týsdagur 27. juli 2004síða 3

4 Nr. 141 - 27. juli 2004 Nr. 141 - 27. juli 2004 5 Týdningamesta hendingin í farnu viku, sum ávirkaði virðisbrævamarknaðirnar, var røðan hjá amerikanska tjóðbankastjóranum Allan Greenspan til kongressina mikudagin. Røðan fekk, serliga stuttu, lánsbræva- renturnar at hækka, meðan partabrøvini hækkaðu nógv, fyri dagin eftir at lækka aftur, so tey í dag liggja áleið sum fyri viku síðan. Seinastu vikurnar hava verið merktar av verri bú- skapartølum, ið millum annað siga, at færri arbeiðir verða sett á stovn og at kjarnuprísvøksturin er fall- in. Hetta hevur elvt til git- ingar millum íleggjarar um, hvørt búskaparvøksturin í USA er um at hasa av og at fráboðaðu rentuhækkingar- nar fara at draga út. Óvissan í marknaðinum, sum hevur fingið bæði partabrøv og lánsbræva- rentur at falla seinastu seks vikurnar, er minkað eftir røðuna hjá amerikanska tjóðbankastjóranum. Hann gjørdi greitt, at veiku bú- skapartølini í seinastuni, einans verða mett av tjóð- bankanum sum nattúrlig sveiggj og broyta ikki áskoðan teirra á samlaðu myndina. Teir meta, at amerikanski búskapurin nú er farin inn í eitt tíðarskeið, har hann er vorðin sjálvber- andi og tískil ikki hevur tørv á framhaldandi stim- brandi inntrivum, eitt nú at rentan verður hildin niðri. Rentuhækkingarnar fara framvegis at fara hóvliga fram og teir halda fast um at amerikanska rentan um árskifti verður 2,25%, men gera samstundis greitt, at um prísvøksturin gerst ein trupulleiki vilja teir ikki himprast við at taka neyð- ugu stigini. Hóast greiðu støðu Greenspans eru partabrævaíleggjarar meiri svartskygdir, sum mótrørsl- an í farnu viku bar boð um. Orsøkin er millum annað tann hækkandi rentan og tann høgi oljuprísurin, ið nú nærkast støðinum undan flógvakrígnum. Hóast stóra vøksturin í fronsku smásøluni í juni, minkaði tann italska smá- sølan, so útlitini fyri øktari nýtslu í Evropa minkaði og harvið eisini sannlíkindið fyri eini rentuhækking á okkara leiðum áðrenn ár- skiftið. Hesa vikuna verða brúk- araálitistøl bæði fyri USA og Europa kunngjørd, sum kunnu ávirka virðisbræva- marknaðirnar. Roknskapar- kunngerðir frá millum ann- að Coca Cola og Daimler- Chrysler, kunnu serliga fáa ávirkan á partabræva- marknaðirnar. Amerikanski búskapurin er vorðin sjálvberandi Vika 31, 2004 www.kaupthing.fo Rita Mortensen sýnir í hesum døgum fram tekstillist í Oynni á Tvøroyri LIST Dagfinn Olsen, dagfinn@sosialurin.fo Sunnudagin fóru hurðarnar upp fyri einari nýggjari framsýning í Gallarí Oynni á Tvøroyri. Og hesaferð er talan um list í tekstil. Lista- kvinnan Rita Mortensen úr Danmark sýnir fram. Og talan er um list á høg- um støði og ein sær beinan- vegin sum leikfólk, at her eru nógvir tímar farnir til hvørt einstakt listaverk. Sera vakurt og hugtak- andi. Myndevnini eru úr hugaheiminum, úr ævintýr- um hjá H.C. Andersen, úr Grønlandi og Føroyum og annars eru ymsar náttúru- lýsingar. Litirnir eru spælandi og glógvandi, men tó eru verk- ini sum heild væl saman- sett, so heildin er dempað og innbjóðandi til nærri njótilsi. Rita Mortensen er út- búgvin innan tekstil frá 1957 til 1960. Siðani 1993 hevur hon starvast fulla tíð sum listakvinna innan tek- stil. Hon er limur í lista- bólkinum Quilte Qunst- nerne. Hon hevur havt mangar framsýningar síðani 1988 í mongum ymsum londum. Sjálvandi nógvar framsýn- ingar í Danmark, men eis- ini t.d. í USA, Fraklandi, Onglandi og í Japan. Rita Mortensen hevur prýtt ymisk støð og bygn- ingar, t.d. í Danmark, Grønlandi, Kekkia og Sveis. Tekstil í Gallarí Oynni Pappa Ulf gevur fløgu út Í næstum kemur nýggj fløga út og tað er Ulf