur rognkelsi eisini annað fóður. Royndirnar higartil við rognkelsi, sum reinsi­fiskur, eru positivar. Í Miðvági er eitt alibrúk, har onki annað er brúkt at halda lúsini burtur, enn rognkelsi. Royndirnar vísa, at talið av lús er minkað við einum triðingi. Rognkelsi etur lúsina av laksinum. Men lús er ikki nóg mikið av fóðri til rognkelsi, so annað má til eisini. – Vit hava givið rognkelsinum fóður, sum er ment til tosk og annan fisk. Tað vísir seg, at hetta er nakað, sum rognkelsi etur, men rognkelsi etur eisini eitt lítið sindur av vanliga laksafóðrinum, sigur Bogi Jacobsen, sum stendur á odda í bardaganum móti lús fyri Luna. Onnur tiltøk Umframt rognkelsi og nú eisini lúsa-lasarin, so eru fleiri tiltøk, sum mugu gerast fyri at minka lúsapláguna. Luna hevur gjørt tað, at teir lata smoltið vaksa í kørum á landi so leingi sum møguligt, so laksurin í veruleikanum er so stutt í sjónum, sum tilber. Tað vísir seg, at tað tekur lúsini eitt ár at menna seg av álvara í einum alibrúki. Vanliga er góð tíð til hetta, tá ið smolt verður sett út. Ætlanin við at lata smoltið verða munandi størri er, at tíðin hjá lúsini at nøra og menna seg er munandi styttri og tí fer skaðin lúsin ger at verða munandi minni. Luna hevur bygt á Fútakletti og har fer smoltið at ganga til tað gersst munandi størri og hevur minni tíð í ringunum á sjónum. Her eu nakrar lús av ymiskum støddum úr einum rognkelsi úr einum ringi í Miðvági.