hósdagur 12. august 2004síða 2

2 Nr. 151 - 12. august 2004 Nr. 151 - 12. august 2004 3 -Tað er í tøkum tíma, at vit fáa ein skipaðan orkupolitikk í Føroy- um, sum í nógv størri mun fær okkum at hyggja eftir varandi og alternativum orkukeldum sigur Poul Michelsen, ting- maður, ið eisini setir eitt stórt spurnartek- in við, um tað er rætt, at SEV einsasmælt skal hava ábyrgdina av øllum orkumáli- num ORKA Jan Müller, jan@sosialurin.fo Fyri góðum mánað síðani var stór og áhugaverd orku- ráðstevna hildin í Reykja- vík, har eitt nú varandi og alternativar orkukeldur vórðu viðgjørdar. Fleiri umboð vóru við úr Føroy- um, sum eitt nú SEV. Vinnumálaráðið og politik- arar, teirra millum eisini Poul Michelsen, tingmaður og limur í Útnorðurráð- num, sum heldur, at orku- ráðstevnan varð ótrúliga góð og gav okkum nógv at hugsa um og arbeiða víðari við. Í hesum sambandi heldur Poul Michelsen eis- ini, at tað er uppá tíðina, at vit í Føroyum fáa ein orð- aðan orkupolitikk. -Í Íslandi arbeiða tey við alternativum orkumøgu- leikum, eitt nú bæði brint- bilum og brintskipum. Vit í Føroyum mugu í nógv størri mun til at gera meira við varandi orku, og tí er tað eisini í tøkum tíma, at vit eru farin at orða ein veruligan orkupolitikk sig- ur tingmaðurin, sum tó við- gongur, at orkupolitikkur- in, sum man nú er við at skipa, kemur alt ov seint. Men okkurt er so við at henda, og í hesum sam- bandi heilsar Poul Michel- sen m.a. vindmylnupro- jektinum í Vestmanna væl- komnum. Stórar broytingar fyri framman Poul Michelsen vísir á, at stórar broytingar á orkuøki- num standa fyri framman, broytingar, sum eisini vit føroyingar, hóast fámentir, mugu til at vísa størri ans. Hann vísir á, at vit í løtuni hava bæði eina ringa og tor- føra støðu og eina góða hyggja vit at okkara orku- framtíð. Tann torføra er at gera meira við alternativu orkuna, sum gerast alt meira átrokandi, nú tað so týðuliga kom fram á orku- ráðstevnuni í Reykjavík, at oljan er avmarkað til at vara í eini 40 til 50 ár ella so. Hetta merkir í veruleika- num, at tað hevur stóran skund at gera nakað við varandi orkuna. Tann góða støðan hjá okkum er so tann, at hækkandi oljuprísir kunnu skapa størri áhuga fyri at leita eftir olju her hjá okkum. –Lítið bendir á, at olju- prísurin fer at lækka, heldur er tað beint tvørturímóti, uttan so at nógv meira verður gjørt fyri at finna nýggjar orkukeldur ella at meira fast burtur úr verandi kolvetnisgoymslum í undir- grundini. Tað merkir, at taka vit bara helvtina av tí tíðarskeiðinum til at vit hava termiska orku tøka, so fer oljuprísurin innan fyri nøkur fá ár at tvífaldast ella hækka enn meira, um ikki tað kemur alternativ orka inn ístaðin fyri. SEV og samfelagið Poul Michelsen nemur í hesum sambandi eisini við okkara egna leiklut í orku- høpi. Hann setir stórt spurnartekin við, um tað er rætt, at SEV meira og minni einsamalt hevur ábyrgdina av øllum orku- málinum. –Var eg SEV hevði eg ikki viljað átt ta ábyrgdina. Tí tað stendur greitt, at tú innan relativt stutta tíð skal finna alterna- tiva orku, sum varandi kann avloysa oljuna. Jú longur tíðin gongur, styttist til markið, har vit hava nakra olju eftir. Tað vil hava við sær, at vit ikki kunnu rokna við, at orka verður fram- leidd til teir prísir, tað verð- ur gjørt í dag. Vit eru tí noydd í nógv størri mun enn í dag at fara út at leita eftir alternativum orkukeld- um, tað verið seg vind-, aldu- ella streymorku. At SEV hevur sín egna orkupolitikk heldur Poul Michelsen vera í lagi, men hann spyr samtíðis, um tað er rætt, at