V. Nolsøe, ið stendur aftanfyri útgávuna TÓNLEIKUR Dagfinn Olsen, dagfinn@sosialurin.fo Nýggj fløga er á veg á føroysku handilshillar- nar. Tað er Ulf V. Nolsøe úr Vági, sum gevur úr. Hann býr í Danmark, har fløgan eisini er innspæld. Fløgan nevnist Pappa Ulf - Nara Dig. At talan er um andaligan tónleik sæst á heitunum á løg- unum, sum til dømis Namnet Jesus, Nära Dig, The Holy spirit told Me og Nærri mín Gud til tín. Fleiri av løgunum er kend frá øðrum, men Ulf eigur sjálvur orð og løg til eini fýra av teimum 13 løgunum. Ulf er komin til Føroya fyri ólavsøku og byrjar útbreiðsluna av fløguni suðuri í Vági og síðani gongur leiðin til sølu- búðir í restini av landi- num, so til ber at ogna sær fløguna ein av kom- andi døgunum. Rita Mortensen arbeiðir við tekstil og spennandi list kemur burturúr. Verk hennara eru at síggja í Gallarí Oynni á Tvøroyri í hesum døgum (Mynd: D.Olsen) Alfred Olsen, næst- formaður í vinnu- nevndini, sigur, at Bankin skal eisini friðast einar 4-6 vikur í gýtingartíðini FØROYA BANKI Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Fiskidagarnir á Føroya Banka verða skerdir nokk so fitt komandi kappingar- ár. Somuleiðis skal Bankin friðast í gýtingartíðini. Alfred Olsen, næstfor- maður í vinnunevndini hjá løgtinginum, sigur, at sam- gongan er greið yvir, at trýstið á Føroya Banka er ov hart og at tað verður neyðugt at skerja fiskidag- arnar. Henrik Old, formaður í vinnunevndini, segi herfyri í Sosialinum, at Føroya Banki er so illa fyri, at tað rættast hevði verið at friða hann fullkomiliga eitt ár ella tvey. Men hann var eisini greiður yvir, at hetta var at kalla ógjørligt at fáa eina politiska semju um. Men í øllum førum mælti hann til at skerja fiskidaga- talið munandi. Fiskidaganevndin hevur mælt til at skerja dagatalið á Føroya Banka 10%, men tað helt Henrik Old munaði alt ov lítið. Næstformaðurin í Føroya Banka ásannar eisini, at Føroya Banki verður ikki friðaður. Fiskidagarnir skulu áset- ast nú og sjálvsagt hevur samgongan tosað saman um, hvussu farast skal fram. Alfred Olsen sigur, at talan verður um ein hampi- liga stóran niðurskurð á Føroya Banka komandi fiskiár, sum byrjar 1. sept- ember. Hann sigur, at niður- skurðurin fer at liggja um tey 10%, sum fiskidaga- nevndin hevur mælt til. – Tað vænti eg, at politisk semja verður um, soleiðis sum landið liggur, sigur hann. Hann sigur, at somuleiðis verður Føroya Banki frið- aður einar 4-6 vikur í gýtingartíðini. At friða Bankan í 4-6 vikur, er eisini ein skerjing, sum bøtir um støðuna. Næstformaðurin í vinnu- nevndini sigur, at samgong- an er greið yvir, at trýstið á Føroya Banka er alt ov hart í løtuni og at tað verður neyðugt at seta skerjingar í verk. Annars sigur hann, at fiskidagarnir á landleiðini verða eisini skerdir eitt sindur. Jógvan á Lakjuni er púra vísur í, at tað fer ongar avleiðingar, at hann hevur gjørt Hans Johannus á Brúgv til stjóra á samanlagda sjó- manna- og maskin- meistaraskúlanum STARVSSETAN Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Hetta fer ikki at fáa nak- rar sum helst avleiðingar fyri meg. Jógvan á Lakjuni, lands- stýrismaður í skúlamálum, er púra vísur í, at hann situr púra tryggur í starvinum, hóast hann gjørdi Hans Johannus á Brúgv til stjóra á samanlagda sjómanna- skúlanum og maskinmeist- araskúlanum. Setanarnevndin, sum fyrireikaði starvssetanina metti, at tveir umsøkjarar vóru skikkaðir til starvið: Hans Johannus á Brúgv og Gestur Hovgaard. Men hon metti, at Gestur Hovgaard var betri skikk- aður og innstillaði sostatt hann sum nummar eitt. Men landsstýrismaðurin gjørdi kortini av at seta Hans Johannus