hósdagur 24. september 2015síða 36

Vinnublaðið hjá miðlahúsinum September 2015 4 6 Árni Gregersen Ongin hevur nakrantíð ivast í, at orkan hjá nýggja landsstýrismanninum við vinnu­málum, Poul Michelsen, er stór. Ferð eftir ferð hevur hann víst, at skal okkurt fáast frá hondini, so er hann ikki bangin fyri at ganga á odda. Soleiðis heldur ikki, nú formaðurin í Framsókn fyri fyrstu ferð hevur sett seg í ein landsstýrissess. Hann hevur luttikið í landspolitikki síðani mið­skeiðis í áttati-árunum, men hetta er fyrstu ferð hann stendur á odda fyri fyrisitingini í einum lands­ stýris­málaráð. At tað júst vóru handil, vinna og uttan­ríkismál, sum fullu í hansara lut, kemur heldur ikki so illa við. Alt sítt lív hevur hann fingist við handil, og í sínum politiska virki hevur hann havt stóran áhuga og brent fyri at Føroyar fáa ein sjálvstøðugan og heilan lut í uttan­ríkispolitikkinum. – Vit mugu arbeiða fyri, at kapp­ingin kemur í monopolini, sum vit hava, sigur Poul Michel­sen nú í sam­bandi við, at hann skal seta vinnu­dagin. – Tað vil siga, at vit eiga at syrgja fyri, at tað privata fær sín part av almenna bú­skap­inum, sum í veru­leik­anum er millum 70 og 80 prosent av saml­aða føroyska bú­ skap­inum. Hetta vil ikki siga, at vit skulu av­taka allar al­mennar stovnar, men vit eiga at syrgja fyri, at privatu fyri­tøk­ur­nar fáa sín part av hesum bú­skap­inum. Hann heldur ikki, at tað er bein­ leiði­s skeivt, at tað almenna rekur fleiri fyritøkur og stovnar, men hann heldur hinvegin, at vit javnan eiga at eftirmeta hesar tænastur, so vit tryggja okkum, at sum mest fæst fyri hvørja krónu. Hesar eftirmetingar koma kanska til ta niðurstøðu, at partar av virk­sem­ inum hjá hesum fyritøkum og stovn­ um skulu veitast út, so mest møgu­ ligt fæst burtur úr. – Vit hava sæð fleiri dømir um, at ikki fyrr enn kapping kemur í, henda broyt­ignarnar. Á fjarskiftisøkinum broytt­ist nógv, tá ið Kall (nú Voda­ fone) tók kappingina upp við Tele­ fon­verkið, og tað sama hendi, tá ið Røkt fór at arbeiða við vindorku. Tað fekk SEV at flyta seg, sigur Poul Michelsen. Hoyvíkssáttmálin Føroyar hava gjørt ein handils­sátt­ mála við Ísland, sum í vanligari talu verður kallaður Hoyvíks­sáttmálin. Í fleiri ár hava føroyskar fyri­tøkur sagt, at hesin sáttmáli als ikki gagnar teimum. – Tí mugu vit eisini eftir­meta hendan sáttmálan. Er hann gjørdur so­leiðis, at hann als ikki gagnar før­ oysku fyri­tøkunum, men bara teim­ um íslendsku, so má hann gerast av nýggjum, so javnvág fæst í hann, sigur Poul Michelsen. Hann heldur, at vit sum heild mugu hyggja eftir, um vit duga nóg væl at verja før­oyskar fyritøkur og før­oyska arbeiðsmegi, tá ið vit gera størri arbeiðir, sum nú undir­sjóvar­ tunnlar og annað. Poul Michelsen ynskir at finna fram til, hvat tað er sum ger, at vit við­ hvørt seta føroyskar fyri­tøkur aftur­ um aðrar. – Tað kann síggja út, sum okkara undirbrotligheit er orsøkin til, at vit ikki velja føroysku loysn­ir­nar heldur enn tær útlendsku, sigur hann. Heimaídnaðurin Eitt annað mál, sum liggur framma­ laga, er heima­ídnað­urin. Seinastu mongu árini hevur hesin ídnaðurin ikki klárað seg serliga væl. Ein orsøk er, at smáar fyritøkur illa orka at uppfylla øll tey krøv, sum verða sett til størri fyritøkur, sum eisini útflyta vørur. – Tí mugu vit hyggja at, og vit mugu duga at brúka sunna fornuft, so vit ikki tyngja hesar smærru fyri­ tøkur við alt ov stórum og tungum fyri­sitingar­ligum byrðum. Vit mugu royna og duga at skilja ímillum tað, sum skal lúka altjóða treytir og so tað, sum vit sjálvi brúka, heldur hann. Øl og brennivín Eitt annað mál, sum Poul Michelsen og Framsókn hava víst áhuga, er at fáa øl og vín til sølu í vanligu handl­ unum í Føroyum. Uppskotið var felt í Løgtinginum, men hann heldur framvegis, at væl ber til at gera broytingar í rús­drekka­ lógini, sjálvt um tær ikki eru so víð­ gongdar. – Tá ið uppskotið var felt, lat Rús­ an ein handil upp afturat við Streym­ in. Tað er sjálvandi eitt framstig, men eisini aðrar broytingar eiga at gerast, sigur Poul Michelsen. Hann vísir á, at tann nýggja mat­ mentanin, sum hevur tikið seg upp, eisini er komin til Føroyar. Í hesi mentan er vín ein stórur partur. Tá ið fólk eta serligan mat er van­ligt í øðrum londum, at tey drekka serligt vín afturvið. Í Føroyum eru hesir møguleikar eitt sindur skerdir, tí tað vín, sum kann keypast í Føroyum – bæði hjá privat­um og matstovuvinnuni – kann bert bíleggjast og keypast í Rúsuni. – Hetta kundi eg hugsað mær, at vit broyttu, so mat­stov­ur og gist­ ingar­hús sjálvi sleppa at bíleggja tað vín, tey sjálvi ynskja. Men hetta fara vit so eisini at hyggja uppá, sigur hann. Rúsan hevur eina torføra upp­gávu. Hon skal leggja forð­ingar, so vit ikki drekka so nógv, men sam­stund­is skal hon hava avlop og senda yvir­ skot­ið aftur í landskassan. Poul Michelsen nevnir eis­ ini, at nakað tað sama ger seg galdandi í føroyska apo­teks­verk­ inum. Tað er ein monopol­stovnur, sum ger tað tor­ført hjá føroyingum at koma fram­at heili­vági. Eitt mál, sum hann eisini fer at hyggja uppá. Ferðavinnan Ferðavinnan er ein partur av máls­ økj­unum, sum lands­stýris­maðurin um­situr. Ferðavinnan er skipað í Visit Faroe Islands, og landsstýrismaðurin heldur, at júst tann stovnurin arbeiðir sera væl. Júst nú er Travel Mart í Før­ oyum, har eini 300 fólk luttaka. Kortini vóru Poul Michelsen og Framsókn atfinningarsom, tá ið lógin um ferðavinnuna var fyri í tinginum. Nýggi vinnumálaráðharrin Mugu skapa kapping í almenna monopolinum Sum handilsmaður í meira enn ein mansaldur heldur Poul Michelsen, at hann er komin á røttu hillina, nú hann er landsstýrismaður við vinnu og handli Vit mugu royna og duga at skilja ímillum tað, sum skal lúka altjóða treytir og so tað, sum vit sjálvi brúka – Vit mugu arbeiða fyri, at kapp­ingin kemur í monopolini sum vit hava, sigur Poul Michel­sen. Mynd: Álvur Haraldsen