hósdagur 17. september 2015síða 27

Fríggjadagur 18. september 2015 sosialurin 107 27 tíðargrein Tíðargreinin verður skrivað av skiftandi fólkum, sum ikki dagliga eru knýtt at blaðnum. Evnini eru ymisk, men viðgera øll okkurt evni, sum er viðkomandi fyri tíðina júst nú. Gunvør Balle Fyrrverandi løgtingskvinna og sendikvinna í Íslandi okkum til góðar. Londini eru lík á mangan hátt – samfelagsbygnaður- og stødd, veðurlag, mentan og fólk – og tí liggur tað beint fyri at hyggja eftir hvussu grannar okkara fyri vestan hava gjørt. Gjøgnum frálíka sam­starvið millum politikarar í Føroyum, Íslandi og Grønlandi í Út­ norður­ráðnum hava vit fingið tilsøgn frá starvsfeløgum okkara í Alting­ inum, at bæði íslendskir politikarar og embætisfólk fegin vilja samstarva við okkum um hetta stóra mál. Søgan um palestinsku einkjurnar og børn teirra, ið komu til Akranesar Eg búði sjálv í Íslandi í 2008, tá ið stjórnin, í samstarvi við Akranes komm­unu, gjørdi av, at taka ímóti 29 palestinsk­um kvota-flóttafólkum úr Irak. Hetta vóru einkjur við børn­ um, sum høvdu mist sínar menn á syndarligan hátt og sum høvdu verið leingi í flóttafólkalegum. Her fór íslendska stjórnin í samráð við UNHCR um hvønn bólk av flótta­ fólk­um tey kundu átaka sær at taka ímóti og úrslitið gjørdist at bjóða hesum einkjum og teirra børnum til landið. Áðrenn Akranes kommuna tók avgerðina, var drúgv umrøða mill­ um íbúgvararnar í kommununi og hóast mong vóru ivasom, vóru flestøll sinnaði at bjóða hesum familjum væl­komnum og at hjálpa til so hetta kundi eydnast. Talan var um væl fyrireikaða og demokratiska prosess, har íbúgvar í Akranesi vóru væl kunnað og fleiri sjálv játtaðu at vera partur av uppgávuni. Og júst hetta hevur alstóran týdning fyri at inte­grasjón­in skal eydnast. Palestinsku konurnar fingu eitt heim og eitt arbeiði, eina stuðuls­ familju, tulkatænastu, undir­ vísing í íslendskum 4 dagar um vikuna, umframt sálarfrøðiliga og lækna­liga hjálp. Og serligar fyri­skipanir vóru gjørdar til at taka sær væl av børnunum og teirra tørvi. Sum skilst, var ein av størstu avbjóðingunum, at finna sálar­frøðiliga hjálp á arabiskum, tí hóast tulkarnir vóru frálíkir høvdu teir sjálv­sagt sínar avmarkingar. Summar konur eru síðan fluttar aftur, men hinar búgva framvegis á Akranesi. Børnini lærdu skjótt ís­lendska málið, men verri gekst hjá teim­um eldru. Stjórnin rindaði Akranes komm­ unu ávíst endurgjald í tvey ár, men tænastan gekk yvir longur enn tvey ár, og tí vóru summi ónøgd við at kommunan situr eftir við út­reiðsl­ unum, umframt tað sum hesi tvey ár kostaðu. Umrøðan um slík mál er altíð trupul, bæði tí tað snýr seg um menniskju í dýrastu neyð, men eisini orsakað av, at so nógv okk­ara bera ein skiljandi ótta fyri hesum fremmanda og eru í iva um hvørjar avleiðingar tað fer at fáa fyri sam­ felagið, at vit lata upp fyri fólki við heilt øðrvísi mentan og uppruna. Ein læra úr Akranesi er, at tað sum er mest týðandi fyri at tað skal eydnast væl at taka ímóti flótta­ fólki, er at tey fáa ta tænastu teim­ um tørvar. Sum heild, eru royndir­ nar frá Akranesi góðar, hóast tað sjálvsagt vilja vera avbjóðingar, ið taka langa tíð at loysa. Integrasjón er lykilin Ein partur av uppgávuni ið fylgir við tí, at taka ímóti flóttafólki, eru skip­an­ir fyri integrasjón. Í Føroyum búgva í dag longu 1600 fólk, ið koma úr lond­um uttanfyri Norðanlond. Og íalt ganga 2.464 fólk millum okkum, ið ikki hava føroyskt sum móðurmál. Hetta eru fólk, sum sjálv hava leitað sær higar at búgva og sum vit hava givið alt ov lítlan ans og virðing. Hesi hava ikki havt góðar møguleikar fyri at sleppa uppí part í okkara sam­ felag, fyrst og fremst tí tilboðini um undirvísing í føroyskum hava verið alt ov fá og stutt. Tí hevur tað stóran týdning í hesum kjakinum, at vit taka integrasjón í álvara og seta neyð­uga orku av til at útlendingar ella flóttafólk, ið koma higar at búgva, hava ein veruligan kjans at trívast og menn­ast í Føroyum. Haldi hetta brotið úr grein hjá tíðarritinum »The Economist« ið snúði seg um flóttafólk, er vert at hugsa um: »People who cross deserts and stormy seas to get to Europe are unlikely to be slackers when they arrive. On the contrary, studies find that immigrants around the world are more likely to start businesses than the native-born and less likely to commit serious crimes, and that they are net contributors to the public purse. The fear that they will poach our jobs or drag down local wages is also misplaced. Because they bring complementary skills, ideas and connections, they tend to raise the wages of the native-born overall, though they may slightly reduce those of unskilled local men. And the migrants themselves benefit enormously.« Loyvi mær at enda við hes­um orðum hjá Katrini á Neystabø, aðal­ skrivara í Amnesty International Føroya Deild: »Latið okkum halda høvdið kalt, men hjartað heitt«. »Latið okkum halda høvdið kalt, men hjartað heitt« Mynd: Polfoto