týsdagur 25. august 2015síða 24

Mikudagur 26. august 2015 · Nr. 97 24 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Bjørn á Heygum Heilt síðan 1906 hev­ur føroyskur poli­tikkur fyri megin­part­in við­ kom­andi snúð seg um henda eina spurn­ingin – sam­band ella loysing! Fleiri flokkar byggja reint fak­ tiskt sítt tilverugrundarlag uppá ríkisrættarligu klúgvingina av før­ oysku tjóðini. Uttan samband og framhaldandi ríkisfelagsskap í óásetta tíð, sum stevnumið og savnandi hugsjón, var sambandsflokkurin ikki til. Uttan loysing, kvetting og full­ veldi her og nú, var tjóðveldis­flokk­ urin ikki til. Við hesum víðgongdu hug­sjón­ um hava hesir báðir flokkar tikið sær nærum einkarætt uppá at um­ boða nøkur ting, sum vit í grundini øll kunnu vera samd um. Sambandsflokkurin: Samstarv og tryggleika Tjóðveldisflokkurin: Frælsi, sjálvbjargni og sjálvavgerðarrætt Trupulleikin Føroyum er tí­verri tann, at samstarvið og trygg­leik­ in er endað í afturhaldi, og verður umboðað av einum sam­bands­poli­ tikki, sum er bæði visiónsleysur, reak­tionerur og uttan dynamik, stolt­leika ella fram­fýsni. Samstarvið og tryggleikin er endað í eini politiskari stirvnari hugsjón har vit bara varðveita og konservera verandi støðu. Sagt verður, at við framhaldandi at dúva uppá stuðul og hjálp uttanífrá, uttan nakrantíð at taka nøkur stig á sjálvbjargnisleið, er framtíðin og vælferðin tryggjað. Sambandsflokkurin hevur so­ statt valt seta sítt álit á vælvild frá øðrum, og hevur harvið onga ætlan um, at føroyingar nakrantíð skulu koma at standa á ognum beinum. Frælsishugsjónin er somuleiðis endað í nøkrum víðgongdum sjón­ ar­miðum fyrst og fremst um­boð­að av tjóðveldisflokkinum, men eisini Fólka­flokkinum og Framsókn. Uttan fyrilit fyri fíggjarligum realitetum skal yvirtakast og loysast, mest sum í óðum verkum! Strembanin móti størri frælsi er vorðin ógvuslig, radikal og ábyrgd­ ar­leys, og tíverri í alt ov stóran mun merkt av kompleksum og undir­lutakenslum. Sæð verður stórt uppá álvars­ ligu samfelagsligu, umsitingarligu, búskaparligu avleiðingar av víð­ gongdu kósini. Onki reelt boð er uppá fígging av øllum yvir­tøk­un­ um, og enn minni hálovaðu repu­ blikkini. Sjálvstýrið hevur altíð staðið fyri einari minni víðgongdari kós enn sambands- og loysingarflokkarnir umboða. Ein virðilig tilgongd á sjálv­bjarg­ nisleið, har føroyingar, so hvørt hetta er fíggjarliga forsvarligt, taka ábyrgd av egnum landi, - er væl saktans nakað, sum allar flestu før­ oy­ingar eiga, og kunnu vera samdir um. Hvørki ómegd ella ábyrgdarloysi er leiðin fram. Ein konstruktivur sam­starvs­ politikkur, har miðað verður ímóti einum burðar-dyggum samfelag við einum sjálvberandi búskapi, er reelt einasta gongda leið, um vit skulu taka ábyrgd av okkum sjálvum. Loysing – samband? Bjørt Samuelsen Tjóðveldi Virðiligar og sam­ halds­fastar Før­ oy­ar: Tað gagnar ong­um, at gjógvin mill­um rík og fátøk veksur, og kann hetta lættliga fáa eitt sam­felag at støkka sundur. Eitt sømiligt lív, hava øll rætt til, og sjálvandi skal bera til, at liva av einum full­tíðar­ starvi. Tað ger tað ikki hjá øllum í dag. Tey lægstløntu mugu tí hava eitt veruligt lyft. Eins og stakir forsyrgjarar og tey av okkara eldru, sum ikki fáa end­arnar at røkka saman. Skatta­grundar­lagið má breiðkast – og øll, sum hava góða inntøku, mugu sjálvandi gjalda skatt! Vit mugu fáa innihald í kjakið um skatt – hvat fyri eitt samfelag vilja vit hava fyri skattakrónurnar? Samhaldsfesti er eisini góður búskaparpolitikkur! Tryggar Føroyar: Tað er millum mest átrokandi mál hjá komandi samgonguni, at fáa tryggja eitt sterkt væl útbygt Sjúkrahúsverk, við neyð­ugari starvsorku, sum kann veita øllum borgarum skjóta og fram­komna viðgerð. Heildar­ ætlanin, sum skal seta ítøkilig mál, má gerast veruleiki og politiskur vilji setast handan føgur orð um at fáa neyðugu pengarnar til vega. Vitandi Føroyar: Útbúgv­ing, gransking og íløga í lestrar­um­ hvørvi skal háraðfestast. Tí hetta er ein hin besti mátin at fram­ tíðar­tryggja samfelag okkara við til­flyting og fólkavøkstri. Eitt fjøl­ broytt útboð av útbúgvingum, sum grundarlag undir dyggari gransk­ ing, saman við tættari sambandi millum vinnuna og Setrið gerst ein framdrívari av einari nýskapandi vinnu. Og eitt gott og áhugavert lestrarumhvørvi fær ung og ungar barnafamiljur at velja Føroyar. Skapandi Føroyar: Vit hava rík­ar møguleikar at byggja upp nýggjar vinnur og harvið inn­tøku­ møgu­leikar. Vit skulu og kunnu fram­leiða fleiri mat­vørur – í land­ bún­aðinum og úr fiskatilfeinginum, sum má lóggevast uppá land. Og matstovuvinnan saman við ferða­ vinnuni skulu útbyggjast. Tað skal vera lætt og smidligt at stovnseta virki og koma í gongd við nýggjar fyritøkur. Og vinnuframaskipanir, at stuðla undir nýggjum og krea­ tivum vinnum, skulu styrkjast. Tjóð­veldi hevur orðað miðvísan vinnu­politikk fyri flestallar vinnu­ greinar, eins og vit hava gjørt við mentanarpolitikkin, sum viðgjørt í aðrari grein. Føroyar fyri øll: Ikki allir borg­ arar hava sama møguleika at smíða sær eitt eydnuríkt lív eftir egnum huga og evnum. Fólk, sum hava ymiskar avbjóðingar – eitt nú skerda hoyrn, sjón, ovur­við­ kvæmi, bera kropslig ella sálar­lig brek – kunnu ikki altíð lut­taka. Gerandisting, sum at eta á mat­ stovu, fara á konsert, í kirkju, til midnáttarsang, útbúgva seg, fylgja kjaki, búgva har tey ynskja og so frameftir er ikki nøkur sjálfylgja hjá øllum. Tað liggur tí á okkum, at seta ferð á at gera samfelagið at­komiligt fyri allar borgarar. Hetta kostar í fyrstu atløgu, men er ein góð íløga, tí tað gevur fleiri møguleikan at geva sítt íkast. Grønari Føroyar: Innan rímiligt áramál eigur øll steymorka á landi at koma frá varandi orkukeldum – sum SEV eisini hevur sett sær sum mál. Framleiðslan av grøn­um streymi skal fleirfaldast. Fram­ søkið mál, men realistiskt. Landið má tó lyfta sí part, skal tað røkk­ ast. Gjøgnum stuðuls- og avgjalds­ skipanir skal brúkarin eggjast til at brúka minni olju og meira grønan streym. Grøn orka skal út í almennar bygningar, og hvørt hús og heim. At gerast sjálv­veit­andi við grønari orku verður í longdini dyggur stuðul undir búskapi okk­ ara, samstundis, sum vit minka um dálkingina við verður­lagsgassum. Náttúruvernd er eisini eitt øki, sum hevur ligið steindeytt undir sitandi stýri. Við røttum umhugsni fyri komandi ættarliðum, skulu vit skipa eina náttúruvernd, so virksemi og menning kann halda fram, uttan at gera óneyðugan skaða á náttúruna og umhvørvið. Hesar eru nakrar av avbjóð­ ing­unum. Við ábyrgdarfullum poli­tikki, sum gevur røttu inn­tøk­ ur­nar, og við rættvísari býti av ríki­ døminum, sum gevur eitt sterkt samfelag, taka vit fulla ábyrgd av landi okkara. Valið er okkara! Vit velja – Hvørjar Føroyar? Vit skylda fiski­vinnuni tryggar karmar Helena Dam á Neystabø, valevni fyri Javnaðarflokkin Upp­sjóvar­vinn­ an er ein før­oysk sól­skinssøga. Dugna­lig vinnu­ lívs­fólk vendu í gongdini í eini vinnu, sum var á fallandi føti, og sum nú er høvuðsvinna bæði norðanfyri og sunnanfyri í landinum. Tað gjørdu teir í góðum samstarvi við politiska myndugleikan, sum útvegaði karmarnar. Førdi politikkurin skal byggja á gyltu javnvágina millum eitt frítt og kappingarført vinnulív øðrumegin og ein sterkan felagsskap hinumegin. Tað er vinnan, sum skapar virðini. Politiski myndugleikin skal tryggja best møguligu karmar. Tað gevur sterkan búskap og sosialt rættvísi. Nýggjar tíðir krevja nýggjar karmar Tað hevur skund, at vit, saman við vinnuni, semjast um eina fiskivinnunýskipan: • sum fyribyrgir, at virðini savn­ast á alsamt færri hond­ um. • sum fyribyrgir politiskari stýr­ing • sum tryggjar, at vinnings­být­ ið verður verandi í landinum • sum loyvir ungum og dugna­ ligum vinnulívsfólki fram at í høvuðsvinnuni Tað er vinnan sum skapar virð­ ini. Politiski myndugleikin skal tryggja best møguligar karmar. Í Føroyum ráða føroyingar Helgi Abrahamsen Løgtingsval verður um eina viku, og onk­ur er aftur far­ in at spæla hasa gomlu, skøvaðu plát­una, um at í Før­ oyum skulu føroyingar ráða. Men hvør ræður í Føroyum? Áðrenn vit fingu heima­stýris­ lógina, høvdu vit einki landsstýri og fólkatingið samtykti allar okkara lógir. Tá kundu vit sagt, at danir høvdu stórt vald í Føroyum. Men síðani 1948, hava vit sjálvi stýrt okkara dagligu viðurskiftum. Tað er løgtingið sum ásetur, hvussu nógv føroyingar skulu rinda í skatti. Skattakrónurnar enda allar í okkara egna landskassa. Har fer ikki ein króna til Danmarkar. Tað er eisini løgtingið sum avger, hvat pengarnir verða brúktir til. Vit stýra okkara fiskivinnu og vit gera eisini fiskiveiðusáttmálar við onnur lond, hóast málsøkið ikki er yvirtikið. Vit hava fyri stutt­ari tíð síðani reist sakarmál móti ES (íroknað Danmark), um makrelmálið. Eisini tað bar til, hóast málsøkið formliga liggur hjá dønum. Vit hava í Føroyum alt tað sjálvstýri, sum vit hava brúk fyri, og um meirilutin av føroyingum velur at loysa úr ríkisfelagsskapinum, so verður tað eisini gjørt. Vónandi hendir tað ikki, tí vit hava sera nógvar fyrimunir av at vera í ríkis­ felagsskapinum. Fyri mær er eingin ivi um, at í Føroyum ráða føroyingar. Ríkis­ felagsskapurin tekur ikki valdið frá okkum, men hann gevur okkum bara enn fleiri møguleikar.