mánadagur 30. november 2015síða 5

5 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 30. november 2015 · Nr. 138 Flóttafólk rar fyri at húsa flóttafólki og bólkurin sigur millum ann­að, at flóttafólkamál eru tor­greitt, og økið er fevnt av ym­iskum altjóða sáttmálum, sum skulu haldast. Ætlar pol­it­iska skipanin at yv­ir­ taka flóttafólkaøkið - sum Dan­mark i dag umsitur - so er neyðugt at leggja upp fyri al­tjóða sáttmálunum, sum binda eitt hvørt land við flótta­fólkum. Sambært álitinum hava flótta­fólk haraftrat ein heilt ser­ligan tørv, sum aðrir inn­ flyt­ar­ar ikki hava. Tey hava mill­um annað tørv á serligari sál­ar­ligari og kropsligari við­ gerð. Tey hava verið fyri sál­ar­ løstandi upplivingum - ann­ ars verða tey ikki viðurkend sum flóttafólk. Og ofta hava tey verið fyri skipaðari og áhald­andi píning. Haraftrat hava tey ofta í tilveruni sum flótta­fólk fingið ymiskar sjúk­ur, sum ikki eru vanligar um okkara leiðir. – Teimum tørvar tí við­ gerð, oftast psykiatriska og sosi­al­fakliga viðgerð, sum Før­oy­ar í flestu førum ikki fara at megna at veita, tí neyð­ugu førleikarnir eru ikki í landinum, skrivar arb­ eiðs­bólkurin í álitinum. Ein annar trupulleiki, sum er tengdur at hesum, er at hava neyðugu tulkarnar. Við­gerðin sum flóttafólkini skulu hava, krevur aloftast, at flóttafólkini og tey sum við­gera, kunnu samskifta. Hetta er ein ovurhonds trup­ ul­leiki, tí ongin skipað tulka­ tænasta er, sigur arb­eiðs­ bólk­urin. Í Álandi er støðan tann, at tulkar eru knýttir at flóttafólkum og teimum, sum hjálpa teimum, umvegis in­ter­netið. – Tað gongur upp hjá rík­ um vælskipaðum smá­tjóð­ um, sum t.d. Danmark at veita nøktandi viðgerðir og til­boð, og hetta verður luf­ tals­liga nógvar ferðir truplari hjá pinkutjóð sum Føroyum. Før­oy­ar kunnu gera avtalur við við­gerandi serfrøðingar og tulkar uttanlands, sum koma regluliga til Føroya at geva hesar viðgerðirnar, men hetta verður dýrt, sigur arb­ eiðs­bólkurin. Og so verða avbjóðingar í fólkaskúlanum. Fleiri av børn­unum serligan tørv á und­ir­vísing ella tilboðum í skúl­an­um, tí tey eru ávirkað sál­arliga av skakandi upplivingunum tey hava veri­ð fyri. Og sum er gongst illa at veita atferðartruplum ella børnum við serligum tørvi ta undirvísingina, tey hava brúk fyri, sigur arb­eiðs­ bólkurin. Eisini eru av­bjóð­ ing­ar í samband við málsliga læru hjá hesum børnum. – Neyðugt er at gera eina serstaka skipan og byggja upp eitt læraratoymi, ið hevur servitan í at und­ir­ vísa børnum, ið hava før­ oyskt sum annað mál. Hetta toymið skal so læra lærararnar, ið skulu und­ir­ vísa, og hava yrkisliga um­ sjón við undirvísingini, sigur arb­eiðsbólkurin. Og bólkurin nevnir eis­ ini onnur viðurskifti so sum trupulleikar at útvega bú­staðir, átrúnaðarligar forð­ingar, at málsviðgerðin av umsóknum um frið­ skjól er sera krevjandi og at tað er ivasamt, um Før­ oy­ar í verandi rík­is­felags­ skaps­støðu hava skyldu ella heimildir at yvirtaka flótta­ øk­ið. Arbeiðsbólkurin sigur bart út, at tað verður ógjør­ ligt hjá Føroyum at taka lut á flóttafólkaøkinum á nøkt­ andi hátt. Flóttafólk er eisini vorð­ in ein partur av sam­gongu­ skjal­inum hjá nýggju CEF sam­gong­uni, men sjálv orð­ ing­in tekur ikki støðu til, um Føroyar skulu hjálpa flótta­fólkum á staðnum ella um man ynskir at taka móti flótta­fólkum í Føroyum. – Sum partur í einum sín­ámillum tengdum heimi hava Føroyar eisini ábyrgd í mun til tær ovurhonds stóru avbjóðingarnar við flótta­fólki og neyðstøddum kring heim­in – og á henda hátt av at royna at skapa eitt tryggari heims­sam­fe­lag, stendur at lesa í sam­gongu­ skjal­inum. Barbara@sosialurin.fo