mánadagur 12. oktober 2015síða 7

7 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 12. oktober 2015 · Nr. 117 Hjá Pálli vóru trupulleikar til fyri at verða loystir MISSUR Áki Bertholdsen – Páll var altíð í sving! Tá ið Sølvá Patursson lítur aftur um bak, kann hon minnast aftur á eitt sera virki lív, saman við Pálli. Í hinari greinini her á síð­unum, greiðir hon frá, hvussu tað var at missa mann­in, Páll, eftir herviliga sjúkra­legu. Fyri at geva eina fatan av, hvat tey mistu við Pálli, for­telur hon, at hann var ein mað­ur, sum altíð var í sving, og sum hevði sjáldsama virk­in á øllum møguligum økjum. Páll og Sølvá giftust í 1968, tá ið tey vóru 24 og 25 ára gomul. Tá var hon sjúkra­systir á Lands­sjúkra­ hús­inum, men stutt eftir fór hon á universitetið í Aarhus at lesa til sjúkra­ systra­lærara og hon fór at arbeiða á sjúkra­systra­ skúl­anum árið eftir. Hon ar­beiddi til 1984, tá ið hon varð heimaarbeiðandi á garð­unum saman við Pálli. Páll hevði fest Kirkju­ bøar garð í 1969, meðan Sølvá var niðri, hann hevði land­búnaða­útbúgv­ing úr Noregi og hevði festið til 1999. Tey fingu tríggjar synir, Jóannes í 1970, Pól í 1972 og Sigert í 1976 og sum frá­ leið fingu tey eisini tríggj­ ar ver­døtur. Síðani eru 10 ommu- og abbabørn kom­ in, har Páll lukkaðist bara at síggja fýra av teimum. – Vit høvdu seyð, mjólk­ kýr, ungneyt, kálvar, ross, høn­ur, gæs, maskinir, trak­ tor­ar og annað sum hoyr­ir til á ein­um garði. Somu­ leið­is høvdu vit ar­beiðs­ gentu og húskall, fjall­menn og hjálp­ar­fólk til flett­ing og annað, og annars altíð nógv fólk – Vit høvdu bát fyri at koma út í Trøllhøvdda. Eis­ini fiskaðu og dyrgdu vit við­hvørt. Vit vóru siglu­ túrar út í Hest og Koltur og vit vóru gongutúrar í hag­ anum. Vit hava verið nógv­ ar ferðir uttan­lands, eisini langt burt­uri, sigur Sølvá, tá ið hon minnist aftur á lívið saman við Pálli. Somuleiðis høvdu tey nógv ferðafólk á vitjan, sum skuldu hava eina frá­ greið­ing um forn­minni og søguliga staðið í Kirkju­bø. Tey fingu eisini døgurða­ gestir, tá ið tað al­menna hevði vitjan og seinni høvdu tey kiosk, kaffi­ stovu við heima­bakaðum pannu­kak­um frá Sølvá. Men serliga var tað Páll, sum var virkin. – Páll var eitt heilt ser­ stakt menniskja og ein deiligur maður og pápi. Hann var sera virkin, hjálp­samur og arbeiðs­sam­ ur, bæði inni og úti. Hann brendi fyri land­búnað­ inum og við­ur­skiftinum hjá bøndr­unum, og hann brendi fyri Kirkju­bøar garði og forn­minn­unum har. – Og hann var við í øll­ um. Hann var limur í bjarg­ ingar­felagnum, og var við í fleiri bjargingum bæði á sjógvi og á landi. Hann seldi elek­triskt hegn, og setti upp nógva staðni, sam­stundis sum at hann seldi og um­boð­aði land­ bún­aðar­maskin­ur og tól. Hann var nevndarlimur og formaður í land­bún­ aðar­nevndum og í MBM. Hann var bygdaráðslimur, limur í SEV, í Eimskip, kirkju­ráðslimur, deknur og klokk­ari. Og so var hann eis­ini grindaformaður. – Hann var við at stovna Føroya náttúru og um­hvørv­is­felag, FNU og hann var við til at stovna Forn­minna­grunnin, Grøði og Fóður í sjeytiárunum. – Hann var við í ar­ beið­inum at reisa minnis­ varðan yvir Nólsoyar Páll í Vágs­botni í 1995, og at geva bók­ina, Ættarsambandið við Nólsoyar Páll, út í 