mánadagur 30. mars 2015síða 29

13 Vinnublaðið hjá Miðlahúsinum nr. 3 I 30. mars 2015 Lúsin er ein snúltari, sum livur í sjónum Tað ger eisini, at fellið undir viðgerðini er eisini dýrt. Mótstøðuføri Umframt loysnina við hydrogenperoksid, sum eisini er brúkt í Føroyum, er annar heilivágur eisini brúktur. Heilsumyndugleikarnir í Noreg hava leingi ávarað um, at ov nógv nýtlsa av heili­vági lættliga kann gera, at lúsin verður mót­støðufør. Lúsin er ein snúltari, sum livur í sjónum. Tað vísir seg, at hon hevur munandi lættari við at nøra seg á alilaksi enn á villum laksi. Millum annað tí stríðast alarar við at halda lúsini nirði alt árið, so hon ikki gerst kyns­búgvin. Tað ger, at laksurin hevur tað betri og tað ger eisini, at árinið av lúsini er minni. – Okkara uppgáva er at syrgja fyri, at talið av lús ikki vaksur. Vit mugu alla tíðina royna nýggjar hættir at forða fyri, at lúsin mennir seg, sigur Ketil Rykhus, norskur fiska­djóra­lækni. Hann vísir á, at umframt nýggjar royndir við heilivági, so mugu aðrir hættir eisini brúk­ast. Rognkelsi er ein máti, sum verður royndur í Føroyum, men nýggjastu royndirnar eru, at skjóta laksalús við lasarakanónum. Vilja vinna á laksalúsini Uttan kemisk evnir Alingin á Miðvági er gjørd uttan heilivág – rognkelsir taka sær av lúsapláguni Árni Gregersen íðani mars í fjør hevur laksur gingið í nótum í Miðvági. Hesin laksur er aldur uttan at hann hevur fingið heilivág av nøkrum slag – heldur ikki í bar­dag­anum móti lús. Tá ið fiskurin var settur á sjógv í amrs í fjør, avgjrødi alarin, at fór tað at bera til at ala hendan fiskin uttan heilivág av nøkrum slag, so skuldu hetta roynast. Ætlanin er, at fiskurin skal takast um hálvan mei, og higartil hevur hann als ikki fingið heilivág. Fyri at verja laksin móti lús er reinsifiskur settur í ringarnar. Rognkelsi úr Íslandi er sett út og tað sær út til, at reinsifiskurin heldur lús­ini niðri. Síðani rognkelsini vóru slept í ringarnar, er lúsa­plágan minkað við einum triðingi. Vitan um rognkelsi sigur, at rognkelsi er meira aktivt eftir lúsini, tá ið dagarnir eru longri og hetta tykist eisini at passa í Miðvági. Tað vísir seg, at alifiskurin skal vera í sjónum á leið eitt ár, áðrenn lúsin finnur sær laksin sum vert at búgva á og nørir seg nógv. Umframt at ongi kemisk evnir verða nýtt móti lúsini, so ger tað eisini, at fiskurin ikki verður stressaður á sma hátt – og hann sleppur dagliga at eta til vanligar tíðir – nakað sum fer av lagi, tá ið aðrar viðgerðir verða gjørdar. Tað er kostnaðarmikið at viðgera alifisk við ymiskum evnum, men tað forðar ofta fyri fóðr­ing í ein dag ella tveir, umframt at nakað av fiski eisini doyr burturav undir viðgerðini. S 225 lýs vóru funnar í maganum hjá hesum rognkelsinum