týsdagur 19. mai 2015síða 22

Mikudagur 20. mai 2015 · Nr. 57 22 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Tvangsaktivering av arbeiðsleysum – meiningsleyst og eyðmýkjandi Ingrid S. Henriksen H in 13. mai 2015 samtykti sam­gongan í løgtinginum at tvangsaktivera arbeiðs­ leys Var stødd í løgtinginum hin 12. og 13. mai og fylgdi við løg­tings­lógar­ viðgerðini um broytingar av lóg­ini um ALS. Uppskotið, ið var til við­ gerðar hesar dagar, var løg­tings­mál nr. 114/2014. Hetta løg­tings­lógar­ upp­skot segð­ist al­ment at snúgva seg um broyting av bíði­døgum, leingjan av karens­tíð, arbeiðs­ marknaðar­átøk v. m., sum skuldu gera, at fíggj­ar­liga lang­tíðar­hald­ førið hjá ar­beiðsloysisskipanini gjørd­ist betri. Løgtingsmál nr. 114/2014 er ein sonn vanlukka fyri arbeiðsleys og fyri okkara  arbeiðsloysisskipan Hóast hetta løgtingslógarupp­ skot segðist at snúgva seg um fíggj­ar­liga haldførið hjá ALS, er kom­ið undan kavi, at nógv onnur arbeiðsloysisviðurskifti vóru inn­ vovin í hetta løgtingslógar-upp­ skot, sum – vórðu tey samtykt – fóru at verða ein sonn vanlukka fyri okk­ara arbeiðs­loysisskipan og fyri arbeiðs­leys. Arbeiðsleys fáa ongan arbeiðs­ loysis­stuðul, um tey sýta fyri at luttaka í tving­sils- aktiverings­átøk­um hjá ALS M.a. kom fram, at Stýrið fyri ALS mælti til at tvangsaktivera arbeiðsleys í tað, sum í ALS-lógini verður nevnt »samfelagsgagnligar verkætlanir«. Sum tað hevur verið frammi alment, snýr virksemið í Fjølsmiðjuni á Hjalla seg um mein­ ingsleyst putlvirksemi sum t.d. at skera grønmeti í hóskandi skivur, læra at handfara knívar á rættan hátt, at hekla grýtulappar, at gera smáskelti at seta merkiseðlar á epla­posar og at fáast við ull. Í Vakstr­ar­húsinum í Sandavági verð­ ur putlast við urtapottum og radis­ um – og sum tað kom fram undir tingviðgerðini: at seta eplir niður í oktober! Sum lógin nú er vorð­in, er av­leiðingin, um hin arbeiðs­leysi noktar at luttaka í slík­um aktivi­ tetum, at hann missir arbeiðsloysis­ útgjaldið, upp í ½ ár. Øll arbeiðsleys – ung sum eldri, faklærd sum ófaklærd, við drúgvum ella fáum arbeiðsroyndum, úr øll­ um landinum, hava longu í drúgva tíð uttan lógar­heimild verið tvangs­ aktiver­að á Fjøls­miðjuni á Hjalla ella í Vakst­rar­hús­in­um í Sanda­ vági. Sam­gongu­flokkarnir í løg­ tinginum (Sambandsflokkurin og Fólkaflokkurin) hava nú ásett hesa tvangsaktivering við lóg. Harumframt kom fram undir við­gerðini av hesum máli, at  stjór­ in í ALS, Magni á Deild Olsen, staði­ liga hevur virkað fyri, at ALS-far­ loyvisskipanin skuldi takast av. Hann vildi í viðmerkingunum til løg­tingslógaruppskotið verða við, at hetta átak kundi spara ALS 3,3 mió. kr. – hetta hóast tað seinni kom fram, at ALS-farloyvisskipanin er útreiðsluneutral og ALS tískil ikki spardi nakran pening við at gera hesa góðu og nyttugu arbeiðs­ ávísingar­skipan um ALS-farloyvis­ størv óvirkna. Drúgt orðaskifti varð hesar dag­ ar (12. og 13. mai) um ALS-far­loyvis­ skipanina og ta tvangsaktivering, ið ALS stýrið hevur innvavt í hetta lógaruppskot um langtíðarhaldføri hjá arbeiðsloysisskipanini. Løgtingsumboð søgdu seg vera ímóti, at ALS fær lógarheimild at tvangs­aktivera ar­beiðs­leys í mein­ings­leysum verk­ætlanum Løgtingsumboð – eisini frá sam­ gonguni – komu undir løgtings­ við­gerðini av hesum máli kropp av kroppi á tingsins røðarapall og løgdu doyðin á, at tey vóru hart ímóti, at ALS skal hava heim­ild at aktivera arbeiðsleys við mein­ ings­leysum »putlvirksemi« og líkn­andi á Fjøl­smiðj­uni á Hjalla og í Vakst­rarhús­inum í Sanda­vági. Hóast hesar útsagnir at­kvøddu allir løgtingslimir úr sam­gonguni (Sambandsflokkurin og Fólka­flokk­ urin) við triðju viðgerð fyri tvangs­ aktivering av arbeiðsleysum. Samgongan í løgtinginum virk­ aði enn einaferð sum »atkvøðu­ neyt« hjá arbeiðsgevarum og øðrum maktfullum bólkum – atlitið til teirra, ið hetta mál í høvuðsheitum átti at snúgva seg um – nevniliga arbeiðsleys – varð enn einaferð for­fjónað.  