mánadagur 4. mai 2015síða 34

10 nr. 4 I 4. mai 2015 Vinnublaðið hjá Miðlahúsinum Vilmund Jacobsen H erfyri var heimsins størsta seafood-messa – Seafood Expo Global 2015 – hildin í Brússel, har fleiri føroyskar fyritøkur, sum út­flyta fiska-og laksavørur, vóru savnaðar á einum stórum før­oyskum landabási. Føroysku fyritøkurnar, sum vóru saman á básinum, vóru Varðin Pelagic, Pelagos, North Pelagic, Bakka­frost, HiddenFjord, JFK, Kósin, PRG Fiska­virkið og Landshandilin. At hava landabás er ikki sermerki fyri Før­oy­ar. Hetta er vorðið alt meira vanligt á slík­um messum, og tað eru eisini onnur lond, eitt nú Noreg, Ísland og Skotland, ið gera tað sama. Hinvegin er eisini vanligt, at velduga stórar fyritøkur úr somu ella øðrum londum, sum hava virksemi kring um heimin, hava egnan bás. Stóran týdning – Eg haldi, at tað hevur stóran týdning, at Føroyar marknaðarføra seg saman og soleiðis gerast meira sjónligar við okkara fiskavørum. Vatn er ikki bara vatn. Tað er fiskur heldur ikki. Fyri keyparar er makrelur ella sild ikki bara makrelur ella sild. Hugt verður eisini eftir, hvaðani fiskurin kemur, hvussu hann verður veiddur, hagreiddur og pakkaður. Tað sigur Tórheðin Jensen, umsitingar­ leið­ari hjá Varðanum í Gøtu, sum fleiri ferðir áður hevur verið við á stóru messuni í Brússel. Varðin Pelagic, sum hevur stórt upp­sjóvar­ virki á Tvøroyri, var umboðað í Brússel við fleiri sølufólkum og Tórheðin, ið starvast hjá felag­num, sum eigur ein stóran part í upp­ sjóvar­virkinum, var meira við sum eygleiðari. Fyrstu ferð, at Tórheðin var á hesi messu í Brússel, var longu í 1994, tá sum starvs­næm­ ingur fyri Menningarstovuna. Hetta var árið eftir, at henda stóra messa sá dagsins ljós. – Messan gevur sjógætisvinnuni beinleiðis sam­band við nógvar professionellar keyparar og veitarar úr øllum liðum í vinnuni, allir saml­aðir á einum staði. Hann sigur, at umframt at her eru nógvir útbjóðarar og keyparar til akskyns fiskavørur, eru eisini fleiri við, sum selja ymiskar maskin­ ur til fiskaframleiðslu. – Her er fyritøkur, ið framleiða avhøvdarar, flakamaskinur, skrædlarar, skiljarar og annað, bæði til botnfisk, uppsjóvarfisk og laks. Tórheðin vísir á, at skip og skipsútgerð sum so ikki er partur av messuni, men Varðin Pelagic hevði við sær ein film, ið vísir, hvussu fiskurin verður veiddur, goymdur og hag­ reidd­ur, og stórur áhugi var fyri hesum filmi. – Ein slík messa er business to business, sum vit plaga at siga. Her hittast seljarar og keyp­arar. Onkur fyritøka hevur kanska eina frysti­boks við sær, har onkrar fiskavørur eru í – ella onkra dósavøru, men hetta er meira til at pynta við. Nógvar vitjanir Tórheðin Jensen sigur, at føroyski landa­bás­ urin og soleiðis eisini básurin hjá Varðanum Pelagic varð nógv vitjaður í Brússel. – Hugskotið er, at tú hittir persónar og fyri­tøkur, sum tú longu samstarvar við, men hetta er ikki minni fyri at knýta nýggj sam­ bond og leita upp nýggjar og áhugaverdar marknaðir. Hann sigur, at Varðin Pelagic, sum bæði tey undanfarnu árini hevur fryst, pakkað og