hósdagur 26. november 2015síða 35

FRÍGGJADAGUR 27. NOVEMBER 2015 SOSIALURIN 137 35 Komandi partur Í komandi parti verða umrødd systkini Magnus, vanliga kallaður Maggi, Venzil, Sára og Marin fyriklæðið hevði onkran annan lit. Hetta var vanligt hjá einkjum tá í tíðini. So fór hon so líðandi aftur í øðrvísi vorðin klæði. Tað var gott! Vit systrarnar fingu slíkt stikni fyri svørtum klæðum, at vit fóru ikki í svørt klæði fyrr enn langt, langt eftir tað, at vit vóru tilkomnar. Eftir at pápi var deyður, var eg nógv hjá Gretu, einari mostur. Hon helt hús hjá einum manni í Havn. Ein onnur mostir, Frida, var gift í Havn. Hon búði undir Ryggi, og Greta búði yvir av Smæruni, so eg var eitt sindur ímillum. Greta var ógift tá. Meðan tey eldru systkini vóru smá, var Greta ofta í Rituvík og hjálpti okkum, og hon dugdi eisini at seyma. Mary var nógv í Brekkunum á Toftum hjá Hans Olivuri og Essemi. Elly var eisini onkuntíð. Pápi sigldi við skipi hjá D. P. Højgaard, og Hans Olivur var reiðari. Hans Olivur og Essemi vóru barnleys, og tey vóru ógvuliga góð við Mary. Tey bjóðaðu seg at taka Mary til sín, men tað kom ikki upp á tal, Guð havi lov. Kanska hevur mamma hugs­að um, hvussu tað var, tá ið hon sjálv fór heimanífrá 12 ára gomul, sjálvt um hon hevði tað ógvuliga gott hjá Nicolinu. Eldru systkini tóku um endan Tá í tíðini var hampilig trygging, um menn doyðu av vanlukku. Men doyði maður av sjúku, var snøgt sagt einki. Men tey eldru systkini vóru ótrúlig. Maggi og Venzil sigldu og løgdu pengar til húsið. Hetta var undir krígnum, og tá var ein øgiligur ótti á fólkinum heima. Eina­ ferð, Maggi var farin avstað, kom hann aftur, tí okkurt var áfatt. Hetta var um kvøldið. Mamma stóð við køksborðið og sá Magga koma fram við vindeyganum. Hon stóð púra still og hugsaði: »Nú er hann burturgingin«. Hon helt seg síggja hann í hamferð. So vóru tað minurnar eisini. Einaferð, ein mina brast niðri á støðni, brotnaðu allir stovurútarnir. Vit børnini fingu at vita, at sóu vit eitt flogfar, tá ið vit vóru úti og spældu, skuldu vit krógva okkum í einari grøv. Tað kundi vera ein týskari. Sára og Marin seymaðu klæðini. Tær dugdu ógvuliga væl at seyma, men Marin hættaði sær betur at klippa, Sára var bangin at forklippa seg. Øll gingu altíð snøgg og heil. Tað var ikki lukkuligt at ganga holutur. Vit systrarnar minnast, at vit fingu nýggjan kjóla til hvørja hvítusunnu og hvørji jól. Beiggjarnir fingu nýggjar plussforbuksur, og ofta fingu øll børn­ ini nýggja troyggju til jóla. Mamma bant troyggjur, hosur og sokk­ ar. Teir yngru beiggjarnir gingu ofta í yvir­ mynstraðum hosum. Mammu dámdi so væl at binda, og hon bant skjótt. Einaferð bundu hon og eg bul saman. Tað dámdi mær einki, tí mamma mátti bíða hvørja ferð, til eg var liðug við umfarið. Einaferð hevði mamma gjørt sjey pør av føroyskum undirbuksum til og vaskað. Mary og eg vórðu sendar út á snór at heingja tær upp. Tað var av allarbesta vetrarveðri, stórkavi, stilli og mánalýsi. Undirbuksurnar vóru í einum emaljeraðum fati. Vit settu fatið frá okkum, men ólukkutíð, tað fór á glið og vit sóu ikki í halaferðina á tí. Lítið var um okkum tá. At fara inn og siga mammu, hvussu vorðið var, orkaðu vit ikki at hugsa um. Vit so sjaggandi omaneftir báðar og bóðu so bønliga Guð hjálpa okkum at finna undirbuksurnar aftur. Niðri í Lágni, næstan niðri í fjøruni, funnu vit fatið standa skorað niðan undir ein stein og allar undirbuksurnar í. Vit ivaðust ikki í, at Guð hevði hjálpt okkum. Tá ið eg skuldi verða konfirmerað, var mamma so ússalig og lá í seingini, men hon bant mær eina síða, mynstruta troyggju og eina blusu. Hon kastaði ikki frá sær. Tá hevði hon bara 32% av blóði. Tá var eitt sum tey kallaðu annandagskjóli. Sára seymaði mær ein so penan kjóla, og hon seymaði mær eisini frakka. Hann var penur, men nakað stórur, tí tá skuldi tú kunna vaksa upp í klæðini. Hon og Marin seymaðu konfirmatiónskjólan hjá Elly og hjá Mary. Eg konfirmeraðist í kjólanum hjá Mary. Tær