hósdagur 3. september 2015síða 14

FRÍGGJADAGUR 4. SEPTEMBER 2015 SOSIALURIN 101 14 VALSTRÍÐIÐ HERÐIST FYRI HVØRT VAL UMMÆLI HØGNI RASMUSSEN Flokkarnir stýra ikki valinum Tað, sum stýrdi valstríðnum hesa ferð, var Kringvarpið. Kringvarpið legði eina skrá fyri hvørji evni skuldu kjakast um nær og hvar. Alt gott um tað. Men samanlíknað við fólkatingsvalstríðið í Danmark, so var tað í Danmark í stóran mun flokkarnir, sum stýrdu valstríðnum. Hetta gjørdu flokkarnir við at melda út í ymsum viðurskiftum, eitt nú tá bæði Vinstra og Sosialdemokratarnir løgdu síni útspæl fram á heilsuøki­ num. Á henda hátt tekur flokkurin alla miðlatíðina í eina tíð eftir út­spæl­ið og stýrir á henda hátt tíðinda­flutn­ inginum. Samstundis plaga lýs­ ingar at vera sleptar í bløðini og alt samskifti á heimasíðu, Facebook og aðrastaðni fer at snúgva seg um júst útspælda málið. Hetta hendir ikki í Føroyum. Her verður alt meldað út í einari valskrá og tað er so tað. Kringvarpið kann so kava niður í valskráirnar og leggja eina ætlan fyri sínar sendingar. Tá ongi útspæl koma í valstríðnum, so verða lýsingar um ymsu málsini eisini bara sleptar, sum best ber til. Hetta kemur helst av, at flokkarnir umsitingarliga eru alt ov veikir til at útarbeiða nágreinilig uppskot á ymsu økjunum og at leggja neyvar ætlanir fyri valstríðið. Plakatir Framsókn setti síni appelsingulu F á so gott sum allar lyktapelar bara fáar dagar eftir, at valið var út­skriv­ að. Hetta var lagt tilmerkis. Fleiri vikur eftir komu so hinir flokk­ arnir. Hesa ferð við so stórum pla­ kat­um, sum ongantíð fyrr. Fram­ leiðsla úr Kina, Estlandi, Polen og øðrum láglønarsamfelagum við stór­produktión av skeltum hava kroyst prísirnar langt niður í mun til bara fyri fýra árum síðani. Serliga fólkafloksvalevni hava haft stórar plakatir, men eisini einstaklingar sum Heðin Mortensen høvdu fingið gjørdar plakatir uttanlands. Hesum stóru plakatunum hava nøkur gjørt sær dalt av. Eitt nú Jógvan á Høvdanum, sum hevur sett eina lítla plakat av sær at hyggja upp á stóru plakatina við síðuna av. Skemti­ligt. Plakatirnar vóru sum heild væl úr hondum greiddar. Flest allar bara við andliti, navni á valevni og floksnavni. Men nakrar stinga seg burtur úr. Kreativiteturin hjá nøkrum javn­aðarvalevnum var høgur, ser­ ligaHendrik Old við sínum stiliseraðu “old scool”-plakatum og Sonja Jógvansdóttir við sínari sloyfu. Jógvan á Høvdanum frá Nýtt Sjálvstýri við síni A4 plakat, sum hugdi upp á stóru plakatirnar hjá hinum fekk fólk at smílast. Bjørn Kalsø frá Sambands­flokk­ inum hevði fingið útskorið eina ísbjørn við hansara eftirnavni skorn­ um í. Janus Rein er eitt serligt fyri­ brygdi. Hann var skjótur úti við nógv­ um plakatum, men tær vóru fleiri saboteraðar. Teknað var á tær, og fleiri vóru skræddar niður. Á støðum har hann var skræddur niður, hevði hann skrivað við tusj “Janus was here - x við A”. Gott aftursvar! Hanus Samró gjørdi nakrar stórar plakatir har teksturin var “Ein hurð - eitt løgting”. Hetta undraði fólk og eitt valevni frá Javnaðarflokkinum gjørdi við einum filmi gjøldur burtur úr, at Hanus lovaði eina hurð. Tá tað var avdúkað á Facebook, at Hanus meinti við at fólk í koyristóli ikki sluppu inn tók, unga javnaðarkvinnan filmin av Facebook og orsakaði seg. Hóast Javnaðarflokkurin hevði nógvar plakatir, so vóru plakatirnar hjá teimum millum tær vánaligastu. Tú fekst kensluna av at orkan ikki var løgd her. Eitt løgið fyribrygdi var við plakatunum. Tveir stórir profilar vóru næstan ikki at síggja á plakatum, tað vóru Kaj Leo Johannesen og Sjúrður Skaale. Kanska teir hava verið bang­ nir fyri yvireksponering. Facebook Facebook hevur meira enn nakrantíð verið brúkt í valstríðnum. Hetta er ikki so løgið. Nógvir føroyingar eru á Facebook og fleiri og fleiri brúka nógvar tímar har um dagin. Fyri viku síðani kundi Facebook boða frá, at fyri fyrstu ferð nakrantíð vóru yvir