á Brúgv í starvið. Hetta hevur fingið fleiri at bera hetta málið saman við eina aðra, tiltkina starvssetan, nevniliga mál- ið, tá ið landsfornfrøðing- urin varð settur í starv. Tá fylgdi Annlis Bjarkhamar, sum tá var landsstýris- kvinna í mentamálum, heldur ikki setanarnevndini og tað kostaði henni em- bætið. Onki skeivt gjørt Jógvan á Lakjuni vil ikki samanbera hesi bæði mál- ini. Tað einasta, hann er vísur í, er, at hann hevur púra onki skeivt gjørt. Tað hevur hann eisini fingið trygd fyri frá løg- frøðingum. – Tað er landsstýrismað- urin, sum setir starvið og tað ger hann einsamallur. Og so leingi hann setir starvið út frá sakligum for- treytum, er onki at finnast at. Landsstýrismaðurin sigur at av tí, at talan er um eitt persónsmál, sum er fevnt av tagnarskyldu, kann hann ikki koma inn á smálutir í málinum. Tí vil hann heldur ikki siga, hvør varð innstillaður, sum nummar eitt. Men hann sigur, at setan- arnevndin gav hon tvey nøvn, sum hon metti vóru skikkað at røkja starvið. – Tað taki eg sum um at eg fái tvey nøvn at velja ímillum og eg havi so gjørt tað, eg havi fulla heimild til og tað er at velja annað burturúr. Hann sigur, at tað, sum hann serliga legði dent á, tá ið hann setti starvið, vóru leiðsluroyndir og tí gjørdi hann av at seta hans Joh- annus á Brúgv í starvið. Hann vísur á, at tað er landsstýrismaðurin, sum setir starvið og sum hevur ábyrgdina av starvssetanini. – Skulu setanarnevndir fylgjast treytaleyst, er tað ongin orsøk til at tað skal vera landsstýrismaðurin, sum setir starvið. So kann tann myndugleikin bara liggja hjá setanarnevndini eisini, leggur hann afturat. Fiskidagarnir á Føroya Banka skerjast eini 10% Fær ongar avleiðingar fyri meg HUGNAKVØLD Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Ólavsøkuaftan, miku- dagin, verður hugna- kvøld í viðarlundini á Tvøroyri. Klokkan 17 verður tann stóra grillin tendrað og har kunnu fólk so steikja tað, teim- um lystir. Fólk hava sjálvi tað við, sum tey ætla at steikja. Ætlanin er eisini at hava Grønu Sangbók við. Men tað verða eisini ross inni í viðalundini hetta kvøldið og tá ber eisini til hjá børnunum at sleppa ein túr á hest- baki. Hetta er eitt tiltak, sum hevur verið í fleiri ár og har plaga heilt nógv fólk at koma sam- an. KOMMUNU- SAMANLEGGING Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Tvøroyrar Býráð og Sumbiar Kommuna fara nú at tosa um at leggja kommunurnar saman. Tað varð avrátt á fundi ímillum bæði kommunustýrini sunnu- dagin. Herfyri samtykti bygdaráðið í Sumba at taka stig til at fáa kommunurnar í oynni lagdar saman í eina kommunu. Í tí sambandi vart fingu allar komm- unurnar innbjóðing um at koma á fund at tosa um samanlegging. Men av øllum komm- ununum í Suðuroy, var tað bert Tvøroyrar kommuna sum var sinn- að at fara á fund at tosa um kommunusaman- legging. Sunnudagin var fund- ur ímillum Sumbiar og Tvøroyrar kommunu um samanlegging. Og á tí fundinum var semja um, at einasta gongda leið fyri Suðuroynna er at leggja Suðuroynna í eina kommunu. Tvøroyrar Býráð og Sumbiar bygdaráð sam- tykti á fundinum at nú skal hvør kommuna sær meiri nágreiniliga við- gera spurningin um at leggja Sumbiar- og Tvøroyrar kommunu saman. Eftir summarfrítíðina skal so málið takast upp- aftur, sigur borgarstjórin á Tvøroyri, Kristin Mic- helsen, í einum tíðinda- skrivi. Sumbingar og tvørafólk tosa víðari um samanlegging Hugnakvøld í viðar- lundini á Tvøroyri Leiðsluroyndirnar hjá Hans Johannus á Brúgv gjørdu munin og tí gjørdi eg hann til stjóra á samanlagda sjómanna- og maskin- meistaraskúlanum, sigur Jógvan á Lakjuni, landsstýrismaður C M Y K 5 4