seymaðu eisini konfirmatiónsklædningarnar hjá yngru beiggjunum. Undir krígnum róku gummiballar upp á land, og nógv gjørdu gummiskógvar úr teimum. Arnholt var kringur at gera gummiskógvar, og hann gjørdi eisini sandalir. Nei var nei Mamma var strang soleiðis, at nei var nei, tað nyttaði ikki at júka, men børnini sluppu at beistast inni, og onnur børn sluppu inn at spæla. Henni dámdi best at vita, hvat børnini tókust við. Um veturin skuldu vit koma inn, tá ið tíð var at tendra, og tískil fingu vit eyknevnið »hønurnar hjá Elspu«. Hon hevði lisið nógv og mintist ógvuliga væl, og tá ið børnini vóru komin inn, setti hon seg ofta í skýmingini á skrínið við komfýrin at siga søgur, og so sótu vit á gólvinum uttan um hana. Tað vóru góðar løtur. Ein vetur fortaldi hon okkum Onkel Toms hytte, og ein vetur Det skibbrudne barn, alt uttanat. Mamma hevði havt tuberklasmittuna sum ung, og vit sluppu ongantíð at mussa hana á munnin. Í januar í 1963 fór hon á sjúkrahúsið við tuberklum, og hon lá har líka til jóla. Tíbetur vóru tað ikki smittandi tuberklar. Eftir tað livdi hon nógv betur. Ein siður í húsinum var at fáa drekkamunn upp á seingina sunnumorgun. Gjøgnum vikuna tóku vit róma oman av mjólkarfatinum, og so fingu vit nýbakað fransbreyð við pískaðum róma uppá. Vit skiftust at gera tað. Annars var tað mest saltmatur til døgurða: saltgrind, saltfiskur, saltlippur og saltkjálkar. Ofta fingu vit brúna sós aftur við grindini, og krotusmelt ella mjólkarsós aftur við salt­ fiskinum. Viðhvørt vatnaði mamma grindina serliga væl út og gjørdi frikadellur. Áttu vit feskan fisk, fingu vit ofta knetti ella frikadellur sunnudag. Vit fingu sjáldan kjøt, og fingu vit kjøt, skuldu vit eta nógv epli afturvið, teimum var altíð nóg mikið av. Til nátturða fingu vit ofta havragreyt, rísgreyt ella rísvelling. Var okkurt kjøtbein, kók­ aði mamma beinasúpan, og so ótu vit rugbreyð við sukri uppá afturvið. Tað smakkaði væl. Vit fóru altíð mett í song, men nú á døgum hevði hetta ikki verið hildið at verið besti kost­ ur. Sama ger, væl hevur spurst burturúr. Mamma var gudrøkin kona og lærdi okkum, at bóðu vit Jesus vera við okkum, so vóru vit trygg. Høvdu vit einki gott at siga, skuldu vit tiga, og ikki var lukkuligt at brúka ókvæmisorð. Hon las andakt fyri øllum hvønn dag, og heili­ dagar las hon lestur fyri teimum, sum ikki fóru í kirkju. Mamman var ein av hetjunum Mamma doyði 16. januar í 1978 79 ára gomul. Hon hevði ikki livað væl, men var komin eitt sindur fyri seg aftur. Carl var heima, og henda morgunin skuldi hann eitt ørindi heim til Runavíkar. Hann fór upp á loft og segði mammu frá, og alt tóktist at vera í lagi. Tá ið hann kom aftur, lá mamma deyð í seingini. Hon hevði fingið blóðtøpp í hjartað. Á steininum hjá henni stendur “Allir lutir samvirka til góða hjá teimum, sum elska Guð”. Prestur talaði eisini yvir sama skriftstað. Tað var ein sorg, tá ið mamma doyði. Næst Guði var hon grundarsteinurin í lívi okkara. Hon var ein merkiskvinna. Mamma upplivdi at síggja øll børn síni vaksa upp og koma væl fyri í lívinum. Hon fekk sonarkonur og dótturmenn, sum øll vóru hampafólk. Hon var omma, langomma og olduromma. Carl eigur barnaheimið. Hann og mamma búðu mong ár bæði tveyeini í húsi. Sum heild kunnu vit siga, at mamma hevði eitt ríkt lív. Her er Magnus avmyndaður saman við síni manning á Silver Belle á Seyðisfirði í 1922. Myndina hevur Absalon Joensen tikið, og tað sæst at hon er tikin í samband við eitt møti. Menninir eru: 1. Einar Einarsson, Rituvík, 2. Jákup Nielsen, Nólsoy, 3. Hendrik Olsen, Rituvík, 4. Martin Djurhuus, 5. Sørin Djurhuus, 6. Sámal Jákup Jacobsen, allir úr Hósvík, 7. Jógvan úr Æðuvík 8. Esmar Thomsen, Kollafjørð, 9. Hanus Lamhauge, Rituvík, 10. Heini í Elduvík, Glyvrar, 11.Ingimund Petursson, Rituvík, 12. Per Steingrund, Glyvrar, 13. Sofus hjá Jógvani, 14. Magnus Olsen, báðir úr Rituvík, 15. Debes Danielsen, Heiðunum, 16. Sofus Lillaa, Leirvík 17. Jógvan í Heiðriksstovu, Nólsoy Magnus Elspa