SEV er einsa- mælt á hesum øki. -Er tað rætt í einum samfelag við eini so stórari uppgávu á orkuøkinum, at SEV átekur sær at vera ábyrgdandi fyri allari orku í framtíðini? Eg hevði ikki viljað átt ábyrgd- ina av øllum framtíðar orkupolitikkinum í Føroy- um, um eg var SEV. Tí meini eg, at tað mugu koma fleiri aktørar á marknaðin, soleiðis at tað vera fleiri al- ternativ, og at vitanin verð- ur meirfaldað. Størri áhugi við hækkandi prísum Poul Michelsen vísir á, at tað góða við støðuni í dag við hækkandi oljuprísum er, at áhugin fyri at leita eft- ir olju í tí føroyska økinum verður tilsvarandi størri, og tí er rættiliga sannlíkt, at oljuídnaðurin fer at brúka nógva orku til at finna olj- una her og útvinna hana. Og hetta ikki minst tí, at oljufeløgini eru rættiliga vís í, at hon er her. Hækkandi oljuprísirnir fara tí at gera, at áhugin fyri at leita eftir olju við Føroy- ar, fer at vaska. Eisini um tað verður neyðugt at fara eftir keldum, sum eru dýr- ari at útvinna. Poul Michelsen sær tí fyri sær eina gongd, har oljufeløgini fara at gera alt fyri at finna og útvinna kolvetni í før- oysku undirgrundini sam- tíðis sum nógv meira fer at verða gjørt fyri at finna al- ternativar orkukeldur. 2. útbjóðing til at leita eftir kolvetnum á land- grunninum letur upp 17. august. Poul Michelsen er sjálvur vísur í, áhugin verð- ur stórur fyri 2. útbjóðing. Hann heldur eisini, at tað er rætt at broyta treytirnar, so- leiðis, at um tað eydnast oljufeløgunum at finna nakað, so fara tey eisini at fáa nakað burtur úr. 1. út- bjóðing heldur hann gekk meira uppá, at oljufeløgini skuldu uppá forkant leggja rættiliga nógva trygd. Henda broytingin kann hava við sær, at tað vera fleiri, sum vera við. Tey flestu eru greið yvir, at olj- an finst her, tað er bara spurningur um tíð. Onkur av teimum hevði bíðað í eini 30 ár, so tað bilti lítið, at Jethro Tull vóru ein hálvan tíma seinkað- ir, tá teir týsdagin komu at hitta trúfasta fjepparabólkin í Klaksvík Anna V. Ellingsgaard, anna@sosialurin.fo Spenningurin lat seg ikki fjala hjá teimum 8 - 10 ikki heilt ungu monnunum, sum vóru savnaðir uttanfyri bý- ráðshúsið í Klaksvík týs- dagin seinnapartin. Og hó- ast Jethro Tull vóru nakað seinkaðir, so ávirkaði tað ikki góða hýrin hjá fjeppar- num, sum høvdu sett alt annað til viks hesa løtuna fyri at hitta sínar stóru tón- leikahetjur. Tí sum onkur av teimum segði: Tað taka vit við - summir av okkum hava bíðað í eini 30 ár. Føðingardagssangur og trøllasøgur Býráðshøllin í Klaksvík hevur uttan iva verið karm- ur um eitt sindur av hvørj- um gjøgnum árini, men føðingardagssangurin fyri oddamanninum í Jethro Tull, Ian Anderson, mundi hoyra til eitt av teimum meir øðrvísi innsløgunum. Anderson fylti nevniliga 57 hendan dagin, og tað lótu fjepparnir ikki fara stilli- sliga framvið. Neyvan vóru tónleikarnir sessaðir, tá ein fúsur Alex Sólstein setti seg við klaverið, og teir ikki minni væl upplagdu fjepp- arnir stemmaðu í "Happy Birthday", sum teir sungu á tamb av heilum hjarta fyri tí ikki sørt ovfarna Ian An- derson. Alex hevði eisini fingið heiðurin at halda røðu fyri Jethro Tull limunum, sum hugtikinir lýddu á, meðan Alex rættiliga fekk lív og dramatikk í hendingar og trøllasøgur úr Norðoyggj- um Fjepparar og kennarar Tað var Jórun Høgnesen, formaður í mentanarnevnd- ini, sum saman við Oddvu Nattestad samskipara á Listastevnuni, hevði fingið hugskotið til, at fjeppara- bólkurin í Klaksvík skuldi sleppa at hitta Jethro Tull. Tiltakið var óalment, og heldur ikki fjepparnir vistu av