týsdagur 27. oktober 2015síða 14

Mikudagur 28. oktober 2015 · Nr. 124 14 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Ingolf S. Olsen Veðrið var av tí allar ringasta, tá minnissteinurin yvir Anton M. Olsen sunnudagin varð avdúkaður í Rituvík. Bæði vindur og glopraregn. Eftir avdúkingina var kvøldseta í Løkshøll í Runavík. At veðurgudarnir leikaðu í, var tó ikki so løgið, helt Bergrtóra Olsen, einkjan eftir Anton M. Olsen, fyri, tá undirritaði tosaði við hana aftaná. – Ja hví heldur tú, at veðrið er so ringt? Tað er tí, at Anton er í øðini har uppi, tí hann vil ikki hava, at so nógv hóvasták verður gjørt burtur úr sær, segði hon bersøgin, men við sínum eyðkenda skálkabrosi. Orðini lýsa eisini væl lyndið hjá Antoni M. Olsen, ið var sera lítil­látin maður, og sum aftaná minniligu hendingina í 1975 ikki hevði hug at tosa so nógv um hana, og als ikki alment. Anton M. Olsen doyði í 1996 og er jarðaður í heimbygdini Rituvík. Ræddust kommunistarnar Tað var 2. mai 1975, at stóra danska farmaskipið Clara Mærsk við Antoni M. Olsen sum skipara fór tí nógv minna vietnamesiska coast­ aranum Truong Xuan til hjálpar, eftir at hetta skipið hevði sent út neyðarkall. Skipið var pinnpakkað við viet­namesiskum flóttafólkum, ið vildu sleppa burtur úr landinum, har kommunistarnir eftir kríggj í áratíggjur loksins høvdu tikið valdið. Suðurvietnamesiski høv­ uðsstaðurin Saigon, sum í dag eitur Ho Chi Minh-býurin, var fallin dag­ in fyri. Almennu tølini siga, at Clara Mærsk bjargaði 3.628 flóttafólkum av Truong Xuan, men aðrar keldur siga, at rætta talið er 4.400. Bókaframløga Tríggjar vietnamesiskar syst­rar, ið vóru millum tey bjarg­aðu av Truong Xuan, vóru kom­nar til Før­ oya at taka lut í há­tíðar­haldunum sunnudagin. Teirra fa­milja var millum tey, ið fingu friðskjól í Dan­ mark, og har hava tey búð síðani. Linh Nguyen, tann elsta av teim­ um, sum var 19 ár, tá tey flýddu úr Vietnam, hevur júst skrivað bók um hendingina og lagnuna hjá familjuni. Bókin eitur “Rejsen til fri­hed, og Linh Nguyen hevði bóka­ framløgu á kvøldsetuni í Løkshøll sunnukvøldið. Har helt hon eisini ein fyrilestur og hevði ljósmyndasýning um hend­i­ngina og lívið aftaná. Ein yngri systir Le Nguyen helt røðu við avdúkingina í Rituvík, og yngsta systirin Lieu Bich segði frá sínum lívi á kvøldsetuni í Løkshøll. Anton og eksistensur Lieu Bich, sum bara var fýra ár, tá hon varð bjargað umborð á Claru Mærsk, segði millum annað frá, tá hon fyri stuttum fekk ein spurning frá dóttur síni, ið gongur í studentaskúla. – Tey høvdu kjakast um hug­ takið eksistens í skúlanum, og so bað hon meg siga sær, hvussu eg defineri eskistens. Eg visti als ikki, hvussu eg skuldi svara hesum, til eg fór at hugsa um mítt egna lív. Tá ivaðist eg ikki, men svaraði, at eksistensur fyri meg er tað sama sum Anton Olsen. Tí uttan hansara avgerð um at venda skipinum og koma okkum til hjálpar, tá hann fekk neyðarkallið frá Truong Xuan, var mín eksistensur ikki til, segði hon. Eisini Tórbjørn Jacobsen, vara­ borgarstjóri í Runavíkar Kommunu, helt eina røðu, har hann setti Anton M. Olsen og bjargingina av viet­ namisisku flóttafólkunum inn í ein søguligan samanhang. Tað er Hans Tausen Olsen, ætt­ aður úr Rituvík og skyldmaður við Anton M. Olsen, sum hevur tik­ ið stig til at gera og reisa minn­is­ steinin. Hans Tausen Olsen fekk tó forfall vegna sjúku og kundi tí ikki sjálvur taka lut í hátíðarhaldunum sunnudagin. Sunnudagin varð minnissteinurin yvir gitna skiparan Anton M. Olsen reistur í Rituvík, og aftaná var hátíðarhald í Løkshøll. Sum skipari á Claru Mærsk stóð hann á odda fyri bjargingini av fleiri túsund vietnamesiskum flóttafólkum á vári í 1975 Hetjan Anton Olsen he MINNINGARHALD Minnisvarðin yvir Anton M. Olsen tekur seg væl út, har hann stendur á einum fríøki mitt í Rituvík. Á steininum er umframt sjónligu áskriftina ein sonevnd QR-kota, sum kann avlesast við einari telefon ella teldli, ið hevur neyðugu appina til tað. Nógv tilfar, sum hevur við Anton M. Olsen og søguliga bjargingina í 1975 at gera, kann lesast av QR-kotuni. Mynd: Tórbjørn Jacobsen Tað er Hans Tausen Olsen, skyldmaður hjá Anton M. Olsen, ið hevur tikið stig til at gera steinin og reisa hann í Rituvík. Veðrið var sera ófantaligt í Rituvík sunnudagin, so tað kom væl við, at minnissteinurin stendur soleiðis fyri í Rituvík, at Bergtóra Olsen, einkjan eftir Anton M. Olsen, kundi sita í bilinum og fylgja við hátíðarhaldinum. Hóast ringu líkindini var nógv fólk komið saman til avdúkingina. Vinstrumegin er myndin av Anton, sum eisini er á sjálvum steininum. Mynd: Tórbjørn Jacobsen.