týsdagur 19. mai 2015síða 12

Mikudagur 20. mai 2015 · Nr. 57 12 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Vilmund Jacobsen Hon kemur gangandi málrættað og skjótt inn í viðtaluhølið og setur seg í stól­in. Hon hyggur upp á meg og sig­ur: - Eg skal siga tær eina góða søgu - altso, um tú hevur stundir? Eg samli upp á góðar søgur og ger­ist forvitin. - Eg havi havt tað lort í fleiri ár og hevði faktiskt uppgivið vónina um, at tað fór at gerast betri. So­leið­ is hevur tað verið, til eg fyri trim­um vikum síðan fortaldi tær, hvussu eg hevði tað, og tú vísti mær til sjúkrahúsið. Eg var svimbul hvønn dag og gjørdist skjótt pøst. Fleiri ferðir upplivdi eg, at var nær við at svíma. Nú havi eg fingið ein ”pace­ makara”, og seinasta mánaðin havi eg havt tað betri, enn eg havi havt tað í fleiri ár. Nú kann eg ganga lang­ar túrar, og eg kann eisini súkkla ein túr. Eg stúri ikki fyri at ger­ast ússalig, tá eg vitji vinir og familju. Hetta er fantastiskt! Hjartað hevur sín egna pace­ makara, sum er sinusknúturin. Hesin situr í høgra upprúmi í hjarta­num og syrgir fyri at senda út elektrisk innskot gjøgnum leidn­ ings­skipanina í hjartanum og út í vødda­skipanina í hjartanum. Tað er hes­in, sum avger hjartarútmuna, og hvussu skjótt pulsurin koyrir. Arrvevnaður í leidn­ings­skipan­ ini í hjartanum er vanligasta or­søk­ in til seinføra hjartarútmu, og tað var júst hetta, sum var trupulleikin hjá mínum kvinnuliga sjúklingi. Hetta merkti, at hon eitt nú gjørd­ist svimbul, fekk andaneyð og var javnan nær við at svíma. Tískil hevur hon nú fingið skurð­viðgerð, har pacemakari, sum er eitt lítið battarí, er sett í hana. Upp­gávan hjá battarínum er at stimbra hjarta til at sláa við einari hósk­andi rútmu, tá hjartarútman áð­ur var ov veik. Kom við gávu Eg eri so glaður hennara vegna, men noyðist samstundis at við­ gan­ga, at eg ikki minnist, hvat hun tosar um, nú hon er til við­ talu. Eg blaði eitt sindur aft­ur í sjúklingafrágreiðingini og síg­ gi, at hon fyri trimum mán­að­ um síðan vendi sær til mín við sjúkueyðkennum um hjarta­rútmu­ órógv. Vit fingu gjørt eina EKG-kann­ ing og tóku nakrar blóðroyndir, sum stuðlaðu undir illgrunan. Kvinn­an varð víst til hjartadeildina, og síð­an hevði eg ikki hugsað um, hvus­su henni mundi hava gingist, fyrr enn nú hon kom og segði mær hesa góðu søgu. Kvinnan situr við einum posa í hond­ini og sigur, at posin er til mín. - Eg havi sjálv seymað toyposan, sum eisini er til tín. Tú skalt ikki siga, at tú ikki vil hava gávuna, tí tað skalt tú. Eg gerist eitt sindur snópin. Hon skyldar mær einki, og í út­gangs­ støðinum haldi eg ikki, at tað skulu vera gávur millum meg og mínar sjúk­lingar. Men, henda støðan er ser­støk. Tað er ikki tí, at eg skal gera nakað fyri hana - ella komi til at skylda henni nakað. Hon vil bara geva mær hesa gávu, tí hon er ógvu­ liga fegin um at hava fingið tað so nógv betri og vil gjarna siga frá sín­ um takksemi, sjálvt um eg bara havi víst henni til sjúkrahúsið, sum ein praktiserandi lækni í slíkum føri vildi havt gjørt. Ein steinkanin Eg lati posan upp og finni eina lítla stei­n­k­anin - eina slíka, sum er æltað at standa í einum urtagarði. Hetta er ikki ein kanin, sum eg sjálvur vildi havt keypt mær, men hetta er av­gjørt ein gáva, sum er vald við hjarta­num. - Nú skal eg nokk koma til árligu kanningarnar, sum tú plagar at siga, at eg skal. So tosa vit ikki meira um hetta. Kvinnan reisir seg og fer, áðrenn eg fái stundir at samla meg um støðu­na. Eftir sita kaninin og eg og hyggja upp á hvønn annan. Í dag eru trý ár, síðan hetta fór fram, og kanin hevur langt síðan funn­ið seg til sættis heima hjá mær. Hon situr trúføst á mínari altan og hygg­ur eftir mær gjøgnum rútin. Kan­in minnir meg um, at hetta bæði er ein gáva og ein uppgáva at fáa loyvi til at vera praktiserandi læk­ni - og at tú saktans kanst ger­ ast glaður um ting, tú sjálvur ikki hevði valt. Henda frásøgnin er skrivað av danska læknanum, Henrik Prinds Rasmussen. Hetta er ein hugnalig og lívsjáttandi søga - ein søga um eina kvinnu, ið fekk sína hjálp, tá hon søkti lækna Eg skal siga tær eina góða søgu heilsa Hví skulu vit røra okkum? Hví skulu vit røra okkum, tá vit longu taka heilivág fyri ov høgt blóðtrýst, kolesterol ella blóðsukur? Svarið er, at tú skalt røra teg kortini, tí tað ger mun. Tað vísir ein verkætlan, sum fevnir um typu 2-diabetikarar, sum umframt at taka heilivág, eisini byrjaðu at venja aktivt. Millum sjúklingabólkar, sum kunnu fáa nyttu av lívstílsbroyting, eru ávís sløg av typu 2-diabetikarum. Talan er eitt nú um tey, sum viga ov nógv og hava eitt ov høgt langtíðarblóðsukur. Tað kann vera trupult at sannføra júst hesar sjúklingar um tað effektiva í einum meira aktivum lívsstíli. Men, úrslitið av eini nýggjari granskingarverkætlan er ein góð grundgeving fyri at lyfta seg upp av sofuni. Tað er Henrik Prinds Rasmussen, praktiserandi lækni, sum hevur skrivað hesa nemandi frásøgn - Eg havi sjálv seymað toyposan, sum eisini er til tín. Tú skalt ikki siga, at tú ikki vil hava gávuna, tí tað skalt tú, sigur kvinnan við læknan