hósdagur 25. juni 2015síða 36

4 Mentanarblaðið hjá Miðlahúsinum 6 • 26. juni 2015 RÆTTVÍSI OG MISKUNN Magna Carta að var enski yrkjarin William Blake, sum segði, at ein eigur at hyggja at tilveruni, ikki við eygunum, men gjøgnum eyguni. Orðini renna mær í huga, sum eg kviki mær upp gjøgnum trappuna á bussi 73, ið skal flyta meg og onnur úr Essex Road í Islingon og suður móti miðbýnum. Hvat merkja hesi orðini? Kanska tað, at eyguni eru “vind-eygu”, og at hann ella hon, sum bara hyggur gjøgnum tey, uttan­veltað, uttan dóm ella fordóm, sær best. Tað eydnast at fáa tað besta plássið, fremst á ovaru hædd, og ein njóting er tað bara at sita her og eygleiða um­ hvørv­ið, ta yðjandi mannamúgvuna, litt, indarar, angulsaksar, akfør, svall­ igar lundir og parkir. Vit koma fram við King´s Cross-støðini, ið dagar høgru­ megin sum ein gulur katedralur. Nú eru vit longu í Gower Street, og har síggi eg Waterstones, bókanna paradís og fragdar­lund teirra útlúgvaðu. Ein enskur dupultdekkari er sum kag­ tunnan á einum hvalabáti. Sitandi uppi í tunnuni varnaðist eg ein dagin, at for­ vitnis­lig framsýning var í British Library. Tann 15. juni í ár eru nevniliga 800 ár síðan mest týðandi hending í bretskari søgu nakrantíð. Henda dagin tving­aðu enskir barónar kongin, John Lackland, í Runnymede at undirskriva Frælsis­ brævið Mikla, Magna Carta, fyrsta stigið móti borgarligum frælsi í Onglandi. Cameron og Miliband Á framsýningini kanst tú síggja tey fýra handritini, ið eru varðveitt, og fara um skjalsins søgu og týdning, m.a. fyri eitt nú ta ensku kvinnurørsluna og so ymiskar slóðbrótarar sum Mahatma Gandhi, Martin Luther King og Nelson Mandela. Millum tær 63 greinarnar í Magna Carta var ein, sum álegði forboð móti dóms­viðgerð uttan vitnir. Mong ár eru liðin síðan tíðina, tá Sverri kongur, Rikard Leyvuhjarta og Innocens III pávi settu dám á søguna. Men hvussu mangir valdsharrar í dag virða Magna Carta? Henda ferðin til London hevur lítið og onki við politiskan áhuga at gera. Men tað vil so til, at um fáar dagar, tann 7. mai, er val í Bretlandi, har fyrst og fremst teir tríggir, forsætisráðharrin David Cameron, Ed Miliband, formaður í arbeiðara­flokkinum og Nick Clegg, frá liberal­demo­kratunum, skulu upp á vektina. Hvat snýr valið seg um? Í fyrsta lagi fram­tíðina hjá Bretlandi í ES, í øðrum lagi fram­tíðina hjá ensk-skotska sam­ veld­inum og í triðja lagi atlitið til vælferð fyri øll í norðurlendskari merking. So­ leiðis í høvuðsheitum. Eg haldi til í einum indiskum gist­ ingar­húsi, Islington Inn, í Essex Road 366. Og her á leiðini sæst ikki hóming av politisk­um áhuga. Ongar plakatir hanga uppi. Ongir bilar koyra í gøtunum við bran­eggjað­um talarum. Á kaffistovum, í verts­húsum ella á vaskaríum ønir ongin orð um valið. Á Lord of Clyde, har eg eti nátturða eitt kvøldið, er spurnarkapping av sama slag sum ofta nú á døgum í Irish Pub í Havn, men ongin spurningur um Cameron ella Miliband. Sjálvan valdagin drekki eg kaffi á einari Prêt à Manger kaffistovu. Har er festdámur, men tað er tí at stjórin fyllir. Hann fær eina vælvaksna lagkaku, og vit syngja øll “Happy birthday to you”. Men dagsins politiska hólmgonga verður ikki tikin upp á tungu. Tey vesalu Tað er áhugin fyri sjónleiki og bók­ment­ um, sum hevur kveikt hesa ferðina. Og tó ber til at siga, at er skaldskapur nakað verdur, um­boðar hann altíð á onkran hátt ein kross­veg, har skugg­anna ríki og ævin­leikin møtast. Í Strind­bergs Dreyma­leiki stígur dóttir gudin Indra niður á jørðina og átekur sær menn­ iskjans leiklut í hesum “jammurdali”. Lesa vit evangeliini sum skaldskap, so er timburmaðurin úr Nazareth sendi­ boð frá gudunum (Gudi). Hansara tala hevur ævinleikans flog, og hann varð tí – og verður enn – misskiltur av at kalla øllum. Um Victor Hugo, menniskjans frígering og eitt søguligt val Hanus Kamban FERÐAFRÁSØGN ÚR LONDON Cosette við kustinum (úr sangleikinum Les Misérables)