mánadagur 27. juli 2015síða 4

Mánadagur 27. juli 2015 · Nr. 85 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Tað skal verða ólógligt at forfylgja fólki í Føroyum FORFYLGING Vit eiga at fáa eina lóg í Føroyum sum ger tað ólógligt at forfylgja fólki, heldur leiðarin í Kvinnuhúsinum Áki Bertholdsen Í Føroyum eiga vit at fáa eina lóg, sum ger tað ólógligt at forfylgja fólki. Tað heldur Elin Reinert Planck, leiðari í Kvinnu­ húsinum í Havn. Hon sigur, at hetta fyri­ brigdi, sum aðrastaðni verð­ ur nevnt ”stalking”, er eisini vorðið rættiliga sjónligt í Føroyum. Hesi seinastu trý árini hevur Kvinnuhúsið sostatt eisini skrásett, hvussu nógv­ ar av teimum kvinnum, sum venda sær til Kvinnuhúsið, hava tann trupulleikan at dragast við, at tær verða forfylgdar av fólki. – Og av teimum, sum venda sær til okkara, eru tað einar 10-12, sum hava tru­ pulleikar av, at tær verða forfylgdar av mannfólki. Elin Reinert Planck vísir á, at oftast er tað fyrrverandi makin, sum tær ikki vilja vita av, sum forfylgir teim­um. Hon sigur, at í Danmark hava tey fingið eina serliga lóg ímóti hesum ávísa slag­ num av forfylging. Hon er ikki í gildi í Før­ oyum, men leiðarin í Kvinnu­ húsinum, heldur, at hon átti at verðið sett í gildi í Før­ oyum. – Eg veit ikki, hvørja nyttu, lógin ger. Men at ein slík lóg verður sett í gildi, er eitt greitt tekin um, at slíkur atburður verður ikki toldur, sigur hon. Eiga at fáa serliga verju At forfylgja fólk á ymsan hátt, er bannað í ymsum lógargreinum í revsilógini, men hetta er ein so ser­merkt­ ur trupulleiki, at aðrastaðni eru serligar lógir gjørdar við tí fyri eyga, beinleiðis at gera hetta slagi av forfylging, ólógliga. Tað, at vera verða for­ fylgd­ur í hesum týdningi­ num, er at ein kvinna rætt og slætt ikki frið fyri manni­ num, tey eru farin frá. Og tað kann verða á allan hugsandi hátt, har hann forfylgir kvinnu­ni. Ikki minst kann tað vera við sms og á Face­ book. Men tað kann eisini verða heilt frá tí, at hann stendur uttanfyri gløðir inn ígjøgnum vindeygað, til at hann møtir upp á arbeiðs­ plássinum hjá kvinnuni. Tað er heldur ikki ókent, at maðurin setir seg í samband við starvsfelagar og stjóra hjá kvinnuni, hann forfor­ fylgir. Tað kemur eisini fyri, at maðurin bíleggur ymsar vørur í navninum á kvinnuni, uttan at hon veit av tí. Elin Reinert Planck veit um dømi, at arbeiðspláss hava blokerað við teldu­brøv­ um frá ávísum monnum, sum hava forfylgt eini kvin­ nu á arbeiðsplássinum. Púra vanlig fólk Elin Reinert Planck hevur áður sagt við okkum, at kann­ingar aðrastaðni vísa, at gott 10% av kvinnunum og eini 5% av monnunum hava verið forfylgdir onkuntíð í lívinum. Summi halda, at tað eru bara tey kendu, sum verða forfylgd, men soleiðis er ikki, tí nógv tey flestu eru púra vanlig fólk. Hon sigur, at Kvinnuhúsið kemur eyðsæð bara í sam­ band við tær kvinnur, sum eru forfylgdar. Hon veit eisini dømi um fólk í Før­oy­ um, sum hava verið forfylgd og tað eru eisini dómir sagdir í rættinum um tað sama. – Slík forfylging kann halda fram í langa tí og tí kann vera