Løgtingslóg um arbeiðs­loysis­ trygging og arbeiðs­ávísing eigur ikki at vera gjørd til eina lóg um tvangsarbeiði Í sjálvum sær er als onki galið við teimum aktivitetum, sum fara fram á Fjøl­smiðjuni á Hjalla ella í Vakstrar­húsinum í Sandavági. Men má lógfest tvangsaktivering av arbeiðsleysum ikki vera partur av løgtingslóg um Arbeiðsloysis­ trygging og arbeiðsávísing. Lóg um arbeiðsloysistrygging og arbeiðsávísing var á ongan hátt ætlað at verða nýtt sum amboð at tvangs­aktivera arbeiðs­leys í meinings­leys­um »samfelags­gagn­ lig­um verkætlanum«, soleiðis sum nú er gjørt. Lógin skuldi hin­vegin vera ein trygging, ið gjørdi, at arbeiðsleys skuldu fáa eitt pen­ ingaligt útgjald, um ella tá tey gjørd­ust arbeiðs­leys og skuldi henda lóg somu­leiðis virka sum ein arbeiðs­ávísing, ið kundi fáa arbeiðs­leys aftur í arbeiði. At tvangsaktivera tilkomin fólk við slíkum aktivitetum, ið ganga fyri seg á Fjølsmiðjuni á Hjalla ella í Vakstrarhúsinum í Sandavági, gevur ikki arbeiðs­ leys­um betri arbeiðs­førleika, tvørt­ur­ímóti. Tey verða einans margi­nali­serað og fasthildin í so­ nevnd­um »samfelagsgagnligum verk­ætlanum«/tvangs­arbeiði, ið tey ikki ein­gang fáa løn fyri. Við tvingsli at noyða arbeiðsleys at luttaka í meiningsleysum hobby­ kendum virksemi er reindyrkað eyðmýking av tilkomnum fólki og ein háðan móti teimum, ið hava verið so óheppin, at tey eru vorðin arbeiðsleys. Tvangsaktivering av arbeiðs­ leysum er harum­framt sera kostnaðarmikið Skipanin um tvangsaktivering, ið nú er samtykt av sitandi sam­ gongu (Fólkaflokkinum og Sam­ bands­flokkinum), er tiltak, ið er sera kostn­aðar­mikið fyri arbeiðs­ loysis­skip­an­ina. Sam­bært ALS eru út­reiðsl­urnar til “arbeiðs­markn­ aðar­átøk” 23 mió. kr. árliga. At ALS skal nýta milliónavís av krónum at tvangsaktivera ar­beiðs­ leys er ein stór andsøgn, nú ALS sigur seg vera komið í fíggjarligar trupulleikar og eginpeningurin er komin niður á uml. 300 mió. kr. Løgtingið má taka av § 25 stk 2, punkt 7) um sam­ felags­gagn­ligar verkætlanir (tvangs-akti­ver­ing) í løgtingslóg um arbeiðs­loysis­ trygg­ing og arbeiðsávísing Heldur vanligi føroyingurin, at tað er skeivt at tvangsaktivera ar­beiðs­leys, og at tað er skeivt at taka arbeiðs­loysis­stuð­ulin frá ar­ beiðs­leysum, sum nokta at lut­ taka í mein­ings­leys­ari tvangs­akti­ ver­ing, eigur tingið ongan­tíð ov skjótt at taka av § 25 stk 2, punkt 7, í løgtingslóg um arbeiðs­loysis­ trygging og arbeiðsávísing. Hetta at arbeiðsleys skulu luttaka í so­ nevndum »samfelagsgagnligum verk­ætlanum« (skulu luttaka í virk­ semi á Fjølsmiðjuni á Hjalla og/ella Vakstrarhúsinum í Sandavági v.m.) ALS kann spara hóp av pen­ ingi við at leggja virk­semið í Fjøl­smiðjuni á Hjalla og av leigu­málið av Vakstrar­ húsinum á Sandavági Langtíðarhaldførið hjá ALS kann betrast heilt munandi við at siga upp leigumálini av Fjølsmiðjuni á Hjalla og av Vakstrarhúsinum í Sanda­vági. Eg vóni at Føroya fólk tekur undir við, at vit ikki við lóg eiga at tvangs­aktivera fólk, ið gerast ar­beiðs­leys – við meiningsleysum aktivitetum. Men eiga arbeiðsleys hin­vegin at fáa í boði at lut­taka í góðum og nyttugum ar­beiðs­ marknaðarátøkum, ið eru serliga tilpassað til ymsar ald­urs­bólkar, starvsøki v.m. Ar­beiðs­leys mugu fáa atgongd til før­leikagevandi skeið, før­leika­gevandi útbúgvingar og ar­beiðs­til­boð, so sum ALS-far­ loyvis­størv og lønta starvs­venj­ ing, sum eru dømi um arbeiðs­ mark­naðarátøk, ið veruliga kunnu hjálpa arbeiðsleysum at koma aftur í vanligt, lønt arbeiði á arbeiðs­ mark­naðinum. Úr ALS yvir á forsorg? Ein annar spurningur, ið náttúrliga má setast við hesa tvangsaktivering hjá ALS er, hvussu nógv arbeiðsleys fara at detta yvir á forsorgarlógina at fáa pening til lívsins uppihald, tí tey fáa karantenu hjá ALS, tá tey sýta fyri at luttaka í mein­ings­leys­ ari tvingsilsaktivering hjá ALS. Tórshavn, hin 16. mai 2015 TÍÐARGREIN Sum tað hevur verið frammi alment, snýr virksemið í Fjølsmiðjuni á Hjalla seg um mein­ingsleyst putlvirksemi sum t.d. at skera grønmeti í hóskandi skivur, læra at handfara knívar á rættan hátt, at hekla grýtulappar, at gera smáskelti at seta merkiseðlar á epla­posar og at fáast við ull. Í Vakstr­ar­húsinum í Sandavági verð­ur putlast við urtapottum og radis­um – og sum tað kom fram undir tingviðgerðini: at seta eplir niður í oktober!