hósdagur 23. apríl 2015síða 60

20 Mentanarblaðið hjá Miðlahúsinum 4 • 24. apríl 2015 20 Inspiratiónin skal hava eitt stað at spretta inaferð gekk ein maður og undraðist í týska bý­ num Zürich. Frumsýning hevði ver­ið í einum leikhúsi í bý­num, 250 áskoðarar høvdu verið til sýningina, men dagin eftir var tað sum, at allur býurin hevði sæð leikin. Og undrandi maðurin fór at kanna málið. – Tað vísti seg at vera kafeirnar og verts­húsini, sum gjørdu munin. Tey, sum høvdu verið til leik, fóru í býin aftaná. Og har snakkaðu tey um leikin við onnur, sum so aftur tosaðu við onnur, og áðrenn fyrstu ummælini komu í bløðini dagin eftir, høvdu so nógv hoyrt um leikin, at tað var, sum allur býurin hevði verið til frum­sýning. The grand old mann innan føroyskan yrkisleik, Eyðun Johannessen, fortelur søguna um týska mannin og vertshúsini. Vit sita í floyalsreyðu forhøllini í Meiarí­ num, har Tjóðpallurin heldur til – og skal halda til, inn til Tjóðleikhúsið eftir ætlan verður reist á Skálatrøð í 2019. Hóast heimurin hevur fingið bæði sjónvarp og facebook síðani kanningina í Zürich, metir føroyski leikstjórin, at tað fer at hava jaliga ávirkan, at kommunan hev­ur valt at staðseta Tjóðleikhúsið niðri í býnum. Jenny C. Petersen, leikhússtjóri, er samd. – Aðrir møguleikar hava verið nevnd­ ir, men vit fegnast um, at Tjóðleikhúsið verður lagt her niðri. Tað er ein styrki at liggja í einum umhvørvi, sum hevur so nógv tilboð, at tað ýður í lívi. Tað verður hugaligari fyri starvsfólkini og stutt­ ligari fyri áskoðararnar. Heim av túri til leik Í 2003 var lógin um Tjóðpall Føroya sam­tykt á Føroya Løgtingi. Hetta var sam­bært Jenny C. Petersen og Eyðuni Johannessen eitt avgerandi stig í til­ gongd­ini, tí við Tjóðpallslógini hevði landið endaliga staðfest, at vit vilja hava pro­fessionella leiklist, og vit vilja geva henni neyðugu karmarnar. Eyðun Johannessen eigur ein stóran leiklut í stríðnum fyri føroyskari yrkisleik­list. Hann lærdi til sjónleikara síðst í 1950unum, var leiðari fyri Sjón­ leikara­húsið í Havn í 1960unum, og síðst í 1970unum stovnaði hann sjónleikara­bólkin Grímu fyri føroyskar yrkisleikarar. – Vit vildu prógva, at tað bar til at ar­ beiða við yrkisleiki í Føroyum. Tað vóru tað øgiliga fá, sum hildu tá. Fólk søgdu, at vit vóru ov smá, at okkum nýttist ikki annað enn amatørleikin. Tíbetur er nógv er broytt síðan. Um tú slært upp í tele­ fon­bókini í dag, so standa fólk við starvi sum sjónleikarar. Tað var heilt óhugs­ andi fyri fjøruti árum síðan. Tá var tað bara fjas at vera sjónleikari. Í dag er tað eitt virðiligt yrki. Gríma og Tjóðpallurin eiga sín part í hesi hugburðsbroyting, og tá Tjóð­leik­ húsið kemur, fer tað eisini at ávirka rætta vegin, væntar Eyðun Johannessen. Tjóð­pallurin krevur professionalismu, og Tjóð­leikhúsið fer at krevja enn størri reglu­semi. Fólk skulu altíð kunnu fara til professio­nellan leik, og tey skulu altíð væntað sær dygd. Eyðun vísir til grannar okkara í Íslandi, sum hava eitt væl virkandi tjóð­ leikhús og eina sterka siðvenju at fara til leik. – Í Íslandi er tað so, at tá ein skips­ mann­ing kemur aftur av túri, er tað heilt vanligt, at teir ringja til tjóðleikhúsið og bíleggja atgongumerki til alla familjuna. Tað at fara til sjónleik er ein fastur táttur í lívinum har. – Hetta krevur eitt reglusemi í sýning­ um og góðar fíggjarligar karmar, men tá ið vit nú arbeiða fram ímóti einum før­ oyskum tjóðleikhúsi, vænti eg eisini at játtanin áhaldandi økist, soleiðis at vit hava eitt virksemi, sum kann førast yvir í tjóðleikhúsið, tá ið tað er bygt. Kann eg sleppa at gjalda alíkavæl Eyðun Johannesen vónar eisini, at leik­ listin verður ein meira natúrligur partur av øllum møguligum umhvørvum í Før­ oy­um. Leiklistin hevur brúk fyri áhuga­ bólk­um, sum stuðla við at fara til leik og eggja øðrum at fara til leik. Og virkir, feløg og privatpersónar kunnu í nógv størri mun stuðla Tjóðpallinum. – Stovnar og fakfelagsbólkar áttu til dømis at havt ein mentanarpolitikk, har tað at vísa listini ans var ein sjálvsagdur partur. Tað er gleðiligt, at politikkarar og fólk annars eru vorðin meira jalig mót­ vegis yrkisleiki, men vit hava brúk fyri at styrkja hendan hugburð enn meira. 77 ára gamli Eyðun Johannessen hev­ ur drúgvar arbeiðsroyndir úr danska sjón­leikaumhvørvinum. Í 1970 fór hann í starv á Århus Teater, og frá 1979 til 1986 var hann rektari á sjónleikaraskúlanum í Århus. Hann hevur sett eitt ótal av leik­ um upp í Danmark umframt í Føroyum, Íslandi, Noregi og Svøríki. – Aðrastaðni er vanligt, at fyritøkur, stovnar og privatpersónar stuðla leik­ listini. Kongaliga leikhúsið í Keyp­ manna­havn fær til dømis nógva fígging frá privat­um. Tað átti eisini at borið til í Før­oyum. Seinastu árini hevur Tjóðpallurin raðfest at gera undirvísingartilfar til leik­irnar, sum verða spældir á Meiarí­ num. Hetta fyri at styrkja sambandið við skúla­verkið og skapa eina sterkari leiksiðvenju í skúlunum. Og sambært Jenny C. Petersen ætla tey at leggja enn størri dent á uppsøkjandi arbeiði í fram­ tíðini. E Tjóðleikhúsið fer at lata upp fyri altjóða samstarvi, størri arbeiðsgleði og sterkari áskoðaramentan. Tað halda Jenny C. Petersen, leikhússtjóri á Tjóðpallinum, og Eyðun Johannessen, sum seinastu vikurnar hevur leikstjórnað Kravravnum til sera góð ummæli. Vit hava hitt tey bæði í forhøllini í Meiarínum til prát um menning og møguleikar Dorit Hansen Tjóðleikhús