mánadagur 22. juni 2015síða 11

11 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 22. juni 2015 · Nr. 70 tíðargrein Ingrid S. Henriksen Hagstova Føroya hevur hin 12. juni 2015 almannakunngjørt kanning av inntøkubýti og fátækaváða hjá føroyingum fyri árið 2013. Kann­ ingin vísti, at tey, sum í mestan mun livdu í fátækaváða í 2013, vóru í eldri aldursbólkum. Í 2013 høvdu 1.364 fólkapensjónistar inntøku, ið lá 10,5% undir markinum fyri fá­ tækaváða. Fjórða hvør kvinna yvir 67 ár – ella 24,9% – livdi í fátæka­ váða í 2013, meðan talið á monnum yvir 67 ár, sum livdu í fátækraváða, var 17, 4%. Fyri árið 2013 var fátæka­váða­ markið 128.088 kr. og vísa tøl hjá Hag­stovuni, at miðinntøkan hjá teim­um, sum vóru undir fá­tæka­ váða­markinum, var 114.596 kr. Hetta merkir, at 1.364 fólka­pen­sjónistar høvdu mið­inn­tøku uppá 114.596 kr. um árið at liva av. Skulu teir knapt 1.400 fólka­pensjónistar verða lyftir upp um fátækaváðamarkið, er neyð­ugt at inntøkan eftir skatt hjá hesum  pensjónistum verður hækk­að heilt munandi.       P ersónur er fátækur, um hann 3 ár ella longri hevur havt inntøku, ið liggur undir fátækaváðamarkinum Hagstovan vísir á »at um persónur, sum trý til fimm ár á rað hevur havt inntøku, ið liggur undir fá­ tæka­váðamarkinum, er talan ikki einans um fátækaváða, men um veru­ligt fátækadømi í mun til rest­ ina av fólkinum«. Upplýsingar hjá Hagstovu Før­ oya vísa, at gongdin seinastu trý árini og somuleiðis fimm tey sein­ astu árini var, at ávikavist 1.823 og 941 fólk høvdu eina inntøku, sum lá undir fátækaváðamarkinum. Av hesum vóru tað 716 fólk yvir  67 ár, ið høvdu inntøku, sum hevur ligið undir fátækaváðamarkinum í 3 ár, meðan 489 fólk yvir 67 ár høvdu inntøku, sum hevur ligið undir fátækamarkinum seinastu 5 árini. F átækradømi millum pensjónistar veksur alsamt Fátækradømi millum pen­ sjón­istar er sambært Hagstovu Før­oya støðugt vaksið seinnu árini. Í 2011 vóru 16,8% av øllum fólka­pen­ sjónistum í fátækaváða, í 2012 varð talið á fólkapensjónistum, ið livdu í fátækaváða, komið upp á 20%. Í 2013 er talið á fólka­pen­sjón­istum, sum liva í fátækaváða, vaksið upp í 21,3%. F ólkapensjónistar fáa ikki lyft seg upp úr fátækadømi við at arbeiða Við tað at hesir pensjónistar eru 67 ár ella eldri, kann ikki væntast, at tey kunnu lyfta seg úr fátækadømi við at arbeiða. Verður onki gjørt frá politiskari síðu at lyfta hesar fleiri hundraðtals fólkapensjónistar úr fátækadømi, má væntast at teir – eisini komandi árini – fara at liva eina tilveru í fátækadømi. P ensjónistar fáa ikki endarar at røkka saman Dimmalætting vísti í grein hin 15. mai 2015, sum hevði yvir­ skriftina »Eru Føroyar vorðnar eitt biddaraland« á, at nógvir fólka­pensjónistar, sum bert hava fólka­pensjón og samhaldsfasta at liva av, fáa ikki endarnar at røkka saman og megna ikki at klára seg fíggjarliga uttan hjálp frá góðum fólki, ella rættari uttan hjáp frá góð­um børnum. Fátækastøðan kenn­ist tung, ómegdarkensla og kensla av maktarloysi eyðkennir gerandis­dagin. Strongda og fast­ læsta fíggjarstøðan kennist eyð­ mýkj­andi. Í greinini í Dimmalætting vísir navngivin fólkapensjónistur á, at hon hevur ikki pen­ing t.d. at fara til frisør, ikki ráð at fara til lækna­við­ mælta viðgerð hjá fysioterapeuti, ikki ráð at fáa  tannviðgerð. Og hava hjúnini ikki ráð at umvæla sær húsini, tí tey hava ikki pening at fíggja slíkt lán v.m. Ein annar pen­sjónistur, ið ynskir at verða dul­nevndur, greiðir í nevndu grein frá, at hann ikki klárar seg fyri pen­ sjónina og fær hjálp frá børnunum, ið lata honum kjøt og annan mat hvønn mánaða. P olitiska valdið má lyfta fólkapensjónistarnar úr fátækadømi Fólkapensjónin varð í 1959 sett í verk at fyribyrgja neyð og ar­móð hjá eldra ættarliðnum. At fyri­byrgja at fleiri hundraðtals fólka­pen­sjón­ istar – ár 2015 – ikki framyvir verða noyddir at liva av almennari veit­ ing, ið liggur langt undir fátækra­ markinum, er neyðugt, at polit­ iska valdið tekur sær um reiggj og hækkar fólkapensjónina og/ ella útgjaldið úr Sam­halds­fasta. Fólka­pensjónistar, ið einans hava fólkapensjón, brennistuðul og sam­haldsfasta at liva av, mugu fáa hægri veiting at lívbjarga sær fyri, hetta ongantíð ov skjótt.   Ein hækkan av útgjaldinum hjá Samhaldsfasta uppá 1.000 - 1.200 kr. um mánaðin hevði bøtt støðuna. Ein slík hækkan av útgjaldinum hjá Samhaldsfasta vildi lyft teir á leið 2.000 fólkapensjónistar, ið nú einans ella nærum einans hava fólkapensjón, brennistuðul og sam­haldsfasta at liva av, burturúr fátækrastøðu. Tað hevur skund at lyfta fólka­ pensjónistar, ið einans ella nær­ um einans hava fólkapensjón, brennistuðul og samhaldsfasta at liva av, burturúr fátækadømi. Hetta soleiðis at øll eldri í Føroyum kunnu fáa møguleika at liva eitt livi­ligt lív uttan tyngjandi og eyð­ mýkjandi fátækradømi. Fátækadømi millum fólkapensjónistar í Føroyum veksur alsamt 1.364 fólkapensjónistar hava miðinntøku, ið liggur 10,5% undir fátækaváðamarkinum