nøkrum, fyrr enn beint áðrenn Jethro Tull løgdu at í Klaksvík. Jórun hevði fingið hug- skotið, tá hon í vár hoyrdi eina sending í útvarpinum, har eldhugaðu fjepparnir greiddu frá, hví teir vóru so hugtiknir av Jethro Tull. Øll, sum hoyrdu sending- ina, mundu varnast, at hetta vóru veruligir kennarar av søguni hjá Jethro Tull og teirra tónleiki. So tað mundi vera ein sermerkt uppliving hjá teimum at fáa eitt prát við tónleikahetjur- nar og uttan iva eisini hjá Jethro Tull at hitta hendan fjarðskotna og óvanliga trú- fasta fjepparabólkin í Klaksvík. Poul Michelsen, tingmaður: -Hækkandi oljuprísirnir gera føroysku undirgrundini uppaftur meira áhugaverda Mugu í størri álvara troyta varandi orkukeldur Jethro Tull hittu fjepparar í Klaksvík Fjepparnir nýttu sjálvandi høvið at syngja "Happy Birthday" fyri Ian Anderson, sum fylti 57 ár hendan dagin, teir hittust Vitjanin hjá Jethro Tull týsdagin man havi verið ein av teimum meir óvanligu hendingunum, býráðshøllin í Klaksvík hevur verið karmur um Fremsti maðurin í Jethro Tull helt týs- dagin sín 57 ára føð- ingardag í Føroyum. Hann er ikki eitt veitslumenniskja og føðingardagar eru ikki nakað hann ger nakað burturúr, uttan so, at onkur annar fyllir ár. Anderson minnist ikki, nær Jethro Tull seinast spældi fyri færri enn 1000 fólkum, kanska var tað í 1968. Best dámar honum at liggja í songini, tá klokkan gerst 23, men so er hann eisini á fótum um 6 ella 7 tíð- ina. Her hugleiðir hann um tónleik, tón- leikalív, fiskaaling og matídnað og lívið sum heild, tá ein er í búnum aldri TÓNLEIKAVITJAN Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Myndir: Maria Olsen Tað er av sonnum eitt heimsnavn, ið vitjar lista- stevnuna og longu í vár var útselt til konsertina við Jethro Tull. Sosialurin hitti Ian Anderson mikumorgunin, innan hann og hinir í bólkinum fóru at gera klárt til konsertina á kvøldi. Jethro Tull hevur selt eini 60 milliónir eintøk av útgivnu útgávunum, 2500 konsertir í 40 londum í 30 ár er tað blivið til, síðani byrjan í 1968. Vanliga lurta eini 30.000 fólk, men til konsertina í Norðurlanda- húsinum er rúm fyri 900 fólkum, og Ian Andersson minnist ikki, nær teir sein- ast hava spælt fyri so fáum fólkum og á so lítlum palli í so lítlum húsi, men kanska var tað í 1968, skemtar Ian Anderson, sum sammetir við, at bólkurin fríggja- dagin spælir til útikonsert í Onglandi, har eini 15.000 fólk verða savnaði. Men ein av orsøkunum til at superbólkurin vitjar Før- oyar er júst ein øðrvísi uppliving og náttúran. Vænti ongantíð nakað Vit hitta Anderson í for- høllini á Hotel Føroyum fyri at tosa um føðingardag í Føroyum, um konsertina á kvøldi og um hvat hann væntar, og um lívið sum tónleikari og sum alari. - Tú rakti tvey evni, ið eg havi ilt við at tala um, føð- ingardagar og hvat mær dámar landið. Eg vænti ongantíð nakað, tá eg vitji lond og tað nervar meg ikki sørt, tá fólk spyrja hvat eg haldi um teirra vakra land. Fólk kenna sítt land og tey vita hvat tey hava, men eg kenni nógv aftur her, seyð, fjøll og annað, tí eg vitji nógv í Skotlandi, men eis- ini nógv av hesum er felags við onnur øki við hav, so sum Skotland, Hetland og mentanin tykist lík, sigur Ian Anderson, sum týs- kvøldið neyt ein betri bita á Vertshúsinum í Havn, eftir ferð í føroysku náttúruni. - Men eg legði til merkis drekkivanarnar. Fólk kunnu drekka nógv og tað sigur mær, at tey hava pening, tí bíligt er tað ikki, staðfestir Ian Anderson. - Men fólk eru fitt og fyrikomandi, men alla- staðni eru spilt súrepli ímillum, men eg havi so ikki