hósdagur 17. september 2015síða 29

Fríggjadagur 18. september 2015 sosialurin 107 29 T á ið politiski gerandis­dag­ urin byrjar, so er tað av­ gerandi fyri flokkarnar at hava fólk í røttu nevndu­ num, sum skulu viðgera lógvar­upp­ skot­ini, sum verða løgd fram. Øll tingfólk vita, at tann nevndin í Løgtinginum, sum hevur størstu makt­ina er fíggjarnevndin. Flest øll mál skulu fyrr ela seinni hava viðgerð í fíggjarnevndini – annaðhvørt bein­ leiðis ella í sambandi við viðgerð av fíggj­ar­lógini. Tí er gravgangurin eftir at sleppa í hesa nevnd, sum er mannað við sjey tinglimun. Fíggjarnevndin hev­ur klárt hægstu tignina av føstu nevnd­ unum hjá Løgtinginum. At alt skal ígjøgnum fíggjar­ nevnd­ina er eitt, men eitt annað er, at nevndin hevur heimild at ráð­geva landsstýrismanninum við fíggjar­ mál­um, tá ið fortreytir fyri játtanum broytist. Fíggjarnevndin hevur sjey fastar lim­ir, men harumframt verða sjey vara­limir valdir. Varalimirnir í júst fíggjar­nevndini taka ofta lut í arbeið­ num, tí nevndin er helst tann nevnd, sum hevur flestu fundirnar. Formaðurin Tann politikari við sæti í tjóðar­tingi­ num við størsta valdinum, er uttan saman­bering formaðurin í fíggjar­ nevndini. Formaðurin kann gera av um mál fáa skjóta viðgerð og verða samtykt, men hann kann eisini forða málum at fáa viðgerð. Politiskt vil hetta siga, at gerandis­ politikkurin verður stýrdur í stóran mun úr fíggjarnevndini. Eydnast tað formanninum í nevndini at fáa gott arbeiðslag í nevnd­ini, so er fíggjarnevndin í veru­leika­num eitt mini Løgting. Sam­ gongan og andstøðan eru umboðað í nevnd­ini. Tað hendir so at siga ongantíð, at ting­ið fellir uppskot, sum ein samd fíggjarnevnd leggur fyri Løgtingið og sjálvdan verða álit frá meirlutanum í nevndini ikki tikin til eftirtektar. Uttanlandsnevndin Uttanlandsnevndin kemur í tign eftir fíggjarnevndini. Hon er eisini mann­ að við sjey limum og sjey vara­limum. Tað sum gevur uttanlandsnevndini tign­ina er, at hon gevur Løgtinginum til­mæli í øllum uttanlands-, mark­nað­ ar- og verjumálum. Harumframt gevur hon eisini til­ mælir í øllum viðurskiftum millum Før­oyar og Danmark. Eitt annað, sum gevur hesa tign er, at landsstýrisfólk kunnu kallast inn til ráðførslu í nevndini. Hetta ger seg galdandi, tá ið Føroyar samráðast við onnur lond. Seinastu árini hevur uttanlandsnevndin verið ein stórur partur í stríðnum við hini strandalondini um makrelkvotur. Landsstýrismaðurin, sum sat við fiskivinnumálum, Jacob Vester­ gaard, hevur verið til óteljandi fund­ir í uttanlandsnevndini, har taktikk­ur­ in hevur verið lagdur undan sam­ ráð­ingum um uppsjóvarfisk. Eisini er uttanlandsnevdin kunnað, tá ið sam­ráðingar eru lidnar. Vinnunevndin Triðja nevndin í tign er helst vinnu­ nevndin. Vinnunevndin viðgerð øll mál, sum so ella so hava við vinnulívið at gera. Tað vil siga, at vinnunevndin er tann nevndin, sum hevur tættast sam­band við privata vinnulívið. Øll lógaruppskot, sum á ein ella ann­an hátt viðvíkja vinnulívinum, end­að í vinnunevndini. Allar nevndirnar hava tað til felags, at tá ið uppskot eru til viðgerðar, so kalla tey fólk við servitan á økjum, sum lóggevast skal fyri, inn til fundar. Eisini partar av teimum, sum verða rakt av broytingum verða kallað á fund við nevndirnar, so nevndin fær flestu sjónarmið at hoyra. Aðrar nevndir Tríggjar aðrar sjeymanna-nevndir eru í Løgtinginum. Trivnaðarnevndin er ein, sum tekur sær av sosialum mál­um, heilsumálum go eldrarøkt. Mentunnarnevndin tekur sær av skúlaviðurskiftum og mentan sum heild, meðan rættarnevndin tek­ur sær av lógarmálum, ferðslu rættar­ trygd v.m. Ein onnur føst nevd er, sum valiga verður vald seianst. Tað er lands­ stýrismálanevndin, sum bert hevur tríggjar limir og tríggjar vara­limir. Hewndan nevndn hevur eftirlit við, at starv landsstýrisins verður útint á lógligan hátt. Í stýrisskipanarlógini stendur, at hevur nevndin illgruna um, at óreglu­ liga hevur veirð atborið, kann hon krevja, at løgtingsformaðurin setir ein kannignarstjóra, sum tó ikki hev­ ur dómsmyndugleika. Tað var landsstýrismálanevndin, sum kravdi, at løgtignsformaðurin setti ein kanningarstjóra í sam­bandi við handfaringini av undir­sjóv­ar­ tunnlu­num. Í landsstýrismálanevndini er tað vanliga so, at andstøðan eigur for­ mann­in og so eigur samgongan hinar báð­ar limirnar. Løgtingið velir eisini aðra um­boð­ an. Nakrar nevndir eru, men ofta er grav­gangur eftir at sleppa at umboða Før­oyar í Nortðurlandaráðnum og í Út­norð­urráðnum. Sambandi við grannalondini telir nógv hjá tingfólki. Kapping um at sleppa í nevndirnar við tign Løgtingsnevndirnar viga ymiskt í tign, so kapping er um at sleppa í tær tyngsu nevndirnar Fýra nýggir Grann­ skoðarar Løgtingið brúkti allan hósdagin tila t manna nevndirnar, sum eru í Løgtinginum. Eisini fýra løgtings­grann­ skoðarar skuldu veljast. Løgtignsgrannskoðararnir hava eftirlit og arbeiða tætt saman við lands­grann­skoðan­ ini, men tað vísir seg eftir valið, at teir fýra, sum mannaðu nevnd­ina við løg­tings­grann­ skoðar­um ikki longur er limir í Løg­tinginum. Tveir teirra vóru ikki aftur­valdir. Jóan Magnus Ras­mussen, Fólkaflokkurin, náddi akkurát ikki upp um ting­gáttina og tað gjørdi Rei­ mund Langgaard, Sam­bands­ flokkurin, heldur ikki. Eyðgunn Samuelsen, Javn­að­ar­flokkurin, var aftur­ vald, men hon er nú til­ nevnd landsstýriskvinna í al­ mannamálum. Fjóðri løg­tings­grann­skoð­ arin var Høgni Hoydal, Tjóð­ veldi. Hann er tilnevndur lands­stýrismaður við fiski­ vinnu­mál­um, umframt at hann eisini er varaløgmaður.