mánadagur 29. juni 2015síða 36

12 nr. 6 I 29. juni 2015 Vinnublaðið hjá Miðlahúsinum Árni Gregersen S tóra danska fyritøkan, MT Højgaard, hevur gjørt avtaluna við altjóða, amerikansku fyri­ tøkuna Silicor Materials. Avtalan er um at byggja eina risastóra verksmiðju á Gurndar­ tanga í Íslandi. Verksmiðjan skal vera 121.000 fermetrar stór og byggi­prísurin fyri bygningarnar er á leið 1,5 milljardir danskar krónur. Ein av partnarunum, sum danska fyritøkan hevur gjørt undirsáttmála við, er arkitekta­ virkið hjá Selmar Nielsen. – Ja, tað kann gott vera, at tað var eitt sindur hendiligt, at vit komu í samstarv um júst hesa verkætlanina, men eg havi fleiri ferðir havt føroysk ráðgevaravirkir í hugarnum, tá ið vit hava arbeitt í Norður­ evropa, sigur Jóannes Niclassen, stjóri í MT Højgaard. Umfram at MT Højgaard hevur gjørt sátt­mála við føroysku arkitektafyritøkuna, so verður arbeitt við at gera ein størri sáttmála við eina aðra føroyska fyritøku. – Talan er um ein rættulgia stóran sátt­ mála, men eg fái ikki sagt júst nú, hvør før­oysk fyritøka talan er um, sigur Jóannes Niclassen. Netverk Stjórin hjá MT Højgaard vísir á, at tað á ein ella annan hátt eisini var hendiligt, at felagið hann er stjóri í, gjørdist partur av verk­ ætlanini í Íslandi. – Vit luttaka sjálvandi á ráðstevnum innan bygging og annað kring Evropa. Har hitta vit nógv fólk og skapa netverk og tað var eitt slíkt netverk, sum gjørdi, at MT Højgaard nú skal byggja verksmiðjuna á Grundartanga, sigur Jóannes Niclassen. Hann vísir eisini á, at hann ofta hevur tosað við Selmar Nielsen, so hann kendi væl til føroysku fyritøkuna. – Eg setti hann í samband við okkara fólk, sum hava við verksmiðjuna í Íslandi at gera. Har hava samráðingarnar so gingið fyri seg, uttan at eg havi verið ein partur av tí, sigur føroyski stjórin hjá MT Højgaard. MT Højgaard hevur annars einar 100 ráðgevarar í felagnum. Jóannes Niclassen sjálvur hevur staðið á odda fyri samráðing­ unum við amerikanska felagið. – Eg havi ført samráðingarnar, men sjálvandi havi eg alla tíðina havt ein løg­ frøðing hjá mær. Vit arbeiða í einum altjóða um­hvørvið og eftir altjóða ásetingum og lógum Til dømis skulu møguligar ósemjur í hesum sátt­mála avgreiðast við rættin í Sveis, so neyð­ugt er, at vit eisini hava sett okkum inn í sveisiska lóg, sigur hann. Farið verður av álvara undir at arbeiða við verksmiðjuni í heyst. Byggifelagið hevur 30 mánaðir at gera hana lidna í, tí tá skal verk­ smiðjan byrja at framleiða lutir til sólpanelir. Stjórin hjá MT Højgaard heldur, at føroyska ráðgevaravinnan kann væl kappast við útlendingar Selmar Nielsen Arkitektar hava staðið fyri stórum arbeiðum í Føroyum, men fyritøkan hevur eisini áður bjóðað seg fram uttanlands Fult álit á føroysku ráðgevaravinnuni Bygging A rkitektavirkið hjá Selmar Nielsen hevur verið til síðani 2001. Fyritøkan hevur staðið fyri nógvum arbeiðum í Føroyum. Tað fyrsta, sum fyritøkan stóð fyri, var heimið í Vallalíð í Havn. Seinasta stóra almenna ar­ beiðið var Vága Floghavn, har teknistovan var ein partur av Faerport Samtakinum, sum nú eisini skal standa fyri at byggja H-bygningin á Lands­ sjúkra­húsinum. Fyritøkan hevur alla tíðina havt arbeiðir í Føroyum, síðan hon var stovnsett – eisini meðan kreppuárini vóru fyri nøkrum árum síðani. Men harafturat hevur fyritøkan bjóðað uppá uppgávur aðrastaðn, kanska serliga í Noreg. – Har er eitt sindur torført at sleppa framat, tí har verður stórur dentur lagdur á at hava norskar royndir. Men tá ið vit hava fingið afturmeldingar, so eru tilboðini hjá okkum altíð vigað tungt og karakterurin í