mánadagur 27. juli 2015síða 11

11 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 27. juli 2015 · Nr. 85 Lekin millum teori og praksis Seinastu tíðina hava vit hoyrt um ringa standin, sum bygningarnir á Háskúlanum eru í. Sum tað fyrsta skal nýtt tak leggjast á, og háskúlin skal útvega ein triðing av metta kostnaðinum fyri nýtt tak, einar 900 túsund krónur. Hetta eru nógvir pengar, sum allar góðar kreftir nú arbeiða við at útvega. Tað er sjálvandi harmiligt, at tað skuldi koma so vítt, men bygningarnir skulu um­ vælast, og frameftir mugu vit syrgja fyri, at okkara vakri og neyðugi háskúli ikki aftur kemur í eina so ólukkuliga og óvirðiliga støðu. Hetta kann millum annað gerast við at syrgja fyri hægri politiskari raðfesting. Livandið orðið Tað eru í ár 116 ár síðani, at Føroya Fólkaháskúli varð stovnaður. Háskúlin hevur havt stóran týdning fyri fólkaliga samleikan í Føroyum og livir enn sum eitt týðandi tilboð í dagsins fjølmentan. Hugskotið um fólkahá­ skúlan er danskt. Í eini upp­gerð við tann elitera skúlaskapin ynskti danski presturin Grundtvig í 1830-árunum at stovna ein háskúla fyri ungdómin. Há­ skúlin skuldi ganga tørvinum á fólkaligari upplýsing á møti, ein tørvur, sum kom í kjalarvørrinum á fyrsta demo­kratiseringsrákinum í Danmark. Grundtvig var av teirri fatan, at um fólkið skuldi taka lut í landsins leiðslu, var neyðugt við betri upplýsing enn henni, sum fekst í barnaskúlanum. Í staðin fyri bókina og uttanatslæruna legði Grundtvig dent á tað livandi orðið. Grundtvig vildi skapa ‘ein skúla fyri lívið’, har allar stættir í samfelagnum kundu hittast. Hesar hugsanir um ein frían undir­vísingarhátt spjaddu seg, og fyrstu háskúlarnir sóu dagsins ljós um miðju 19. øld, í Danmark og í hinum Norðurlondunum. Føroya Fólkaháskúli Stórur áhugi var fyri háskúla­rørsluni í Føroyum, haðani eisini nógv ung ferð­ aðust til Danmarkar fyri at sleppa á háskúla. Og seinast í 19. øld bar eisini til at fara á háskúla í Føroyum. Tað vóru 27 ára gamli Símun av Skarði og 28 ára gamli Rasmus Ras­ mus­sen, sum í 1899 kundu bjóða føroyskum ungdómi á háskúlaskeið í egnum landi. Tá kundu ung í Føroy­ um fara á háskúla og fyri fyrstu ferð í lívinum fáa undir­vísing á føroyskum í søgu, kristni, landalæru, og í náttúrufakum. Fimleikur var eisini á tímatalvuni, tí saman við andanum skuldi likamið røkjast. Við framtíðar vinnu­ ligum virksemi og inntøku fyri eyga varð undirvíst í meira praktiskum fakum, sum fyri genturnar var at læra at seyma og fyri dreingir­nar at læra smíð. Eisini á Føroya Fólkahá­ skúla var livandi orðið, her á føroyskum, høvuðsamboðið í virkseminum. Um tað mund­ ið vóru næstan ongar bøkur á føroyskum. Føroya Fólka­ háskúlafelag 103 ár Fyrstu næmingarnir á skúl­ an­um sóu, hvussu fátækslig korini vóru, og longu í 1902 vóru hugskot frammi um at stovna eitt næmingafelag, sum skuldi hava til endamáls at stuðla skúlanum. Ólav­ søkuaftan 1912 varð Føroya Fólkaháskúlafelag stovnað við umleið 100 limum. Líka síðani stovnandi aðal­fundin hevur Føroya Fólka­há­skúlafelag skip­að fyri fólkafundi á háskúl­ anum ólavsøkuaftan. Har­ umframt hevur felagið veitt næmingum, sum høvdu tørv á tí, fíggjarligan stuðul, stuðlað skúlanum fíggjarliga og givið út árbøkur. Í dag arbeiða vit saman við stýrinum og skúlanum við at útvega fígging til um­vælingarnar, og annars við at stuðla í mun til tað nógva virksemið, sum er á hugnaliga og livandi háskúl­ anum í Hornabø. Føroya Fólkaháskúli – skúlin fyri lívið Eingin ólavsøka uttan fólkafundin á Háskúlanum, sum í ár verður hildin fyri 103. ferð. Sum altíð er fundurin eftir kappróðurin 28. juli, og tað er listakvinnan Hansina Iversen, ið heldur røðuna Kristianna Winther Poulsen, nevndarlimur í Føroya Háskúlafelag