leygardagur 24. juli 2004síða 6

10 Nr. 140 - 24. juli 2004 Nr. 140 - 24. juli 2004 11 Vælferðarsamfelag er ein norðurlendskt uppfinning, ið hevur gjørt Norðurlond til heimsins bestu og tryggastu lond at liva í, um samanborið verður við onnur heimsins lond. Hetta seinasta er týdningarmikið at minnast til, tí hetta merkir, at tað enn er langt á mál við vælferðarsamfelagnum. Flestu føroyingar munnu vera samdir um, at vit skulu varðveita og støðugt menna vælferðarsamfelagið. Hóast vit eru ósamd um átrúnaðarligar og tjóðskaparligar spurningar, so munnu vit innast inni øll vera samd um, at Føroyar framhaldandi skulu vera eitt norðurlendskt vælferðarsamfelag. Men eitt vælferðarsamfelag er ikki givið einaferð med alla. Hetta er nakað, ið støðugt má dagførast, útbyggjast og mennast. Tað er tí at fegnast um, at landsstýrismaðurin í al- manna- og heilsumálum hevur gjørt av at nú skal ferð setast á arbeiðið við at endurskoða forsorgarlógina. Hetta er eitt gott tiltak. Tað er breið semja um, at galdandi forsorgarlóg er ótíðarhóskandi. Talan er sum kunnugt um danska lóggávu, sum er tillagað føroysk viðurskifti, men annars er talan um lóggávu sum langt síðan er farin úr gildi í Danmark, har onnur og meira tíðarhóskandi lóggáva er komin í staðin. Hóast vit støðugt menna vælferðarsam- felagið, verða tað altíð menniskju, ið hava tørv á hjálp og á serstøkum tilboðum. Gald- andi lóg er alt ov tung at umsita og brúkarin kennir seg mangan sleptan uppá fjall, sum landsstýrismaðurin málber seg í blaðsamrøðu við Dimmalætting hósdagin. Eisini skapar lógin trupulleikar fyri tey, sum skulu umsita lógina, so her eru allar góðar grundir til at fáa til vega nýtt lógarverk fyri økið. Talan er um eitt stórt og tungt øki, og røddir hava verið frammi um at flyta økið út til kommunurnar. Sum tað skilst er hetta ikki ætlanin hjá sitandi landsstýrissamgongu, og tað man vera gott tað sama. Sum nevnt er hetta initiativ lands- stýrismansins at fegnast um. Tað verður tó einki nevnt um barnaforsorgarlógina, men vónandi verður hetta mál eisini loyst í hesum umfari. Nógv børn og nógvar barnafamiljur hava tað ikki gott, og tørvur á ábótum eisini á hesum øki. DAGSINS MEINING Sosialurin Eitt gott tiltak VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliasen solby@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Heini í Skorini heini@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Hans Kárason Mikkelsen hans@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 449520 tel. 228909 e-post: vilmund@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Støðan hjá super borgar- liga danska ráðgevanum, Bjørn Lomborg, verður ikki við Javnaðarfloksins vilja fyrimyndin fyri før- oyska orku- og umhvørv- ispolitikkinum. Bjørn Lomborg hevur seinastu tíðina verið løntur av donsku borgarligu stjórn- ini fyri at siga, at støðan hjá umhvørvinum er góð og at tað ikki er neyðugt at føra ein virknan um- hvørvispolitikk. John Johannessen tinglimur fyri Javnaðarflokkin "Støðan hjá umhvørvinum er góð og tí er ikki neyðugt at føra ein virknan um- hvørvispolitikk." Hetta er høvuðsboðskapurin hjá super borgarliga danska ráðgevanum Bjørn Lom- borg, sum