týsdagur 16. juni 2015síða 28

Mikudagur 17. juni 2015 · Nr. 68 28 Sosialurin Fólkatingsval 2015 Toppskorararnir fáa færri atkvøður Hægsta atkvøðutalið fyri fýra árum síðani var bara nummar 33 á toppskoraralistanum seinastu hálvu øldina Jóannes Hansen Tað er merkisvert, at per ón- ligu atkvøðutølini hjá topp- skorarunum á fólkatings- valinum fyri fýra árum síðani vóru lægri, enn tey vóru frammanundan. Fyri fýra árum síðani var Høgni Hoydal toppskorari við 1605 persónligum at- kvøðum. Hann varð ikki valdur, tí bæði sambands- flokkurin og javnaðar flokk- urin fingu fleiri atkvøður enn tjóðveldi. Sjúrður Skaale varð valdur við 1539 per són- ligum atkvøðum, og Edmund Joensen varð valdur við 1578 persónligum atkvøðum. Sjúrður varð valdur sera sannførandi. Næstur á javn- aðarlistanum var Aksel Vil- helmsson Johannesen, sum var nývaldur formaður og landsstýrismaður og ikki var løgtingsmaður. Talið hjá Akseli var 985. Valið hjá Edmundi var væl teprari. Atkvøðutalið hjá Kaj Leo Holm Johannesen, sum eisini tá var løgmaður, var 1554 ella 24 lægri enn hjá Edmundi. Eisini í 2007 var Høgni Hoydal toppskorari. Tá settu 2557 kross út fyri Høgna Hoy dal. At persónliga atkvøðu- talið hjá toppskorarunum fyri fýra árum síðani var lægri, enn tað ofta hevur verið áður, kunnu tað vera fleiri orsøkir til. Ein er, at tað á fleiri listum var tættari millum tey við flestu atkvøðunum, enn tað ofta hevur verið, og ein onnur er, at tað hesar seinastu ferðirnar hava verið væl fleiri valevni á listunum, enn tað plagdu at vera. Metið í persónligum at- kvøð um á fólkatingsvali eig- ur Finnbogi Ísakson. Hann var einasta valevnið á tjóð- veldislistanum í 1988, tá ið 4434 atkvøddu fyri honum persónliga. At framgongd í persón lig- um atkvøðum og hjá lista- num ikki altíð ber sess við sær, kann Jóannes Eides- gaard skriva undir uppá. Jóannes varð valdur fyri fyrstu og einastu ferð á fólkating í 1998. Trý ár seinni – í 2001 - var persónliga valið hjá honum ógvuliga gott, og javnaðarflokkurin gekk fram. Men Jóannes fall, hóast persónliga atkvøðutalið hjá honum mest sum tví fald að- ist og rakk 3689. Tað er triði hægsta persónliga atkvøðu- talið nakrantíð, og tað er hægsta talið, sum er rokkið og kortini ikki hevur borið val við sær. Umframt Finnboga Ísak- son, sála, er tað bara Óli Breckmann, sum einaferð rakk hægri atkvøðutali enn Jóannes Eidesgaard í 2001. Tað var í 1998, tá ið Óli varð valdur við 3980 persónligum atkvøðum. Leikluturin og undirtøkan Í morgin skulu føroyingar aftur velja tvey umboð í fólkatingið. Valstríðið hevur verið friðarligt. Bæði flokk- arnir og miðlarnir goyma tað mesta av krútinum inntil løgtingsvalið, sum verður í heyst. Valluttøkan fer ivaleyst at vera soleiðis, sum hon plagar at vera, tá ið tað er fólka- tingsval. Tá ið tað er løg- tingsval plagar valluttøkan at liggja millum 85 og 90 prosent, og onkra ferðina hevur hon verið uppaftur hægri. Á fólkatingsvalinum 15. september 2011 var val- luttøkan 58,9 prosent. Hetta var lægsta valluttøkan á fólka tingsvali í Føroyum síðani 1990, tá ið hon bara var 54,4 prosent. Føroyar hava valt tvey umboð í fólkatingið síðani í 1948. 