týsdagur 9. juni 2015síða 15

15 Mikudagur 12. februar 2014 · Nr. 18 Sosialurin Mikudagur 10. juni 2015 · Nr. 65 Fólkatingsval 2015 Árni Gregersen Føroyum er tryggjað tvey um­boð av teimum 179, sum manna danska tjóðartingið. Tí er tað ómetaliga torført hjá teimum, sum velja at stilla upp til valið 18.juni at svara, táið tey verða spurd um, hvat tey ítøkiliga fara at ar­beiða við. Úrslitið eru útsagnir, sum ofta ikki hava nakað veruligt hald í veruleikanum, tí tað tey kunnu gera, er at virka, so gott tey kunnu, innanfyri donsku politisku skipanina. At virka innan fyri skipan­ina vil siga, at tey mugu royna at tosa við aðrar fólka­tingslimir og greiða teim­um frá, hvussu viður­ skiftini í veruleikanum eru millum Føroyar og Danmark. Onkrir av føroysku flokk­ unum hava betri samband við onkran danskan flokk og tað kann gera møguleikarnar betri at sleppa framat. Vit hava fleiri dømi um, at føroysk fólkatingsumboð hava fingið góðar nevndar­ sessir, men í flestu førum er talan um, at umboðini hava havt sæti í Føroya-nevndini hjá Fólkatinginum. Aðrir møguleikar Sjálvt um tað er avmarkað, hvussu nóg føroysku um­boð­ ini kunnu gera formliga, so er fólkatingsessurin gjøgn­ um árini brúktur til mangt annað. Tað verður hann fram­ vegis, men hyggja vit longur aftur í tíðina, so hava hava før­oysku umboðini hjálpt mong­um føroyingi, sum er flutt­ur til Danmarkar. Serliga eru tað skatta- og sosialviðurskifti, sum før­ oy­ingar, sum flyta til Dan­ markar ofta ikki megnaðu at loysa sjálvir, sum fólka­ tings­umboðini longur afturi í tíðini hava hjálpt til at loyst. Støðan er ikki broytt ser­ liga nógv á hesum øki. – Stuttligt tú spyrt, tí mána­dagin í hesi vikuni brúkti eg so at siga allan til at hjálpa onkrum, sum var komin illa fyri í skipanini í Dan­mark, sigur Sjúrður Skaale, fólka­tings­maður fyri Javnaðar­flokkin. Hann leggur afturat, at hann í setuni, sum nú er end­ að, kanska hevur brúkt ov nógva orku til slík mál. – Nú ansi eg eitt sindur betur eftir. Hava málini fingið eina málsgongd, sum fylgir reglunum, so geri eg van­liga onki við. Hinvegin royni eg at hjálpa, um tað vísir seg, at feilur hevur verið í máls­gongd­ini, sigur Sjúrður Skaale. Eisini hin fólkatings­lim­ urin, sum umboðar Sam­ bands­flokkin, Edmund Joensen, váttar, at tað fram­ vegis eru nógv mál, sum onki hava við politikk at gera, sum hann fær á sítt borð. – Tað er ikki bara mál av sosialum slag ella um skatt, men mál av øllum handa slag, sigur Edmund Joensen. Hann sigur, at tað ofta hendir, at føroyingar koma í klemmu í donsku skipan­ unum. – Slík mál enda ofta á borð­inum hjá okkum og vit royna sjálvandi at hjálpa so væl sum tilber, sigur hann. Hann nevnir eisini, at í summum førum eru lógir samtytkar, sum ótil­ætlað raka føroyingar og grøn­lend­ ingar. – Tá ið slíkt hendir, so fara vit eftir myndugleikunum og vit hava fleiri dømir um, at tað er eydnast okkum at fáa viður­skiftini uppá pláss aftur. Eitt dømi er um, at før­ oyskar stakar mammur ikki fingu barnapengar. Hetta fingu vit uppá pláss – og eg fekk eisini gjørt tað so, at tær sum ikki fingu pengar í ein­ um millumári, at enda fingu sínar pengar, sigur hann. Í mun til í gomlum døgum, so hava fólaktingslimirnir eis­ini munandi betri um­ støður enn tá ið Jóhan Nielsen sat á Fólkatingi. Tá hevði hann hægst ein hálvan skriv­ara, meðan tinglimir í dag hava fleiri fólk at hjálpa sær. Pengar til onnur endamál Báðir fólkatingsmennirnir, sum hava sitið hetta seinasta val­skeiðið, hava víst á, at teir hava fingið pengar til ym­isk­ ar verkætlanir í Føroyum. Hesir pengarnir koma ikki tí Folkatingið í flestu før­um hevur játtað teir, men heldur tí, at Edmund Joensen og Sjúrður Skaale hava viðmælt umsóknumtil grunn­ar og annað. – Eg haldi ikki, tað er skeivt at brúka ta ávirkan vit hava, eisini til at søkja grunn­ar um pengar til góðar verk­ætlanir í Føroyum sigur Edmund Joensen. Seinast hevur hann fingið pengar saman við øðrum til eina viðarlund. Pengarnir koma úr stóra grunninum Aage V. Andersens Fond. Sjúrður Skaale hevur eisini fingið pengar til vega til eitt savn í Porkeri. – Hetta eru pengar, sum vit halda gagna føroyska sam­felag­num – og tað haldi eg vit eiga at viðvirka til, tá ið vit nú hava møguleikan, sigur Edmund Joensen. Samstarv við danskar flokkar Báðir tinglimirnir, sum hava sitið seinasta valskeið, eru í sam­starvið við stórar dansk­ ar flokkar. Edmund Joensen við Vinstra og Sjúrður Skaale við