landsstýrismað- urin í orkumálum hevur boðið til Føroya at røða um orku og umhvørvi tann 20. august. Landsstýrismaðurin boð- ar í tíðindaskrivi frá, at Bjørn Lomborg er boðin til Føroya í sambandi við ar- beiðið at orða ein føroysk- an orkupolitikk. Vónandi er ætlanin hjá landsstýris- manninum við hesi vitjan- ini at fáa lív í orku- og um- hvørviskjakið. Er ætlanin hjá landsstýrismanninum hinvegin, at hugsjónirnar hjá Bjørn Lomborg skulu vera grundarlagið undir føroyska orkupolitikkinum, fær hann ikki undirtøku fyri hesum frá Javnaðar- flokkinum. Køvir útyvir Lomborg hevur seinastu tíðina verið eitt gott navn hjá borgarligu stjórnini í Danmark at halda seg til. Júst tí, at hann hevði hesar hugsjónir um, at ikki er neyðugt at taka størri um- hvørvisatlit, tí umhvørvið hevur tað gott, hevur hann verið tað stóra oraklið hjá danska forsætisráðharran- um, tá tað um umhvørvis- politikk ræður. Borgarliga danska stjónin hevur við Lomborg í rygginum skúgvað til viks tann frálíka umhvørispolitikkin, sum undanfarna Socialdemo- kratiska stórnin í Danmark setti sær fyri. Aftur á rættkjøl Vónandi er ætlanin hjá Bjarna Djurholm, lands- stýrismanni, við vitjanini hjá Lomborg ikki tann sama. Er hetta kortini ætl- anin, fer Javnaðarflokkurin at seta seg ímóti og fáa orku- og umhvørvispoli- tikkin hjá samgonguni aftur á rættkjøl. TÍÐINDASKRIV Leygarkvøldið tann 24. juli kl. 23:30-04:00 verður eitt stórt tiltak í Høllini á Hálsi sum B36 skipar fyri. Páll Finnur Páll, tann vælkendi tónleikabólkurin sum júst hevur havt eina rimmar framførslu í sam- bandi við G-festivallin, fer longu á Pallin aftur, hesu ferð í Ítróttarhøllini á Hálsi í Havn. Afturat teimum verður eisini DJ-show við Dj-Switch og tann altíð í góðum hýri Jákup Jacob- sen. Teir báðir eru serstak- liga kendir fyri at kunna seta rættiligt lív í eina áskoðarafjøld. Tiltakið byrjar sum nevnt kl. 23:30 og dyrnar lata aftur kl.04:00. Bussar koyra sum vant. Ring á tlf.: Eysturoyaleiðin 21 64 64 Vága- og Vestmannaleiðin 21 52 77 Lomborg verður ikki fyrimyndin B36 í Hálsi TÍÐINDASKRIV frá Føroya Skúlabókagrunni Føroya Skúlabókagrunnur hevur í samstarvi við Hag- stovu Føroya givið út Árbók fyri Føroyar 2004, sum bók við fløgu. Í ár- bókini er nýggjasta hagtals- tilfarið um føroyska sam- felagið við enskum undir- teksti. Tær mongu frágreið- ingarnar og talvurnar geva eina fjølbroytta mynd av samfelagsumstøðunum í Føroyum. Sum nakað nýtt eru fleiri farmyndir við, ið greidliga lýsa ávís viður- skifti. Ein fløga fylgir við bókini, har allar talvur eru at finna sum pdf- og excel- fílar. Árbókin, sum er almenna hagtalsverkið fyri Føroyar, er ein sera hent handbók hjá politikarum, fyrisiting, fakfelagsfólki, stovnum, fyritøkum, fjølmiðlum, fe- løgum, lesandi og ikki minst skúlum. Fløguút- gávan, ið fylgir við árbók- ini, ger, at tað ber til at ar- beiða við tølunum á teld- uni. Her kunnu øll samfelags- áhugað kunna seg um mong ymisk viðurskifti, t.d. íbúgvaviðurskifti, fiski- vinnu, landbúnað, ídnað, kommunuviðurskifti, al- mannamál, kirkjumál, heilsuverk, mentanar- virksemi. Aftast í bókini eru leitorð. Til skúlabrúks gevur Før- oya Skúlabókagrunnur út frálærutilfar til