týsdagur 2. juni 2015síða 52

12 nr. 5 I 1. juni 2015 Vinnublaðið hjá Miðlahúsinum Ingolf S. Olsen Útbúgving – handlig ella bóklig – er ein íløga í yrkisførleikar, sum í sær sjálvum hava eitt stórt virði, og tí gevur tað onga meining at seta lærutíðina hjá einum handverkslærlingi upp ímóti tí, sum ein ófaklærdur løntakari tjenar í sama tíðarskeiði. Tað heldur Marita Rasmussen, stjóri í Føroya Arbeiðsgevarafelag. Hon er ikki samd við Suna Simonsen, formanni í Føroya Hand­ verkara­felag, sum í aðrari grein her á síðunum gevur lágu lærlingalønini og sjálvari hand­ verkara­lønini skyldina fyri, at hand­verks­ vinnan í Føroyum hevur so trupult við at fáa lærlingar. Suni Simonsen vísir á eitt roknistykki, ið hann hevur sett upp, og sum vísir, at tað tekur 18 ár hjá einum handverkara at vinna tað innaftur, sum hann misti í løn í lærutíðini, saman­borið við eitt ófaklært arbeiðsfólk. – Nú fari eg ikki at kjakast um eitt ítøkiligt roknistykki hjá Suna Simonsen, tí eg kenni tað ikki, og veit tí ikki, hvussu hann hevur roknað. Men generelt kann man ikki saman­ bera soleiðis. Tú kanst jú seta líknandi rokni­stykki upp fyri allar útbúgvingar, eisini eina mið­náms­útbúgving, sum ikki gevur konkretan yrkisførleika ella eina hægri útbúgving so sum verkfrøðiútbúgvingina, og ikki bara fyri handverksúutbúgvingina, sigur Marita Rasmussen. – Útbúgving er jú eisini ein spurnigurin um eina íløgu í framtíðina og kann skjótt gerast munurin ímillum at hava eitt starv og ikki at hava eitt starv, leggur hon afturat. Stór avbjóðing Marita Rasmussen viðurkennir, at lága til­ gongdin av lærlingum er ein stór avbjóðing hjá føroysku vinnuni, men sambært henni er hvørki lærlingalønin ella sáttmálalønin hjá út­ búnum handverkarum høvuðstrupulleikin. – Minimumslønirnar her heima eru millum tær hægstu í okkara parti av heim­ inum. Tað er heldur ikki bara í Føroyum, at vinnan hevur ringt við at fáa lærlingar og seta nýtt fólk við. Tað er eisini øgiliga stórt fokus á henda trupulleikan í grannalondunum, ikki minst í Noregi og Danmark, sigur Marita Rasmussen. Lærlingatrotið er heldur ikki javnt býtt millum ymisku handverksfakini. Í Føroyum er ongin trupulleiki hjá til dømis el-fyritøkum at fáa elektrikaralærlingar, meðan tað kanska ser­liga er í øðrum pørtum av byggivinnuni, at trupul­leikin at fáa lærlingar er stórur. Høvuðsorsøkin til hetta er, at eftir­spurn­ ing­urin eftir elektrikarum í Noregi hevur verið sera stórur í nógv ár, og av somu orsøk eru elektrikaralønirnar har eisini trýstar upp. Fáir sveinar Sambært Maritu Rasmussen er trupulleikin ikki so einfaldur, at tað bara snýr seg um at fáa fleiri lærupláss. – Tað er fínt, at vit hava so góðar hand­ verkarar, at gravgangur er eftir teimum uttanlands. Tað er serliga gott í niður­gangs­ tíðum í Føroyum. Men tað skapar trupul­ leikar, tá tað, sum nú, eisni er nógv virksemi her heima og tískil stórur eftirspurningur eftir hand­verkarum. – Men lærlingatrupulleikin snýr seg ikki bara um, at tað er ringt at fáa lærlingar – tað er tað tó á summum økjum, og kappingin um okkara ungu er stór. Men tað snýr seg eis­ini um, at okkara fyritøkur eru smáar og við fáum sveinum. Tí síggja vit eisni, at hand­verks­ meistarar ofta aftra seg við at taka lærlingar, tí teir óttast støðuna, um teir fáu sveinarnir knappliga fara í annað starv. Vit hava ítøkiligt dømi um fyritøku, sum hevur tikið lærlingar inn fyri síðan at hava misst sveinarnar. Og uttan sveinar ber jú ikki til at hava lærlingar, sigur stjórin í Føroya Arbeiðsgevarafelag. Ósmartar lýsingar Men sjálvt um lærlingatrotið tískil kann hava fleiri orsøkir, ið arbeiðsgevararnir ikki beinleiðis hava ávirkan á, so heldur Marita Rasmussen, at vinnan kanska eisini kundi roynt at endurnýggja seg, tá tað snýr seg um mátan, hon bjóðar seg fram uppá. – Tað mest vanliga er enn, sum tað hevur verið í allar tíðir, at tú sært eina lítla lýsing í bløð­unum, har søkt verður eftir lærlingum. Tað finnast helst onkrir smartari mátar at bjóða seg fram uppá, um ynskið er, at fleiri skulu søkja, sigur hon. – Tað kundi eitt nú verið gjørt meira burtur úr, at ein handverksútbúgving eisini kann vera eitt stig á leiðini til nakað meira. Tað er eisini nakað, vit síggja nógv í Føroyum – at útbúgvingar verða tiknar í stigum – fyrst hand­verkaraprógv, síðani kanska maskin­ meistaraprógv og at enda verkfrøðingaprógv. Á øllum stigunum er talan um eftirspurda arbeiðs­megi, og tí hevur tað stóran týdning, at vinnan dugir væl at bjóða seg fram, sigur Marita Rasmussen. Tað gevur onga meining at seta mista inntøku í útbúgvingartíðini upp ímóti tí, sum onnur hava tjent hesa tíðina, heldur Marita Rasmussen, stjóri í Føroya Arbeiðsgevarafelag. Hon viðurkennir tó, at handverksvinnan kanska kundi roynt nýggjar leiðir í mátanum at bjóða seg fram uppá Marita Rasmussen Høpisleys samanbering – Lærlingatrupulleikin snýr seg ikki bara um, at tað er ringt at fáa lærlingar. Tað snýr seg eisini um, at okkara fyritøkur eru smáar og við fáum sveinum. Tí síggja vit eisni, at handverksmeistarar ofta aftra seg við at taka lærlingar, tí teir óttast støðuna, um teirra fáu sveinar knappliga skuldu farið í annað starv, sigur Marita Rasmussen, stjóri í Føroya Arbeiðsgevarafelag.