Socialdemokratiet. Teir hava eisini avtalur við flokkarnar um, at eru mál av teirra áhuga, so fáa teir altíð pláss á nevndarfundum, tí so fer onkur annar av fund­inum. Edmund Joensen hevur eis­ini fastan sess í Uden­rigs­ politisk Nævn. – Hetta vildi eg hava, tí vit hava so ofta hoyrt í Føroy­ um, at hetta vistu vit onki um, tá ið okkurt hendi. Í júst hesi nevndini fái eg so at siga alt at vita, sum hevur við uttan­ríkis­politikk at gera, sigur Edmund Joensen. Bæði Edmund Joensen og Sjúrður Skaale stilla upp­ aftur til valið 18. juni. post@sosialurin.fo Beinleiðis politiskt arbeiði bert ein partur av fólka­tingsarbeiðnum Grundlógin tryggjar okkum ikki annað enn rætt til tvey umboð í danska tjóðartinginum – ongar aðrar serligar sømdir Høgni Hoydal Nógv spyrja: Er tað ikki ein andsøgn – eitt paradoks – at Tjóð­veldi stillar upp til Fólkatingsvalið? Jú, víst er tað so. Men andsøgnin og paradoksið liggur innbygt í teirri skipan og teirri støðu, vit eru í. Vit hava ikki fult fólkaræði í Føroyum. Danmark tekur fram­ vegis allar avgerðir um okkara støðu og viðurskifti sum fólk í heim­inum. Og um nógv av okkara rætt­indum sum einstaklingar og fyri okkara vinnulív, peninga­viður­ skifti, løgreglu og mangt annað. Vit stranda í heimastýri og spjaðast Í hesi støðu stranda vit støðugt sum tjóð, sum persónar, sum vinnulív, sum búskapur og sum mentan. Vit fáa stongdar havnir. Vit fáa stongd portur til teir felagsskapir og tað sam­starv, sum vit ynskja at taka lut í heiminum. Vit fáa strongd viður­ skifti sum menniskju, tí vit drukna í fløktum skipanum fyri okkum og okkara børn, tá ið vit flyta millum lond. Og vit steingja teir ómetaligu búskaparligu møguleikarnar, vit eiga sjálv í Føroyum – og fara ístað­ in at biðja um pening og hjálp úr Dan­mark. Og okkara politiska skipan álast sundur í eina óvirðiliga og órætt­ vísa framferð. Har vit ikki gera loysnirnar í Føroyum og standa til svars fyri teimum. Har vit geva øðr­ um skyldina og siga, at onkur annar skal »orðna tingini«. Og hvør má so sæta sær, heldur enn at arbeiða fyri somu rættindum og møguleikum hjá øllum fólkinum í Føroyum. Reisa okkum úr hesi óvirðiligu støðu Tað er hesa støðu og hesa skipan, vit vilja broyta og reisa okkum úr. Fullveldi og Tjóðveldi merkir, at vit gerast myndug. At tað eru vit, fólkið í Føroyum, sum sjálv taka av­gerð­irnar og standa til svars fyri teim­um. Júst sum, tá ið vit gerast myndug sum persónar. Og tað er tá, vit kunnu mennast, byggja upp og samstarva við onnur. Alt tað, sum vit eru best við og sum vit eru errin av í dag, er bygt upp, tá ið vit hava reist okkum og sagt, at hetta megna vit sjálv. Tað er ikki eitt stríð ímóti Danmark ella øðrum. Tað er eitt stríð fyri Før­oy­um og javnstøðu millum fólk og lond. Okkara vinnulív, okkara ment­ anar­lív, okkara ítróttarfólk og okk­ ara fólk sum heild prógva tað aftur og aftur, at tað ber væl til. Bert okk­ ara politiska skipan hongur føst í for­tíðini og setur forðingar upp, held­ur enn at lyfta okkum upp. Hvørjar Føroyar vilja vit byggja? Fólkatingsvalið er tí eisini eitt val um, hvørjar Føroyar, vit vilja byggja og hvønn veg vit skulu fara. Tað er eitt val um hugsjónir og fram­tíðar­ mál. Fólkatingssessirnir verða antin brúktir til at binda okkum niður og halda okkum fast í verandi støðu. Teir verða brúktir til at biðja um pengar. Teir verða brúktir til at vevja okkum inn í ES og danskar loysnir ígjøgnum bakdyrnar. Og teir verða brúktir til at bøna um, at Dan­mark skal loysa okkara trupul­ leikar í Føroyum. Ella teir kunnu brúkast til at lyfta okkum upp. Teir kunnu brúk­ ast til at tryggja, at ongar bindingar og forðingar verða gjørdar fyri okk­um í Føroyum. Og teir kunnu brúkast til støðugt at vísa á, at vit skulu úr hesi ríkisfløkju og gerast eitt sjálvstøðugt fólk undir egnum flaggi í heiminum. Tí stillar Tjóðveldisflokkurin upp – við 12 fjølbroyttum og ídnum fólk­um úr øllum landinum. Vit stilla upp, tí vit vilja úr andsøgnini og para­doks­inum. Fólkatingsvalið kann brúkast til at savnast um tjóðskaparmál og at senda tann greiða boðskap út: Spyr ikki, hvat Danmark kann gera fyri teg. Spyr, hvat vit megna saman í Føroyum! Spyr ikki, hvat Danmark kann gera fyri teg – spyr, hvat vit megna saman í Føroyum! Fólkatingsval 2015 Valgreinar Fólkatingsvalið er ein andsøgn fyri tjóðskaparmál í Føroyum. Men tað er ein gyltur møguleiki at savnast um, at vit vilja reisa okkum sum fólk og taka forðingarnar burtur