ein milliardbrúkarar á Facebook í senn, so trendurin, at fólk brúka Facebook meira, er ikki bara í Føroyum. Internetferðin er farin nógv upp síðani seinasta val, fartelefonir eru blivnar nógv skjótari og 4G er komið, so nú kanst sum einki spæla filmir á telefonini, eisini tá tú ikki ert á einum Wi Fi- neti. Í dag eru tað umleið helvtin, sum eru á internetinum, sum koma frá fartelefonum. Møguleikarnir fyri boosting á Facebook av einum uppslagi er blivið betri, boosting vil siga, at valevnið kann gjalda fyri at fleiri fólk síggja títt uppslag. Hetta og mangt annað er broytt til tað betra hjá Facebook síðani seinasta val. Soleiðis brúka flokkarnir Facebook Flokkarnir hava allir sína síðu á Face­ book, sum greinar, filmir og myndir verða lagdar út á. Umframt hetta hava fleiri av valevnunum sína egnu valsíðu. Men fleiri hava valt bara at brúka sín egna profil. Fyrimunurin við egnari Facebooksíðu framum bara at brúka sín egna profil, er, at tú kanst leggja títt egna tilfar út har og sjálv/ur stýra, hvat tú vil gjalda fyri, fyri at fáa tilfarið spreitt út til fleiri fólk. Javnaðarflokkurin er tann flokkur, sum sær út til at hava brúkt Facebook nógv mest effektivt og við øllum teimum møguleikum, sum Facebook gevur í 2015. Hinir flokkarnir sýnast allir at vera so gott sum fastir í einum tankasetti frá seinasta løgtingsvali. Men sum skrivað er aðrastaðni, so er nógv broytt síðani seinasta løg­ tings­val. Fólkaflokkurin og Tjóðveldi hava fingið gjørt myndir til sína heimasíðu, sum passa til formatið hjá Facebook. Burtursæð frá tí, var einki annað serligt at síggja við teirra nýtslu av Facebook. Tjóðveldi, Fólkaflokkurin, Miðflokkurin, Sambandsflokkurin hava gjørt einfaldar filmar av ógvu­ liga ymiskari dygd. Herafturat hava allir flokkar lagt greinar og lýsingar út í síðuni. Greinirnar hava fyri tað mesta verið lagdar út á floksheimasíðuna og hiðani deildar inn á Facebook. Filmir Hetta gjørdist valið har filmir gjørd­ ust eitt høvuðsamboð í valstríðnum. Undranarvert er, at so gott sum bara Javnaðarflokkurin, sum veru­ liga hevur brúkt amboðið. Ferðin á internetinum og dygdin á fartele­ fonunum hevur gjørt, at tíðin er komin til brúka filmsmiðilin á inter­ netinum og á Facebook. Góðskan á myndatólinum á telefonini er so góð, at tú væl kanst taka upp filmin við telefonini, og enntá klippa filmin á telefonini, og leggja filmin á Facebook beinleiðis frá henni. Filmurin er tann ultimativi til at úttrykkja kenslur. Tó skal sigast, at um kenslur skulu miðlast, so krevur tað eina køna hond. Javnaðarflokkurin og valevni hjá flokkinum gjørdu eina røð av filmum av sera høgari dygd. Hvussu effektivur miðilin er, vísti filmurin hjá Sjúrði Skaale, sum hann legði út sunnudagin á døgverða um bønarmøtið við tinghúsið leygar­ dagin. Timingin vísir, at hann veit, nær hann skal leggja slíkt út. Sunnu­dagur er dagurin har flest eru á Facebook. Serliga nógv eru á Face­ book sunnukvøld. 20.000 høvdu sæð filmin á midnátt sama dag. Javnaðarflokkurin gjørdi fleiri filmir, har veljarar úttalaðu seg um ymisk viðurskifti. Ein við Kirstin í Pubbini og vinkonum, ein við Ingeborg, tveir við ungum mammum og ???. Filmir av sera høgari dygd. Síðani var ein røð av sera øðrvísi og persónligum filmum gjørdir fyri Sonju Jógvansdóttir. Rigmor hevur gjørt sínu egnu filmar við telefonini í besta selfie­stíli, sum eisini rigga væl. Eingin redi­ger­ ing, bara beint á og út. Fleiri javnaðarvalevni síggja út til at hava vitan um, hvussu man ger ein film, og nær man sleppur honum út á Facebook. Valstríðið hesa ferð var munandi øðrvísi enn undanfarin løgtingsval. Facebook bleiv fyri fyrstu ferð ein avgerandi partur av valstríðnum og spældi ein avgerandi leiklut fyri vinnandi flokkin. Hinvegin gjørdist tað púra vanligt at banka á hurðar fyri at heita á fólk um at velja seg. So hvørt sum samskiftishættirnir gerast effektivari, herðist valstríðið