ómetaliga órógv­ andi, og enntá ræðandi fyri kvinnuna. Tað er ógvuliga ræðandi at noyðast at sita við gardinunum fyri, ella ikki at kunna fara í postkassan, uttan at óttast fyri, at fyrrverandi makin stendur og lúrir. Og ikki um at tala, hvussu ringt tað er, tá ið hann møtir upp á arbeiðs­ plássinum, Ikki nóg væl vard Elin Reinert Planck heldur, at hesar kvinnur eru ikki nóg væl vardar, og tí eigur tað beinleiðis at verða ásett í serligari lóg í Føroyum, at tað er revsivert, akkurát sum tað er í danskari lóg, sigur Elin Reinert Planck. Hon sigur, at tað ber til at fáa rættin at døma ein mann at halda seg burtur frá eini kvinnu, men so skulu prógv á borðið. Tí mælir Elin Reinert Planck altíð kvinnum til at goyma øll sms, øll teldubrøv, øll Facebook boð, og yvir­ høvur alt, sum kann skjal­ prógva, at hon verður for­ fylgd. Hon heldur ikki, at hetta er ein nýggjur trupulleiki í Føroyum, men hon heldur kortini, at tað er ikki fyrrenn hesi seinnu árini, at hann er komin undan kavi. Hon sigur, at hetta er av­ gjørt ikki nakað, sum rakar ávísar samfelagsbólkar. Í summum førum, hava tey verið pør í nógv ár, men í øðrum førum, hava tey bara verið sama í stutta tíð. Tað er onki ávís mynstur í hesum slagi av forfylging, sigur Elin Reinert Planck. Tí kann vera ómeta­ liga órógvandi, og enntá ræðandi, fyri kvinnuna Av verða forflygd av fyrrverandi manninum, kann verða eitt ræðandi upplivilsi hjá kvinnuni, sigur Elin Reinert Planck, leiðari í Kvinnuhúsinum 17 kvinnur gistu í Kvinnuhúsinum KVINNUR OG HARÐSKAPUR Tær flestu kvinnurnar, sum gista í Kvinnuhúsinum, gista stutt, men summar eru har fleiri ferðir Í fjør gistu tilsamans 17 kvinnur í Kvinnuhúsinum. Tilsamans leitaðu 403 sær kvinnur hjálp í Kvinnu­ húsinum í fjør, og hjá 17 av teimum var støðan soleiðis, at tey gistu í Kvinnuhúsinum. Elin Reinert Planck, leið­ ari í húsinum, sigur, at av teimum gistu 10 fyri fyrstu ferð, fýra høvdu verið eina ferð fyrr og hjá trimum kvinn­ ­um, var hetta triðju ferð, tær gistu í Kvinnu­húsi­num. Tilsamans áttu hesar 17 kvinnurnar, 33 børn, og 12 av teimum vóru við í Kvinnu­ húsinum. Leiðararin sigur, at oftast eru tað tey minstu børnini, sum eru við mammuni í húsinum. Tilsamans gistu tey í 594 samdøgur, men tær flestu gista stutt, eina viku, ella minni. Men einstakar kvinn­ ur eru á Kvinnuhúsinum í vikur og mánaðir. Sum tað sæst aðrastaðni, eru kvinnurnar, sum biðja um hjálp úr Kvinnuhúsinum í øllum aldri, og tað eru tær, sum gista, eisini. Tann yngsta kvinnan, sum gisti í Kvinnu­ húsinum, var 20 ára gomul, og tann elsta var 61 ár. Ein slakur triðingur av teimum, fer aftur til makan, men tær flestu finna sær ein nýggjan bústað, ella flyta av landinum. Men í summum førum flytir maðurin út, so tær flyta heimaftur. Kvinnur Børn 2003 13 13 2004 16 22 2005 18 24 2006 13 13 2007 17 14 2008 18 8 2009 13 9 2010 11 11 2011 13 15 2012 15 5 2013 15 10 2014 17 10 Talvan niðanfyri vísir, hvussu nógvar kvinnur og børn hava gist í Kvinnuhúsinum hesi seinastu árini. Tølini vísa, at talið er rættiliga støðugt frá ári til ár.