aftur­meldingunum hevur altíð verið góður. Ferða­útreiðslur hava tó ofta gjørt, at vit ikki hava fingið arbeiðini, sigur Selmar Nielsen. At fyritøkan nú er partur av stóru verk­ ætlanini í Íslandi er spennandi her og nú, men tað hevur minst líka stóran týdning, at fyri­tøkan fær á sítt CV at hava verið partur av einari so stórari verkætlan uttanlands. Selmar Nielsen sigur, at arbeiðið við verk­ smiðjuni í Íslandi so smátt er byrjað, men at tað ikki av álvara fer í gongd til heystar. Tá eru 30 mánaðir settir av til verksmiðjan skal standa klár til framleiðslu. – Fyri fyritøkuna hjá okkum fer hetta at gera, at vit helst noyðast at seta onkran afturat teimum 11 fólkunum, sum framman­ undan starvast her, men uppgávan er heldur ikki so stór, at vit ikki kunnu gera tað, sum vit vanliga gera, sigur hann. Hjá arkitektavirkinum er ein avbjóðing at samstarva við aðrar partar í einari byggi­ verkætlan og so eisini fáa til vega neyð­ugu loyvini og góðkenningarnar frá myndug­leik­ unum. Tað vil siga, at ein stórur partur av ar­beið­ num er samstarv og samskifti. – Eg veit, at tey fólk, sum vit hava á tekni­ stovuni eru dugnalig á hesum báðum økjum. Samstarv og samskifti eru grundleggjandi í okkara arbeiði, sigur Selmar Nielsen. Fyri at fáa serkunnleika til viðurskiftini í Íslandi er ein samstarvsavtala gjørd við íslendska arkitektavirkið Úti og Inni. – Tey kenna til allar íslendskar manna­ gongdir, Tí er tað ein stórur fyrimunur fyri okkum, at vit hava fingið hetta samstarvið í lag, sigur Selmar Nielsen. Hava bjóðað seg fram til uppgávur uttanlands fyrr Oddafiskur í varðandi orku aftan­fyri verk­ smiðjuna Bílig orka og góð tollviðurskiftir orsøk til, at risaverksmiðjan verður bygd í Íslandi. Silicor Materials er fremsti framleiðarin av tilfari til sólpanel í øllum heiminum. Tað er hendan risafyritøkan, sum stendur handan byggingina av verk­ smiðuni á Grundartanga í Íslandi. Fyritøkan er fremst í heiminum í fram­ leiðslu av solar silicon, sum verður brúktir til sólpanel at vinna sólorku við. Høvuðssætið hjá fyritøkuni er í San José í Kalifornia, men fyritøkan hevur eisini eina stóra granskingardeild, knýtt at lærda há­skúlanum í Berlin. Tað er ikki tí fyritøkan er gomul. Hon var sett á stovn í 2006, men hevur gjøgnum árini vunnið sær stóra virðing millum teirra, sum arbeiða við alternativari og varð­andi orku. Fleiri stórar fyritøkur hava sett pening í fyri­tøkuna, sum hevur gjørt tað til sítt eyð­ kenni at framleiða tilfar til sólpanelini á ein burðardyggan og munandi bíligari prís. Fyritøkan ætlaði at gera eina verk­ smiðju á stødd við hana, sum nú verður bygd í Íslandi, í Missisippi í USA. Hetta var í 2012, men júst tá tóku forð­ ingar seg upp á altjóða marknaðinum. Eitt veruligt handilskríggj tók seg upp á økinum, har USA og ES vóru øðrumegin og Kina hinumegin. Tollurin gjørdist so høgur, at tað var ivasamt um tað fór at loysa seg at byggja eina stór-skala verksmiðju í USA. Tí avgjrødi Silicor at skrotta ætanina um at byggja eina stóra verksmiðju í Missisippi og valdi at flyta verksmiðjuna til Íslands. Ísland er uttanfyri USA og ES og hevur tí ikki somu tollviðurskifti, sum stór­veldini. At Silicor Materials er høgt í metum á altjóða pallinum sæst millum annað av, at forstjórin í fyritøkuni, Terry Jester, her­fyri var boðin at halda fyrilestur fyri topp­leiðarum úr øllum heiminum á World Ecconomic Forum. Stóra verksmiðjan í Íslandi skal liggja á Grundartanga, einar 40 kilometrar frá Reykjavík. Frammanundan liggur ein stór aluminiums­verksmiðja har. Verksmiðjan skal koyra alt døgnið runt og 440 fólk fara at arbeiða har.