týsdagur 27. oktober 2015síða 20

Mikudagur 28. oktober 2015 · Nr. 124 20 Sosialurin KJAK Heri Mohr Í 2008 – sama árið, sum tann ís­lendski fíggj­ a r­h e i m ­u r i n fór á húsa­ gang – gav Eik Grunnurin út minnisrit – Eikirøtur 1832-2007 – um Færø Amts Sparekassi, sum var stovnaður 1832. Í 1963 broytti umsjónarráðið við dómaranum Jens Koch á odda navnið Færø Amts Spare­kasse til Føroya Spari­ kassi. Í 2002 varð sparikassin broyttur til P/f Eik Banki. Av tí at Eik Banki og Eik Grunnur fóru á heysin nøkur fá ár, eftir at minnisritið kom á marknaðin, fekk tað ein aktualitet, sum eingin hevði roknað við. Hesin aldargamli spari­ kassin hevði livað sítt stilla og trygga sparikassalív, sum í øldir var tað fíggjarliga álitið hjá ungum sum gomlum. Sparikassin hevði eina aura av tryggleika og skynsemi og varsemi og sparsemi. Adam var í paradísinum, til hann lat seg lokka. Og so hvarv paradísið. Á sama hátt var Føroya Sparikassi lokkaður. Og so hvarv hann. Øll saman­spar­ ingin í 175 ár hvarv. Allur parta­peningurin fór sama veg. Ørskapsin kavalkada byrj­aði 8. mai 2000. Nevnda dag kom virðis­ brævameklarin Kaupthing í Ís­landi inn á pallin og seldi Eik Banka 49% av teirra egnu partabrøvum. Við hes­um varð P/f Virðis­bræva­mark­ naður Føroya veruleiki. Í 2002 gjørdist Føroya Landsstýri medeigari. Sam­ bært metingum fór Virðis­ marknaður Føroya at hava hall tey fyrstu árini. Tessvega setti Føroya Lands­stýri og Landsbanki Føroya, hvørs stjóri var nevndarlimur og stjóri í VMF, 8 milliónir í partapeningi í VMF. Í 2003 varð farið til verka, sam­ stund­is sum landstýrið læt tríggjar lansbrævarøðir skrá­seta í íslendska fons­ børs­in­um til eitt samlað mark­naðar­virði upp á 1,5 milli­ardir DKK. Um hetta hevur samljóð við okkara stýris­skipanar­lóg, ella um lands­stýris­limur/ir o.o. hava framt álvars­lig brot á nevndu lóg, er ein spurn­ ingur, sum einans óheft lóg­ køn kunnu avgera. Føroya Banki var av teirri áskoðan, at ”grundarlagið fyri børsskráseting av og handli við føroyskum virðis­ brøvum var so lítil, at tað kundi klárast við einum rokniarki. Neyðugt var ikki við nøkrum marknaði.” Hes­ um var Eik Banki ósamdur í. Ísland var jú ein góð fyri­ mynd. Dag um dag bólgnaði Eik Banki við nýggjum íløgum og nýggjum nøvnum. Bankin gjørdist eitt konglomerat, ein skurvblandingur við keypi av bankum og stóríløgum í Danmark og Føroyum. Tað rapaði úr skjáttuni: Eik Bank Danmark A/S, SkandiaBank A/S, Kaupting Bank, Notio, Investa, Sprong Danmark A/S, FinansNedtbank o.s.fr. Ein óføroyskur, finan­ siell­ur labyrintur uppstóð í Før­oyum við einum upp­ blástum skrivstovuveldi. Ser­frøðingar trutu ikki. Tað stóð ikki á við tí pen­ ingaliga: Tvær glæstri­borgir Yviri við Strond. Ein til høvuðssætið og ein at taka til, tá ið ekspansiónin kravdi meira pláss. Ein onnur, nýggj borg við Tinghúsvegin, með­ an tað gamla gróthúsið í mið­býnum varð degraderað til undirdeild. Ein í Klaksvík. Og so framvegis. Minnisritið Eikirøtur er áhugavert, søguligt skjal. Seinasti parturin av minn­isritinum eitur Lokaorð [?], hvussu tað so skal skiljast. Har lesa vit: ”Eik Banki hevur verið virkin í før­oyska samfelagnum í 175 ár. Enda­ mál hansara var frá fyrstan tíð at nútímansgera føroyska samfelagið. Tí virkaðu hann og teir menn, sum mannaðu garð um hann, fyri at bróta niður tey stongsl, sum konga­ligi einahandilin hevði hildið føroyska fólkið inn­ anfyri.” Júmen, er hetta ikki ørvitistos? Eik Banki var stovnaður 2002, og kongaligi einahandilin var niðurlagdur í 1856. Minnisritið sigur eisini, at ”tað, Eik Bankin hevur gjørt, er at koma upp í tað virksemi, sum hevur gjørt oynna Man