hósdagur 23. apríl 2015síða 40

Fríggjadagur 24. apríl 2015 sosialurin 46 40 A lt er betri í Danmark. Alt er bíligari í Danmark. Alt er betur skipað í Danmark. Danskarar eru nógv klókari og gløggari enn før­oyingar. Men tað er eingin umbering hjá føroyingum fyri ikki at flyta heim aftur til Føroya. Sum Føroyar eru nú, eru tær tó ikki lokkandi ella tølandi hjá nógv­um. Tí skulu nakrar tíggjutals milliónir brúkast at gera Føroyar góðar hjá teimum, sum ikki búgva her. Børnini hjá teimum, sum velja Føroyar fram um Danmark, skulu í øllum førum ikki svølta og vera fátæk sum børn hjá teimum, sum noyðast at vera í Føroyum ella vilja vera her, hóast alt. Makrelur bjargar ong­ um samfelag, heldur ikki laksur. Men fær Fróð­ skapar­setrið hundrað milli­ónir ella meira, so fer at standa væl til í Føroyum í allar ævir. Men tað fata politikararnir ikki. Miðbýurin í Havn er steindeyður. Men ikki leingi afturat. Tí nú verð­ ur ein trappa, ein uppi­halds­ trappa, bygd. Har kunnu tey ungu, blómandi fram­ tíð Før­oya eftir at tey hava verið í Dan­ mark og vent, sita og drekka øl og roykja sær eina feita ella báðar tvær. Og miðbýurin fer at liva. Tað kostar sjálvandi. Men einsa­ mallar mammur, fólkapensjónistar og Landssjúkrahúsið undantikin er ivaleyst av pengum í Føroyum. Ein uppihaldstrappa fer at skapa slíkan trivnað, at tað verður ikki meira enn so, at brúk verður fyri heilsu­verkinum. Í staðin fyri at geva grýlunum danskt tilboðsgóðgæti í føstubyrjan eiga børnini, sum fasta alt árið, at fáa góðan mat, eina greipu av ræstum fiski til dømis ella nøkur knetti heim við sær. Uppihaldstrappan verður hent hjá teimum nógvu, sum fara at fáa uppihaldsloyvi í Føroyum, tí sjálvandi er eisini pláss fyri øðrum í Føroyum enn heimvendum og afturvendum og burturvilstum landsfólkum. Vit hava ráð. Avlop í landskassanum og vinnan rinda. Latið okkum seta okkum sum mál at fáa 5.000 fólk til Føroya at vera um árið, so nógvar føroyingar í Danmark sum gjørligt og so fylla kvotuna upp við flóttafólkum og IS hermonnum. Stívliga 20.000 føroyingar búgva í Danmark, so fimm-seks ár og øll eru heima aftur á beru klettunum. Her er bæði dýrari og í allar mátar verri enn í Danmark, men vit hava brúk fyri føroyingum í Føroyum. Til hvat? Nei, tað hevur eingin sagt enn. Men tað er, sum skilst, okkurt við at gjalda fólkapensjónina hjá okkum gomlu, sum annars longu eru tvingað at rinda 15 prosent til okkara eftirløn, so ikki verður neyðugt at geva okkum fólkapensjón, tá tann dagurin kemur. Uppihaldstrappan í Vágsbotni verður so stór og breið, at har fáa nógv sitið í senn. Hon verður ikki minni enn trappan í filminum Krígs­ skipið Potemkin. Og hon kann brúkast til mótmæli. Føroyingar mótmæla øllum og fáast til at skriva undir alt, sum liggur á hand­ilsdiskinum. Tað minnir um svensku barna­ bókina á sinni um kammerat Jesus, javnlíkan Jesus. Nógv mótmæltu, tí bókin skuldi vera ógudilig. Tað søgdu onnur, tey fáu, sum lósu bókina, nøk­ur, áðrenn tey mótmæltu, nøkur mótmæltu fyrst og lósu so bókina aftaná. Tey flestu mótmæltu bara og lósu ikki bókina. Hon var skaðilig fyri børn, søgdu hini, sum heldur ikki lósu hana. Eg las bókina, eiga hana enn, haldi eg, men eg mótmælti ikki. Bókin er vánalig, men óskaðilig. Føroyingar mótmæltu NemID uttan at vita, hvat NemID veruliga er. Tað var heldur ikki neyðugt at vita tað, tí onkur segði, at NemID vil okkum føroyingum ilt, einki annað. Danin er Fanin. Hann skal ikki vita, nær vit eru fødd, at vit eru fødd í gjár. Men hóast Danmark er best, eru pláss eftir á uppihaldstrappuni. Flýggja til trappuna Annika Steintórsdóttir Biskopstø Høgni Djurhuus fekk Móðurmáls­ viðurslønina 2012 Høgni Djurhuus Mynd: heinesen myndir Yrki: Lesandi Bústaður: Klaksvík Hvat ætlaði tú at blíva, tá tú bleivst vaksin? – Journalist. Eg havi enntá stavað tað rætt í eini 'mine-venner' bók frá 1995, tá eg var 8 ára gomul. Hvat burdi hitt kynið vitað um títt kyn? – At tá vit kvinnur seta ein spurning, hava vit sum oftast funnið svarið áðrenn. Um okkurt liggur okkum á hjarta, hava vit brúk fyri at tosa – ikki endiliga fyri at koma til eina niðurstøðu. Og fyri veruliga at skilja okkum, snýr tað seg ikki bara um at leggja oyrað til, men eisini um at avlesa okkara kropsmál. Hvat burdu børn vitað um tað at verða vaksin? – At barnaárini er tað mest grundleggjandi og nakað vit øll taka við okkum, minnast aftur á, brúka og læra av í vaksnamannalívinum. Og so eisini, at vaksin væl dáma Nutella og sjokomusli, men tey lata bara sum um, at tey ikki dáma tað. Hvat var seinasti dreymurin, tú gjørdi til veruleika? – Eg flutti til Føroyar aftur eftir 6 ár í útlegd. Enda setningin: Um eg tordi, so hevði eg… ... tikið eitt ár úr kalendarnum, keypt mær ein seglbát og ferðast við sjeikinum og komandi barninum yvir um høv og heimspartar. Hvat hevði gjørt heimin til eitt betri stað? – Um folk skiltu hvønannan betri og annars virdu, viðurkendu og elskaðu, hóast ymiskleika. Og so burdi øll sjálvandi keypt góðu uppfinningina, hitavekslaran, hjá Hera Schwartz, sum eitt stig á leiðini, fyri at gera heimin til eitt grønari stað. Nær vart tú seinast veruliga ovfarin? – Tann 20. mars, tá eg, saman við mínum nærmastu, upplivdi stórslignu sólarmykingina í túninum hjá mammu og babba, við góðum heimagjørdum sveisarabrillum og vit vóru enntá so heppin at síggja corona'ina, ímeðan mánin myrkalegði løtuna. Tað seinasta, tú hevur lært, er at: ... nakað eitur fyrsti og annar veðrættur. Vit eru júst í holt við at keypa hús, og man skal seta seg inn í nógv, sum eg ongantíð áður havi hugsað um. Tann støðuga ringa samvitskan snýr seg um, at eg: ... ofta eti okkurt, sum kroppurin als ikki hevur tørv á. Og so eigi eg ov nógv klæði, sum eg skjótt má fara at rudda út. Enda setningin: Føroyingar burdu… ... sæð fleiri møguleikar, bæði í sær sjálvum og eisini hvat vit kunnu lyfta sum samfelag og land, um vit standa saman. baksíðan