út­flutt nógv túsund tons av fiski til matvøru, hevði ógvuliga nógvar vitjanir. – Føroyar hava stóran útflutning til Ruslands, eitt nú av laksi, sild og makreli, og her vóru nógvir russarar inni á gólvinum. Vit sóu eisini nógv fleiri kinverjar, enn vit hava sæð áður. Harumframt vóru keyparar ymsa­ staðni úr Evropa, Asiu, Japan og Afrika, har upp­sjóvar­virkið hevur ein stóran marknað í eitt nú Nigeria. Varðin í Gøtu eigur eisini felagið Faroe Origin saman við øðrum, og Faroe Origin rekur skip og fiskavirkir á Skálafjørðinum. Í Runavík er flakaframleiðsla, og á Toftum verður saltfiskur virkaður. – Faroe Origin var tískil eisini við á bás­ inum hjá Varðanum Pelagic í Brússel, sigur um­sitingarleiðarin. Lutfalsliga nýtt Varðin Pelagic á Tvøroyri er eitt lutfalsliga nýtt virki, ið hevur eina velduga stóra mót­ tøku-og framleiðsluorku. – Tí ræður ikki minst um hjá felagnum at upp­byggja sítt brand og sín marknað. Tess longri inn í marknaðin, sølufólkini koma, tess nærri eru vit teimum stóru keyparunum, og jú betri prísur kann væntast. Tað hevur stóran týdning at arbeiða málrættað og uppbyggja ein so góðan og tryggan marknað sum gjør­ ligt. Umsitingarleiðarin sigur, at Varðin Pelagic hevur góð og dugnalig sølufólk. Nøkur eru nýggj í hesi vinnu, meðan onnur eru, sum hava royndirnar – og onkur hevur eisini royndir úr laksa­vinnuni. – Á einari slíkari messu fáa seljarar og keyparar nógv góð sambond, og tað eru eisini sátt­málar, sum verða undirskrivaðir. Tórheðin Jensen sigur, at Varðin Pelagic á messuni í Brússel fekk í lag avtalu um keyp av eitt nú svartkjafti til matna. – Nú svartkjafturin nærkast hendavegin, hava uppsjóvarvirkini keypt nakrar lastir til matna, og tí kann tað fáa stóran týdning, at onkur nýggj avtala fæst í hús um keyp av svart­kjafti, sigur umsitingarleiðarin hjá Varð­ anum í Gøtu. – Burtur úr einari slíkari messu spyrjast nógv góð sambond, og sáttmálar verða eisini undirskrivaðir. Í Brússel fekk Varðin Pelagic í lag avtalu um keyp av eitt nú svartkjafti til matna. Nú svartkjaftur verður virkaður til matna, kann tað fáa stóran týdning, at onkur nýggj avtala fæst í hús, sigur umsitingarleiðarin hjá Varðanum í Gøtu, Tórheðin Jensen, sum gjøgnum árini hevur verið við á fleiri sjógætismessum í Brússel Seafood Expo Global Ræður um at vera sjónligur – Tað hevur stóran týdning, at Føroyar marknaðarføra seg saman og soleiðis gerast sjónligar við okkara fiskavørum. Vatn er ikki bara vatn. Tað er fiskur heldur ikki, sigur Tórheðin Jensen, sum gjøgnum árini hevur verið við á fleiri messum í Brússel Seafood Expo Global er heimsins størsta sjógætismessa. Í 2014 vóru fleiri enn 25.800 vitjandi, og saman­ lagt lut­tóku 1.690 framsýnarar úr 76 londum. Á føroyska landabásinum í ár vóru Varðin Pelagic, Pelagos, North Pelagos, Bakkafrost, HiddenFjord, JFK, PRG-Fiskavirkið og Landshandilin. Tað var Vinnuhúsið, ið samskipaði lut­tøkuna á føroyska landabásinum, og lýsingarfyritøkan Sansir sniðgav og gjørdi básin, sum hevði eina samlaða gólvvídd á 216 fermetrar og var seks metrar høgur.