18. februar hetta árið – góðar tveir mánaðir áðrenn heimastýrisskipanin sá dags- ins ljós – vóru Thorstein Petersen úr fólkaflokkinum og Peter Mohr Dam úr javn- aðarflokkinum valdir. Peter Mohr Dam hevði ikki verið í fólkatinginum áður. Thor- stein Petersen varð valdur í 1943, men orsaka av krígnum var ikki møguleiki hjá hon- um at møta á tingi fyrrenn í 1945. Tað eru 67 ár síðani, at føroyingar fyrstu ferð valdu tvey umboð í fólkatingið. Síðani tá hava fýra flokkar átt umboðini: javnaðar- flokk urin hevur átt umboð í fólka tinginum í 44 ár, sam- bands flokkurin í 42 ár, fólka - flokkurin í 36 ár og tjóðveldi í 13 ár. Kanningar í Danmark vísa, at tað er púra tætt millum blokkarnar. Tí er nógv fokus á, hvørjir flokkar fáa umboð í fólkatingið í Føroyum og í Grønlandi. Um býtið í Danmark verður 88 til annan veingin og 87 til hin, so verða norðuratlantisku umboðini avgerandi. Tað ljóðar, at bæði tey grønlendsku umboðini aftur hesaferð fara at taka undir við reyðari stjórn í Danmark. Tað er greitt, at fólkaflokk- urin og sambandsflokkurin taka undir við bláari stjórn, og tað er greitt, at javn- aðarflokkurin tekur undir við reyðari stjórn. Tjóðveldi plagar at siga, at tey ætla ikki at leggja seg út í, hvør skipar stjórn í Danmark. Um flokk- urin hvørki vísir á reyða ella bláa stjórn, og tað stendur 89-89 í fólkatinginum, so stuðlar óheft atkvøða, at tann, sum situr við stjórn ar- valdinum, heldur fram, tí tá verður eingin meiriluti fyri at fella stjórnina. Persónarnir Í tey 67 árini, sum Føroyar hava átt tvey umboð í fólka- tinginum, hava føroyingar valt sekstan perónar í fólka- tingið – fimtan menn og eina kvinnu. Kvinnan er Lisberth L. Petersen, sum varð vald í 2001 og sat í fólkatinginum fram til 2005, tá ið hon ikki stillaði uppaftur. Hjálagda talva vísir, hvørji eru vald á teimum 25 val- unum, sum hava verið hesi 67 árini. Yvirlitið vísir bara, hvørji eru vald og harvið ikki, hvør hevur verið í fólka- tinginum. Tað verður vent aftur til um eina lítla løtu. Síðani 1948 er Óli Breck- mann tann, sum hevur verið valdur longst í fólkatingi, og eisini tann, sum hevur verið valdur í longsta sam an hang- andi tíðarskeiðið. Óli var valdur seks ferðir, og í tíð- arskeiðnum 1984 og fram til 2001 var hann fólkatings- maður í 17 ár og 10 mánaðir. Føroyingurin, sum er næst longst valdur í fólka- tingið, er Johan Nielsen, sum var valdur í 14 ár og 10 Fólkaflokkurin Sambandsflokkurin Javnaðarflokkurin Tjóðveldi 1948 Thorstein Petersen Peter Mohr Dam 1950 Johan Poulsen Peter Mohr Dam 1953 Johan Poulsen Peter Mohr Dam 1953 Johan Poulsen Peter Mohr Dam 1957 Thorstein Petersen Johan Poulsen 1960 Johan Poulsen Johan Nielsen 1964 Poul Adrian Andreasen Peter Mohr Dam 1966 Poul Adrian Andreasen Peter Mohr Dam 1968 Hákun Djurhuus Peter Mohr Dam 1971 Hákun Djurhuus Johan Nielsen 1973 Johan Nielsen Erlendur Patursson 1975 Johan Nielsen Erlendur Patursson 1977 Pauli Ellefsen Johan Nielsen 1979 Pauli Ellefsen Jacob Lindenskov 1981 Pauli Ellefsen Jacob Lindenskov 1984 Óli Breckmann Pauli Ellefsen 1987 Óli Breckmann Atli P. Dam 1988 Óli Breckmann Pauli Ellefsen 1990 Óli Breckmann Atli P. Dam 1994 Óli Breckmann Edmund Joensen 1998 Óli Breckmann Jóannes Eidesgaard 2001 Lisbeth L. Petersen Høgni Hoydal 2005 Anfinn Kallsberg Høgni Hoydal 2007 Edmund Joensen Høgni Hoydal 2011 Edmund Joensen Sjúrður Skaale