árbókina. Talan er um 13 smærri hefti við ymiskum uppgávum og frágreiðingum til nøkur av høvuðsevnunum, ið eru at finna í ár-bókini. Heftini eru ætlað fólkaskúla, mið- námsútbúgvingum og til framhaldslestur. Tey eru ein góð hjálp til betur at skilja hugtøk og taltilfar. Bøk- urnar Samfelagsfrøði 1 og 2 og Tit bygdu hetta land venja næmingar at viðgera, meta um og taka støðu í samfelagsspurningum, samstundis sum tær lýsa søguliga baksýnið. Til hesar bøkur er árbókin ein góður stuðul. Talvurnar í árbókini hev- ur Hagstova Føroya skipað fyri. Føroya Skúlabóka- grunnur stendur fyri útgáv- uni. Ingi Joensen hevur gjørt permumyndina. Hest- prent hevur umbrotið og prentað. Árbók fyri Føroyar 2004 er 330 blaðsíður og kostar 248 krónur, íroknað fløguútgávuna. Árbókin fæst til keyps í øllum bókabúðum. Árbók fyri Føroyar 2004 Ólavsøkan 2004 á Norðurbryggjuni 28. og 29. juli Føroyahúsið og feløgini skipa fyri ólavsøkutil- tøkum úti á Bryggjuni, Strandgade 100. – Á ólavsøku er mað- ur mans gaman. Her hittast ung og gomul fró og fegin, onkur í tjóðar- búna, annar í T-skjúrtu og kubbabrókum á tjóð- arhátíð okkara. Sama ger. Hittast og práta, skemta og spáka, fáa ein koss, geva ein koss….. og síggja Bryggjuna, kappróðurin, lýða á tón- leik, sang, leggja uppí ella bara hyggja, síggja og verða sædd… Øll eru hjartaliga væl komin á ólavsøku ! Ólavsøkuaftan: Kl. 15.00: Ólavsøku- framsýningin í stovuni er opin Kl. 15.30: Skrúðsigling við føroyskum bátum úr kanalini inn í hylin við Bryggjuna. Kórsangur Kl. 16.00: Tryggvi Johansen setir ólav- søkuna Kl. 16.30: Kappróðurin byrjar: Asiatisk Plads til Bryggjuna Samtíðis kunna vit fylgja við kappróðrinum í Havn Grønlenskar kajakkir vísa kynstur síni í hylin- um Kl. 18.00: Heiðurs- merki verða handað Kl. 18.30: Føroyskur dansur á bryggjuni Allan seinnapartin og um kvøldið er ymist ann- að á skránni: sekkja- pípu- og harmonikutón- leikur, hoppiborg og annað til børnini, bjarg- ingaroynd, sølubúðir av ymsum slag við mati og drykkjuvørum. Kl. 19.30: Songløta við felagssangi, solistum og tónleiki Á 5. hædd. Fólk úr Kristnastovu skipa fyri Kl. 22.00: Dansur á 5. hædd. BE4 spælir. Kostnaður 80 kr. Kl. 23.30: Fýrverk og felagssangur úti á molanum Sungið verður úr ólav- søkuheftinum í Havn Kl. 24.00: Dansurin á 5. hædd heldur áfram út á náttina Ólavsøkudag: Kl. 16.00: Aftur sølu- búðir, tiltøk fyri børn og tónleikur Kl. 17.00: Gudstænasta í Vor Frelser Kirke. Bergur Jacobsen præ- dikar. Tórur á Brúnni við urguna. Solosangur Kl. 20.00: Konsert, fjølbroytt við fleiri góðum bólkum: "Týr", "Petersen-Olsen- Lawaetz Trio" og truba-durarnir Sámal Ravnsfjall, Stanley Samuelsen og Hanus G. Johansen!!! Hildið verður á fram móti midnáttini! Atgongumerki 180 kr. Ferðasamband til Bryggjuna Tú kanst koma út á Bryggjuna við bussi til Knippelsbro og ganga oman eftir Strandgade. Bussarnir eru 2A, 19, 48 og 350. Ella tú kanst koyra við Metro til Kristianshavns Torv ella koma við havnarbussun- um hjá Ariva og DSB, sum leggja at ymsar staðir og eisini á Bryggj- uni. Bæði kvøldini siglir ein havnar bussur hjá Ariva Nýhavn - Bryggj- an Matstøðini NOMA og RAVN á Bryggjuni Húsið liggur á einum mola, Den