hósdagur 19. november 2015síða 31

Fríggjadagur 20. november 2015 sosialurin 134 31 Árni Gregersen B roytingar henda í føroyska sam­ felagnum komandi ár­ini. Útmeldingin frá sam­ gong­uni á tíðindafundi um fíggj­ar­lóg­ina fyrr í vikuni, peikaði á, hvat tað er sum samgongan ætlar sær og hvørj­ ar broytingar verða gjørdar. Og tað fall ikki í góða jørð hjá ser­liga ali- og fiskivinnuni. Nýggju boðini um, at ein partur av toskakvotuni í Barentshavinum skal seljast á uppboðið, fekk ilt í fleiri teirra, sum hava dúva uppá hesa kvot­una í mong ár. Í Sosialinum segði Hanus Hansen, reið­ari, at hann er bangin fyri, at hetta er byrjanin til endan við Bar­ents­hav­in­um. Og Mortan Johannesen, reiðari á Enniberg, var eisini rættuliga hvass­orð­að­ur í Degi og Viku. Hann helt, at tað er at fara út á ein skrá­plan, at tey sum fiska nú skulu gjald áðrenn fiskurin er fiskaður. – Hetta er tann reini ørskapur, segði Mortan Johannesen við Dag og Viku. Reyð samgonga Sjálvt um Framsókn er partur av sam­gonguni, so verður hon mill­um vinnulívsfólk mett at vera ein vinstra­hall samgonga í mun til tær samgongur, sum vit hava kent mongu seianstu árini. Hesi árini eru nógv nýggj virðir komin inn gjøgnum upp­ sjóv­ar­vinn­una og alivinnan hevur havt nøkur góð ár. Nakað av serligum avgjøldum er eis­ini lagt á vinnuna, men nú heldur nýggja samgongan, at hesi avgjøld skulu hækka. Í alivinnuni snýr tað seg um eina hækk­ing úr 40 milljónum krónum uppí 110 milljónir krónur. Atli Gregersen, formaður í Hav­bún­að­ar­felagnum, segði í Rad­ar­an­um,­ at alivinnan sum so ikki hevur nak­að ímóti at gjalda peningin, nú tað gongur væl, men hann er í øðini yv­ir, at mátin at taka pening frá ali­ vinn­uni er broyttur. – Eg havi saman við embætisfólkum úr vinnumálaráðnum og fíggj­ ar­mála­ráð­num verið við til at gera eina skip­an, har vit skuldu gjalda eitt av­gjald. Hetta var knýtt at tí vit for­vunnu, men nú skal peningurin tak­ast í einum øðrum liði, sum ger at vit ikki gjalda meira skatt tá ið vit tjena meir, men meira skatt, tá ið vinn­ing­ur­in er minni, sigur for­mað-ur­in í Hav­bún­ að­ar­felagnum. Uppsjóvarvinnnan Í uppsjóvarvinnuni verður tað so­leið­is, at tað tilfeingisgjald, sum reiðaríini skulu gjalda, nú fara av partinum hjá reið­ ar­unum. Manningarfeløgini verða hildin utt­an­fyri í fyrstu atløgu. Sjálv gjøldini verða annars á leið tey somu, men tað sum fær ilt í upp­sjóv­arvinnuna er, at 15 prosent av øll­um pelagiskum fiski nú skal um eina upp­boðssølu. Eins og tá ið talan er um, at 15 prosent av toskakvotuni í Bar­ents­hav­inum, so er vinnan sera illa nøgd við uppboðssøluna. Bæði í uppsjóvarvinnuni og í mill­um teirra, sum fiska av kvotuni í Bar­entshavinum, er ein ávísur ótti fyri, at uppboðssølan fer at elva til speku­la­ti­ón og at útlendingar uppá ein ella ann­an hátt fara at troðka seg framt før­oysku rávøruni. Býur og bygd Politisku broytingarnar í Før­ oy­um gera sjálvandi nakrar mein­ings­sam­an­brestir. Vinnan hevur klárt sagt seianstu dagarnar, at korini versna munandi við nýggju samgonguni. Í veruleikanum er talan um eitt veruligt virðisstríð millum høv­uðs­stað­in og tey økir í Føroyum, sum av álvara standa fyri framleiðslu: Norð­ oyggj­ar, Eysturoy og Suðuroy. Virðisstríð sást nakað í val­stríð­num, men ikki fyrr enn nú, kemur tað veru­liga til sjóndar, at ein meining er gald­andi á fjallinum í Havn, meðani aðr­ar meiningar eru galdandi kring land­ið. Fiskivinnan finst at upp­ boðs­søl­uni av einum parti av tilfeinginum og ali­vinnan finst at nýggja mátanum, sam­gongan ætlar at taka avgjøldini inn uppá. Hanus Hansen, reiðari, segði eisini við Sosialin, at tað undrar hann, at broyt­ing­ar­ nar í fiskivinnuni koma nú, tí honum vitandi so verður arb­ eitt við at gera eina nýggja lóg um vinnu­ligan fiskiskap tila t koma í gildi 1. januar 2018. – Tí kemur tað óvart á okkum við broyt­ingunum, sum nú verða settar í verk, sigur hann. Landsstyýrismaðurin við fiski­vinnu­málum, Høgni Hoydal, Tjóð­veldi, arbeiðir við at seta eina nevnd, sum skal gera uppskot til nýggja lóg um vinnuligan fiskiskap. Enn er ikki alment kent, hvør skal manna nevndina og hvør skal verða for­mað­ur. Seinasta samgongan royndi eisini at fáa gongd á arbeiðið við nýggjari fiski­ vinnu­lóg, men tað fekst ongantíð semja í smgonguni um, hvussu hon skuldi gerast – og enn minni fekst nøk­ur avtala við andstøðuna. Á tíðindafundi í Tinganesi fyrr í vikuni segði løgmaður, at hend­an samgongan fór at royna at fáa andstøðuna við í teimum broyt­ing­um, sum skulu gerast í lógini um vinnu­ ligan fiskiskap. Sum politiska støðan er nú, so er tað ikki nógv sum nendir á, at til ber at fáa samlaðu andstøðuna til tæør broyt­ ing­ar, sum samgongan hevur stung­ið út í kortið. Harvið tó ikki sagt, at onkrir flokk­ar fara at taka undir við pørtum av ný­skip­an­ini. Politisku útmeldingarnar um hvørjar broytingar, nýggja samgongan fer at gera í sambandi við fíggjarlógina fyri 2016, hevur fingið ilt í vinnuna Nýggja samgongan loypt øði í vinnuna Enniberg – skal hetta skipið bjóða uppá ein part av kvotuni í Barentshavinum. Hanus Hansen, reiðari, undrast á, at broytingarnar í fiskivinnuni koma nú.