til eitt av teimum ríkastu londunum í Europa.” ”Tað er at vóna, at aðrir bankar í Føroyum fara at fylgja hesi leið.” ”Nú kunnu teir sita uppi í sínum himmali og fegnast um, at alt tað, teir høvdu í hyggju, er vorðið veruleiki og væl tað.” Nøkur fá ár gingu – minn­ isritið kom um somu tíð – so slitnaði ringurin um gull­kálvadansin eystanfyri Skansan. Alt gullið hvarv. Alt um somu tíð fór ein makabur dansur fram úti í Tinganesi: Gull­ið í lands­ kassanum, oyra­merkt til heilsuverkið og al­manna­ verk­ið og skúla­verkið, varð blakað á bláman. Nøkur ár seinri játtaði løgtingið pening fyri at vita, hví tað gekk so syndarliga við Eik Banka. Fyri nøkr­ um døgum síðani varð kunngjørt, at løgtingið nú hevur beint eikbankamálið í eina løgtingsnevnd. Hvat fer so at henda? Eikirøtur LÝSINGARTORGIÐ Leys størv á Landssjúkrahúsinum Tænastudepilin • 2 Arbeiðsfólk til Landssjúkrahúsið/ Tænastudepilin Umsóknarfreistin er 3. november 2015, kl. 12.00. • Kostrøktarstarvsfólk til køkin Umsóknarfreistin er 11. november 2015, kl. 12.00. Diagnostiski depilin • 2 yvirlæknar við sergrein í radiologi til Røntgendeildina Umsóknarfreistin er 9. november 2015, kl. 12.00 Skurðdepilin • Ljósmóður til føðideildina/A2 Umsóknarfreistin 11. november 2015, kl. 12.00 • Sjúkrarøktarfrøðingar og heilsurøktari Umsóknarfreistin er 11. november 2015, kl. 12.00 Umsókn við CV og prógvum skal sendast við telduposti til: umsokn@ls.fo Sí størri lýsing á www.ls.fo Arbeiði timburarbeiði smávegis timburarbeiði verður gjørt norðanfjørðs. 723177 MÁLARAARBEIÐI Hevur tú málara uppgávur inni til veturin ? á veita.fo hevur tú møguleika at fáa fleiri tilboð uppá tína uppgávu. Kontak 554400 - info@veita.fo 554410 Alt timburarbeiði Hevur tú inni arbeiði/uppgávu í skal gerast í vetur ? Á veita.fo eru yvir 200 veitarar Kontakt. 554400 - info@veita.fo 554410 Bøkur Bøkur ynskjast J. Símun Hansen: Havið og vit bind 1og 2 Louis Zachariassen: Páll fangi og Úr Føroya søgu um 1700 213536 Býli í Føroyum Hús í Vagi til sølu Húsini Bøgøta 30 í Vági til sølu um nøktandi boð fæst Telefon 262315 Íbúð søkist Maður 66 ár ynskir lítla íbúð í Havn ella kamar við atgongd til køk -vaskimaskinu. Prísur 3000- 5000 kr um mdr. 506486 Goymsluhøli til leigu i Hoyvik Goymsluholi til leigu 28 m2 stor hurd 42 m2 vanlih hurd Tekning av flottum 2 plans husi til solu. Mala, smida, stoypa, flitigos, flutning 224910 ÍBÚÐ vit eru eitt tilkomi par sum søkja Íbúð/hús til leigu vit fara vøl um og gjalda til tíðina 268856 SETHÚSAOGN Í KLAKSVÍK TIL SØLU SUM HANDVERKARATILBOÐ Torvgøta 20, sethús við 2 íbúðum, verður seld, um nøktandi boð fæst. asa@ gaasedal.com ella tlf. 0045 60 55 96 37 (DK) 40559637 íbúð ynskist 33 ára gamal maður, ynskir íbúð í Tórshavn, fyri í mesta lagi 5000 kr. Hvørki royki ella drekki, og gjaldi til tíðina. 226272 Tríggjar íbúðir til leigu Ein íbúð ca. 70 kvm. við trimun kømrum, stovu/køk, bað við vaskimaskinu, liggur í Vilhelmsgøtu Kostn. 6.500 kr við hita uttan ljós. Ein íbúð ca. 100 kvm. við fýra kømrun, stova/køk, bað. Kostna 8.800 kr við hita og ljós. Tlf 213303 Innbúgv Innbúgv til sølu 1. lýtið seingjarborð er nýtt tilsølu fyri 150. kr. 2 træ klappstólar 80 kr. 4 stk. spísiborðs stólar í ljósum viði til sølu fyri 110 kr. stk. 597669 Matur Seyðarhøvd til sølu Seyðarhøvd til sølu, 20kr. fyri hvørt. 215232 Ymiskt MARKNAÐARDAGUR Árligi Marknaðardagurin hjá NSÌ, verður í Ítrótarhøllini í Runavík 28.11.2015. Tey íð ynskja borð, kunnu ringja til Jónu 504761-Ragnhild 222545 NSÍ Marknardagur Marknardagur verður í Bygdarhúsinum á Strondum Sunnudagin 15 nov Tilmelding á Telefon 221670 ella mainhild.h@gmail.com 221670