Grønlandske Handels Plads Matstovan Noma í stovuhæddini er fínt matstað. Borðreiðing er eisini uttandura í summ- ar. Har eru prísirnir miðal matstovuprísir. Við molan liggur eisini eitt skip, sum er innrættað til matstovu. Skipið kallast Ravn. Har fæst eisini mangur góð- ur biti. Ein føroyingur eigur triðing av tí. Hesi trý matstøðini vera mitt í okkara ólav- søkutiltøkum og fólk eru sjálvandi væl komin hjá teimum. TÍÐINDASKRIV frá Listafelag Føroya Aftur í ár letur Listasavn Føroya dyrnar upp fyri ólavsøkuframsýningini. Verkini, sum verða sýnd fram í ár, eru 131 í tali, og tað er Listafelag Føroya, sum skipar fyri framsýn- ingini. Nevndin í felagnum hevur staðið fyri úrtøkuni og uppheingini. Meginpart- urin av teimum 39 luttak- arunum á framsýningini eru konufólk. Framsýningin letur upp ólavssøkuaftan kl. 14 og letur aftur 1. august kl. 18. Tey flestu verkini eru myndir, málningar, prent og tekningar Ein røð av fínligum ab- straktum myndum gera vart við seg. Tær eru eftir Lottu Andersson úr Svøríki. Jógvan Biskopsstø og Agnar Lamhauge gera - á sera ólíkan hátt - vart við seg við nærløgdum og nett málaðum og teknaðum myndum. Mong av teimum kendu og dugnaligu listafólkunum sýna fram eitt nú Amariel Norðoy og Eyðun av Reyni og Torbjørn Olsen, sum hvør við sínum eyðkenda stíli seta náttúrlýsingina í fokus. Ein lýsandi mynd eftir Torbjørn Olsen av- myndar tríggjar ungar kvinnur - sum tær, ið komu til grøvina hjá Jesusi og ein annar stóð fyri teimum? Fleiri onnur lýsa náttúru, fjøll, haga og sjógv, sum framvegis eru týðandi myndevni, hóast tey ikki eru so einaráðandi sum fyrr. Ung luttøka Tað er ein gleði at síggja, at nógv yngri fólk hava sent áhugaverd verk inn og summi taka lut í ár á fyrsta sinni. Tað eru millum onnur Heiðrik á Heygnum, sum hevur givið kvøldmáltíðini nýtt lív. Høgni T. Hansen lýsir andsøgnina millum tað reglubundna og undan- tøkini í gerandisdegnum í eini áhugaverdari mynd, har ramman og uppheing- ing-artøknin er serstøk. Tóra Joensen er um- boðað á framsýningini við tveimum flottum oljukrit- tekningum. Bárður Oskars- son hevur á hegnisliga teknað nýggjar av sínum løgnu verum, og Jensina Olsen hevur eins og tann unga Emilia Dam av- myndað smákyktlíkar verur og skordýr. Lutir úr gerandisdegnum Myndirnar hjá Anker Mortensen, Hanna Bjarta- líð og øðrum skapa eina heild fyri seg á framsýn- ingini, tí tey hava myndevni frá lutum í gerandisdegnum og úr fjølmiðlum, sum lýsa mannalyndi, rørslur og kenslur. Saman við mynd- unum hjá Sigrun Gunnars- dóttur Niclasen fortelja myndirnar týðuligar søgur. Heilt nógv verk hava blandaða tøkni sum stíl- reinu prentini við tekning hjá Astri Luihn við motiv- um úr kvæðum. Installatiónir Standmyndirnar og in- stallatiónirnar eru fleiri í tali. Vígdis Petersen hevur millum annað tríggjar hálv- kúlur við glasbrotum í, sum hon kallar "Upphav". Astrid Macdonald hevur gjørt eitt par, ein ungan mann, sum stoltur vísir ein stóran kalva fram fyri eini konu. "Segl og tari" er ein installatiónin, sum er sett saman av tveimum máln- ingum og einum rekatræi við segli á. Tað er Rannvá Holm Mortensen hevur gjørt hana. Skemt og álvari, lættir tónar og myrkir Skemt eyðkennir fleiri myndir eitt nú tær hjá Sigrun Gunnarsdóttur Niclasen, meðan álvarsemi og bersøgin lýsing av lívsins meira døpru síðum eyðkenna myndirnar hjá m.