hósdagur 22. oktober 2015síða 10

Fríggjadagur 23. oktober 2015 sosialurin 122 10 – Tað kennist sum at fara í jarðarferð hjá Finn hvørja ferð, sigur Sanna Jacobsen, sum 1. november aftur skal til minningardag teirra sjólátnu Fimta jarðarferðin næsta sunnudag persónssøga Barbara Holm A llahalganna dagur var sum minningardagur teirra halgimenni, ið ikki ann­ars høvdu sín serliga minningar­dag, ásettur av pávanum Bonifacus 4. at vera tann 1. november. Hetta var umleið ár 610. Í 998 ásetti Gregor 5. pávi dagin eftir, annan novemb­er, at vera allasálannadag til minn­is um øll hini, ið farin vóru, men ikki vóru skírd halgimenni. Í Føroyum hev­ur allahalgannadagur ein serligan status sum minningardagur teirra sjó­látnu. Allahalgannadagur hevur sín upp­ runa í fornkirkjuni og varð settur til minnis um tey halgimenni, sum ikki frammanundan høvdu fingið egnan minn­ingar­dag. Í dag verður allahalgannadagur nógvastaðni ikki hildin sum serligur halgidagur, uttan kanska í Føroyum, her hann hevur fingið sín serliga dám sum minn­ ingar­dagur teirra sjólátnu. Og tó verður gjørt væl burtur úr degnum í fleiri londum kortini. Men meira verðs­ligt og peningaávirkað er hetta hald, sum á amerikanskum verður nevnt Halloween. Í USA verður dagurin nevndur All-Saints ella All-Hallows Day (Eve). Hetta seinna er so í fólkamunni vorð­ ið samansett til Halloween, sum er vorðin eitt fyribrigdi, har tað ræður um at spjaða so nógvan óhugna, og helst vera so spøkilsiskendur og óhugnaligur sum gjørligt. Eisini børnini eru partur av hesum haldi og ganga, eins og børn á okkara leiðum á føstulávint, hús úr húsi við posa at biðja góðgæti, og hvat nú fáast kann, uppí. Sum so mangir aðrir siðir og skikkir er hesin allahalgannasiður við at breiða seg úr USA. Hetta, sum nevnt verður Halloween, er ein siður, sum tikin er upp ymsastaðni í Evropa. Roynt hevur verið at innføra siðin eisini í Føroyum, men her verður av nógvum mælt frá. Serliga eru tað kirkjufólk, sum ikki eru so fegin um hesa fremmandu grýluveitslu, sum summi vilja leggja um allahalguna. Vit føroyingar hava í ein mans­ aldur havt ein serligan og vakran sið knýttan at allahalgannadegi, har vit minnast okkara »falnu«. Eisini er í nógvum kirkjum tann siður alla­ halg­anna sunnudag, at minnast øll tey, sum farin eru í sóknini síðan sein­astu allahalgannu. barbara@sosialurin.fo Kelda: folkakirkjan.fo Nýggjar reglur fyri minningardag teirra sjólátnu Nýggjar reglur eru settar fyri hvør kann skrivast á almenna listan yvir falnir føroyingar á sjóðnum. Ein nevnd við bispi á odda hevur arbeitt við hesum málið í eitt lítið ár, og frá 1. november koma nýggju reglurnar í gildi Ásannandi, at skipanin var farin á glið, og at neyðugt var at gera al­ menn metingarstøði, so at neyvt ber til at siga, hvør skal verða nevnd­ur á listanum, var semja um at seta eina nevnd at gera uppskot til metingar­støði, grundað á gomlu løg­tings­samtyktina og á umrøðuna á fund­inum, skrivar folkakirkjan.fo Semja er í settu nevndini um, at neyðugt er, at greiðar avmarkingar eru fyri, hvør kemur á listan, so at ivamálini verða so fá, sum til ber. – Óneyðug umrøða skal ikki vera um, hvør eigur at verða nevndur á listanum. Uttan mun til, hvar markið verður sett, kann altíð finn­ ast okkurt markamót, har ivi kann verða um, hvør kemur á listan ella ikki. Tí er neyðugt, at støðið undir lista­num eru greiðar reglur, so iva­ mál­ini eru so fá, sum til ber, sigur nevndin í tíðindaskrivi. Somuleiðis er semja um, at tann týdningur, sum eftir øllum at døma upprunaliga var ætlaður at leggja í hugtakið »sjólátnir« við einmæltu løg­tingssamtyktini, framvegis hev­ ur so stóran týdning, at hetta er støðið, sum gingið verður út frá. Listin er til almenna minningar­ haldið hin 1. november, har bæði løg­ maður og biskupur luttaka. Einki er til hindurs fyri, at minn­ ingar­haldini kring landið annars kunnu vera hildin um onnur, sum eru farin, uttan mun til um tey eru við á hesum lista. Av tí at talan er um eitt føroyskt minningarhald, ber illa til – vísandi til løgtingssamtyktina í 1948 ».....til minnis um sjólátnar Føroyingar« – at finna aðra avmarking enn við fortreytina um at tann, sum kemur á listan, býr í Føroyum. Ásannandi, at samfelagið er eitt heilt annað, enn tá ið hetta minn­ ingar­haldið byrjaði, var semja um hesar fortreytir og hesa allýsing. Tann, sum kemur á listan: – Skal vera skrásettur hjá Lands­ fólkayvirlitinum at búgva í Føroyum. – Skal hava latið lív í sínum yrki á sjónum, av sjúku ella vanlukku. Á sjónum merkir her á skipi, báti, øðrum vinnustaði á sjónum, ella í sjónum. Hendan niðurstøðan kemur í gildi til almenna minn­ingar­ haldinum kom­andi alla­halganna­ ár, ið byrjar 1. november 2015. 1. november er allahalgannadagur. Í USA verður dagurin nevndur All-Hallow Day ella Halloween