1997. Hann var brandmaður, og tók brandskeið í 1999 og árið eftir tók hann eisini spreingi­skeið. – Hann var blíður, fyri­ kom­andi, stuttligur, dámdi væl at skipa og at dansa før­oyskan dans. Onki var ein forðing hjá honum, trupul­leikar vóru fyri at loysa, eru minn­ini, Sølvá hev­ur um Páll. Vit vóru altíð umgird av fólki Heima­sjúkrasystrar komu eis­ini regluliga, So eg var ikki einsa­møll um ábyrgdina. Tann 25. mars í 2004 fekk Páll frið, hann fór, friðarliga og stillisliga, heima hjá sær sjálvum og vit vóru næstan øll har. – Hetta var ein lætti, at hann slapp og ikki skuldi pínast meira, sigur Sølvá. Nú hevði hon gingið í tvey ár og stúrt og verið bangin fyri hesum. Og so bleiv tað ikki, sum skrivað var í bók­ unum, og tað var eisini ein lætti, sigur hon. Liva ímeðan mann livir Páll var akkurát fyltur 60 tá ið hann doyði og nú var Sølvá einkja, eisini 60 ára gomul. – Tað var øgiliga tómt, og saknurin var stórur. Eg var flutt av garðinum og tí ar­ beiðs­plássi vit bæði høvdu haft har, og nú hevði eg onki ar­beiði heldur. – Ymiskt er hvussu ein fótar sær, men tað er neyð­ ugt. Eg havi onga uppskrift, men hjá mær gekk summarið við at vera ferðaleiðari í Kirkjubø, og at greiða frá forn­minn­unum har. Eg gekk nógvar túrar, eisini í hag­ anum, og leitaði eftir grav­ steini til grøvina hjá Pálli. – Eg las nógv, tað eru nógv­ar góðar bøkur um hvussu ein fótar sær aftur, eis­ini á internetinum. Eg fór til konsertir, sjónleikir og vitjaði fólk. Ein má royna at vera upptikin av onkr­um, ikki isolera seg. Vera positiv­ ir, og royna at liva við teim liv­andi, meðan man livir, stað­festir hon. – Ein skal eisini syrgja, gráta og minnast, og tosa um alt tað góða lívið man hevur havt, og vera takksamur fyri tað. Eg havi altíð havt lætt við at tosa og gráta, eisini um hesa tíðina. Tað eru tað ikki øll sum kunnu, men tað má vera verri. Sølvá sigur, at hon varð boðin Noregs í fimm vikur og tað var ein fantastisk ferð og so meldaði hon seg eis­ini skeið í føroyskum á Setrinum, har hon tók prógv í januar. Á heysti í 2004 fór hon eis­ini at taka vaktir sum tímans­lønt sjúkrasystir av og á. Tað var ein vinkona, sum skump­aði hana ígongd við tí. – Hettar gjørdi eg í sjey ár, til í 2011 tá ið eg bleiv 68. Eg hevði fingið fleiri ommu­ børn, so helt eg, at tað var meira umráðandi, at vera nakað fyri tey, og fyri synir­ nar og verdøturnar, so leingi ein orkar – og so leingi tey skoyta um meg. Hon hjálpir framvegis til á garðinum í Kirkjubø, og á Hoyvíksgarði, har yngsti son­urin er bóndi. – Eg havi altíð havt góð fólk rundan um meg, nógvar góðar vinir, kenningar og fam­ilju. Og eg eri so heppin at hava synirnar, verdøturnar og 10 ommubørn her. Øll búgva í Føroyum, tað eri eg ómeta­liga glað fyri tí tað eru ikki unt øllum, sigur Sølvá. – Tað ber ikki til at fella í fátt, men onkrar løtur eru tungar. Men ein má taka seg saman, og ikki blíva ein plága fyri síni nærmastu. – Man má berjast ímóti við vón um at tað verður betri – og tað verður betri, og eg kann bara siga sum Stein­bjørn B. Jacobsen, sáli: Held­ur vil eg missa teg enn ongan­tíð at hava hitt teg. aki@sosialurin.fo – Tað var ikki Páll, ella álvarsligu sjúkurnar, sum gjørdi tað torført, sigur Sølvá Patursson Savnsmynd Savnsmynd