fríggjadagur 3. juli 2015síða 26

Fríggjadagur 3. juli 2015 sosialurin 75 26 Zakarias Wang   Nú er endaliga úrs­litið av fólka­tings­vali­ num 18. juni 2015 fíntalt, og tí er hóskiligt at taka samanum.  Danska stjórnin fekk í 1993, tá vit lógu lágt, sett sín vilja ígjøgnum viðvíkjandi val­lógini til fólkatingsval. Tað var hetta ár, tað varð for­ boðið at gera listasamband mill­um flokkar, og kravið til upp­stilling uttanflokka var broytt. Higartil hevði reglan verið eins og hon var tá fyrsta fólka­tingsvalið var og Niels Winther varð valdur, at tað var nóg mikið at ein maður bjóðaði seg fram, og at ein veljari helt, at hann skuldi sleppa at royna seg. Nú var hetta eftir danskari fyrimynd broytt til, at á uttanflokkalista skuldi bert vera eitt valevni, og at stillararnir skuldu vera minst 150 og í mesta lagi 200. Henda broyting av vallógini var til fyrimun fyri teir báð­ar sambandsflokkarnar í Før­ oy­um, Sambands- og Javn­ að­ar­flokkarnar. Orsøkin er, at sjálvstýrisflokkarnir eru spjadd­ir, og at teir nú ikki so frægt sum hava møguleika fyri at gera listasamband. Vit, sum standa aftan fyri uttan­flokkalistan, royndu at gera nakað við hetta. Vit vendu okkum til Fólkaflokkin, Sjálv­stýrisflokkin, Tjóðveldi, Fram­sókn og Miðflokkin og skutu upp, at vit stillaðu upp sam­an. Hetta kundi gerast á tvinn­ar hættir. Annar var at vit gjørdu eina felags uttanflokka upp­still­ing av einum valevni, sum vit bakkaðu upp av øllum alvi. Eg segði, at eg var fúsur til at leggja niður okkara uttan­ flokka­lista um so var at vit kundu semjast um hesa loysn. Hin møguleikin var, at vit gjørdu eina felags uppstilling av fremstu valevnum hjá øll­ um flokkum. Hetta mátti vera á listanum hjá einum av flokkunum. Hetta átti ikki at verið serliga ringt, tí so høvdu vit øll onkran sum kundi fáa okkara undirtøku, og spenningurin um hvussu val­ evn­ini fóru at klára seg kundi fing­ið fólk upp úr stólu­num og á val. Hvørki av hesum upp­ skotum fekk undirtøku frá nøkr­um av flokkunum, og tí fóru vit til val hvør í sínum lagi. Sum kunnugt gekk tað ikki so illa sum fryktandi var fyri. Framman undan høvdu sam­ bands­flokkarnir bæði um­boð­ ini, og teir mistu annað, so nú eru báðir veingirnir í før­oysk­ um politikki um­boð­að­ir. Nú ber so eisini til at gera upp, hvussu gingist hevði, um tey ráð vóru fylgd, sum uttan­ flokka­listin gav fyri valið. Tilsamans fingu sjáv­stýris­ flokk­ar­nir 12.199 atkvøður. Javn­að­ar­flokkurin fekk 5670 og Sambandsflokkurin 5496. Vit hava lutfalsval, so atkvøðu­ tøl­ini verða býtt við 1 og síðani 2 fyri at síggja hvør ið skal fáa um­boðini. Verður atkvøðutalið hjá sjálvstýrisflokkunum býtt við 2 gevur tað 6100 ella 430 meir enn Javnaðarflokkurin fekk. Sostatt høvdu sjáv­stýris­ flokkarnir við felags upp­still­ ing fingið bæði umboðini. Men hvat um teir høvdu still­að upp eitt felags valevni á ein­um uttanflokkalista, og hetta umboð hevði fingið sama úrslit? So hevði úrslitið av fólka­ tings­vali­num 18. juni verið at bert eitt umboð var valt. Uttan­flokkalistin hevði fingið atkvøður til tvey umboð, men er av vallógini forðað í at hava meir enn eitt umboð á lista­ num. So høvdu Føroyar valt eitt um­boð, men skulu hava tvey. Tá hevði verðið neyðugt at hava nýval fyri at finna fram til seinna umboðið, og skuldi hetta valið verið hildið skjótast gjør­ligt. Hesar eru