ø. Øssur Johannessen. Mynd fyri einki Ólavssøkuframsýning er søluframsýning og kortini er ein mynd á framsýn- ingini ár, sum ongan prís hevur (sum heldur ikki ogn). Hon, sum hevur gjørt myndina sigur, at tann sum er før ella førur fyri at taka myndina og fara við henni, meðan framsýningin er opin, kann hava hana. Felagið Listafelag Føroya er stovn- að í 1941 og hevur skipað fyri ólavssøkuframsýning- um síðani 1948. Nevndin í Listafelagnum hevur hesa manning: Pál Weihe er formaður; Helgi Fossádal er kassameistari; Annika Marr Poulsen og Marjun Sigurðsdóttir eru nevndar- limir og Malan Marners- dóttir er skrivari. Øll kunnu gerast limir í felagnum og limagjaldið er 200 kr. árliga. Høvuðs- endamál felagins er at stuðla føroyskari list einamest við at keypa verk og skipa fyri framsýningum. Ársaðal- fundur verður 4. september kl. 14 í Listasavninum. Ólavsøkuframsýningin er opin: Ólavsøkuaftan kl. 14–20 Ólavsøkudag kl. 14–20 30. juli kl. 11–17 31. juli kl. 14–18 1. august kl. 14–18 TÍÐINDASKRIV frá Føroya Ellisakførum Hóskvøldið var innrás av gomlum bilum í Kirkjubø, tá Føroya Ellisakfør skip- aðu fyri útferð til forna staðið, Kirkjubø. Men hóast bilarnir vóru gamlir, so er Stokkastovan meira enn tvífalt so gomul, sum allir teir gomlu bilarnir til samans, sum hetta kvøldið vitjaðu gamla bispasætið Teir vóru 15 í tali, gomlu bilarnir, sum hóskvøldið vitjaðu Kirkjubø saman við eini hálvthundrað fólkum. Tað var felagið Føroya Ellisakfør, sum skipaði fyri útferð til søguliga staðið hetta kvøldið. Bilarnir fóru í »skrúð- gongu« frá felagshølunum yviri við Strond í Havn til Kirkjubøar - ella í raðkoyr- ing, sum tey plaga at kalla tað. Í Kirkjubø varð vitjað í Stokkastovuni og í kirkjuni. Jóannes bóndi Patursson greiddi hegnisliga frá um garðin og gamla bispa- sætið, meðan gestirnir nutu ein breyðbita við føroysk- um viðskera í 900 ára gomlu Stokkastovuni, sum kom rekandi í Hestfirði fyri 900 árum síðani, eftir at eitt skip, ið var rikið langt av leið frá Noregs strond, fórst í Skálsíðjubáruni. Stokka- stovan er altso ikki bygd av rekaviði, men varð tilevnað í Sogn og Fjordane í Noreg, har hon varð sett upp og síðani tikin niðuraftur fyri at flyta á annað stað. – Soleiðis kunnu vit siga, at Stokkastovan er fyrsta »typuhús« í Føroyum, helt Jóannes bóndi skemtandi. Um vit siga, at tey fimtan ellisakførini, sum vitjaðu Kirkjubø hetta kvøldið, í miðal vóru 30 ára gomul, so er Stokkastovan kortini tvíflalt so gomul. Og har búgva framvegis fólk! Húskið hjá Jóannes bónda er 17. ættarliðið á garðinum - og at búgva í einum 900 ára gomlum húsi er sera sjáldsamt - kanska er tað eindømi í søguni, at fólk framvegis búgva í so gomlum timburhúsum? Ólavsøkuframsýningin 2004 Innrás av gomlum bilum í Kirkjubø Heini á Borg, formaður í Føroya Ellisakførum og Jóannes Paturson, bóndi, í túninum framman fyri 900 ára gomlu stokkastovuna. Hóskvøldið vitjaðu 15 ellisakfør og um hálthundrað fólk í Stokkastovuni, har borðreitt varð búgvið borð við góðum føroyskum viðskera C M Y K 11 10