reglurnar, og gott er at vita hvørjar tær eru tá støða skal takast til, hvat ið rætt er at gera. klumman Ælabogar í gronina Úrslitið av fólkatings- valinum 2015 O nkuntíð blívi eg ein sovorin eitt sindur gronutt­ur maður. Nú ein dagin stakk tað seg aftur upp. Eg hevði ilt við skilja, hví so nógvir før­oy­ingar skuldu hava eina vangamynd á face­book við einum ælaboga. Slett ikki tað, eg fann rímiliga skjótt útav, at tað hekk saman við, at bøssar í USA nú kundu giftast, men hví skal øll verðin jubla yvir okkurt í USA? Kanska bleiv eg bara irriteraður, tí eg ikki haldi USA vera so kul, og so helt eg heldur ikki hetta vera so kul. Eg las so eitt sindur um tað. Tað var hægstirættur, sum við minst møguligum meiriluta fann fram til, at nú kundu samkynd giftast. Helst er tað mítt vænt­andi innlit í amerikanskan politikk – ja, eg havi fingið við, at nógvir statir sjálvir hava samtykt at loyva samkyndum at giftast – men eg haldi tað alt­so vera undarligt, at ein dómstólur skal bestemma tað. Hugsið tykkum, um "Retten på Færøerne" be­stemm­aði tað í Føroyum? Ok, kanska ikki akkurát hatta mál­ið. Tá høvdu nøkur og 80 prosent av teimum, sum fylla facebook verið øgiliga glað, og so hevði mátin verið líkamikil. Men hvat um tað var okkurt annað? Ong­in yvir og ongin við síðurnar av parlamentinum, plag­ar støðan at vera á okkara leiðum. Hvat um ein dóm­stólur bestemmaði, at tað skuldi vera ólógligt at vera bøssi? So skuldu vit sæð LGBT, tingkvinnur, Amnesty og so framvegis. Men hinvegin. Hvat so, um bøssar kunnu giftast? Tað ger ikki skaða á nakran annan, og bøssarnir og øll hini í LGBT blíva glað. Hetta má vera skúladømið upp­á, at persónliga frælsið júst skal ganga so langt, at vit kunnu gera alt, so leingi vit ikki gera okkum inn á persón­liga frælsið hjá øðrum. Eg rokni ikki við, at vit á evsta degi verða funnin ov løtt, tí vit ikki steðgaðu ein­um minnilutabólki, sum ongan skaða ger, nøkur rætt­indini, sum vit øll onnur hava. Men tað er altso eitt sindur irriterandi at lurta eftir teimum sam­kyndu. Ofta ill, larma illa, næstan altíð offur og so framvegis. Men veruleikin er nokk sum ein vinmaður helt fyri ein dagin: "Eg havi hugsað um hatta irriter­andi spammið frá bøssunum. Mann blívur svak­ur av tí, men tey noyðast at gera tað, tí annars hend­ir onki. Og sjálvt um hatta átti at verið ein av­greiðslu­spurn­ ing­ur, tí hatta hevur so lítið uppá seg, so er tað ikki so!"Eg legði nakrar tankar líknandi hesum á facebook ein dagin. Eg kom til arbeiðis og bleiv lagdur undir at hava ein innara homofob, tí eg "opinbart ikki kláraði at hyggja uppá nakrar ælabogar". Og eg ivist ikki í, at onkur, sum ikki hevur sagt tað við meg heldur tað vera langt úti, at eg "tali sakina hjá kynsvillingunum", og so eri eg aftur har, at hetta málið ikki eigur at vera so innviklað. Men tað onkur følir seg sum eina lægri grad av borgara og onkur annar væntar at brenna í helviti, so er hetta kortini nakað, sum má loysast. Eft­ ir gamla testamenti er heldur ikki loyvt at eta bacon ella rækjubland. Hvussu er og ikki. 26 milliónir fingu sær ælabogaflagg til profilmynd, og eg var ikki ein av teim­um. Eg havi tó sjáldan tosað meira um samkynd enn seinastu dagarnar. Sostatt kunnu vit bara staðfesta, at myndin riggaði! Eirikur í Jákupsstovu Ver við í kjakinum! Send teldupost til post@sosialurin.fo Meiningar og kjak