møtt nøkrum av hesum enn, sigur Anderson, sum ongantíð hevur væntað nakað, tá hann skal spæla ella tá hann vitjar, tí heldur vil hann gerast bilsin og hava eina avbjóðing. - Tá eg fari á pall, so taki eg tað sum eina avbjóðing, uttan at vænta nakað. Kanska sum ein formel 1 kapping, har eg kanska byrji sum meistarin, men so kann alt henda. Eg spæli kanska eini 3 skeivar tónar í kvøld, men neyvan nakar leggur tað til merkis. Eg má arbeiða hart fyri at halda á í eini 10 - 15 ár afturat og so komi eg kanska niður á 2 skeivar tónar fyri hvørja framførslu, smáflennnir Ian Anderson, meðan hugurin reikar, meðan mjørkin ligg- ur tætt at stóru vindeyg- unum í gongini á hotell- inum. Føðingardagar Ian Anderson helt týsdagin sín 57 ára føðingardag í Føroyum og skipað var fyri útferð og hugna á Verts- húsinum á kvøldi, men hetta var ikki júst orsakað av føðingardegnum. - Sum so haldi eg ikki føðingardagar. Eg taki góð- ynskini til mín, men annars njóti eg, tá onnur fylla ár og tá hjálpi eg fegin til. Eg eri ikki veitslumenniskja, men sjálvandi er altíð stuttligt við smáum hendingum, sum gera ein bilsnan, sigur Anderson. - Mær dámar best at liggja í songini, tá klokkan gerst 23, og eg eri eisini á fótum um 6 ella 7 tíðina og júst hetta er eingin trupulleiki her, tí teir ar- beiða upp á takið her á hotellinum, so teir ganga uttanfyri vindeygað, so gar- dinurnar helst mugu vera fyri, tí tað er neyvan nakar, sum ynskir at síggja okkara trummuleikara naknan, skemtar Anderson. - Mær dámar at vera í náttúruni. Men í morgun tá vaknaði helt eg, at føroysku myndugleikarnir høvdu gloymt at gjalda, so at realityshowið ikki fór frá, tá eg hálaði gardinurnar frá. Tað var , sum pappír var fyri vindeygað, so tjúkkur lá mjørkin og eina løtu helt eg, at eg var í einum flog- fari. Á Isle of Sky, har eg ofta helt til, var á sama hátt við veðurlagnum og har ávirkaði hetta nøkur av fólkunum, sum gjørdust tunglynt, meðan nøkur ikki ávirkast, og so má eisini vera her, metir Ian Ander- son. Fiskaaling Ian Anderson hevur í eini 25 ár fingist við fiskaaling. Eg byrjaði í 1978 og helt á í eini 25 ár, men gavst so fyri trimum árum siðani, tó okkurt smávegis er eftir enn, sigur Andersson, sum hevði eini 400 fólk í arbeiði og sum hugsaði nógv um ábyrgdina av hesum. Um kreppuna í heimsins alivinnu hevur Ian Ander- son víðar hugleiðingar. - Vit mugu sjálvi taka ábyrgdina av kreppuni í alivinnuni í heiminum, tí t.d. yvirframleiðsla er ein trupulleiki og er tað í so mongum greinum innan matídnaðin, metir Ander- son, sum sveimar víða og sum ásannar, at úr øðrum londum - sum finnast at - kemur nógvur lortur rek- andi til okkara leiðir og eisini er tað so, at tóku vit hóp av royndum, so ótu vit onki av tí, ið vit eta í dag, men sum einstakir fram- leiðarar hava vit ikki ráð til hesar royndir, hugleiðir Andrson. Eg fann t.d. útav, at grísa- blóð var í fóðrinum til ali- fiskin og hetta er fyri 15 árum síðani, so vit hava vitað av samanhangi og trupulleikum longi, sigur Anderson, sum peikar á trupulleikan við matídnað- inum sum heild, har tað er trupult at finna dygd og ektaða vøru, men hann metir, at vit í Føroyum møguliga hava møguleikar fyri at koma at góðum mati, men annars er tað so, at fólk lata eyguni aftur og fara á McDonalds. - Stuttligari er at spæla tónleik, tí matvinnan er ikki stuttlig, sigur Ian Ander- son. Tónleikur og aldur - Tá ein er tónleikari í mín- um aldri, so hugsar ein, at kanska eru eini 10 ár eftir. Tá eg fylli 70 ár fari eg kanska at broyta yrkisleið - spæla tennis ella koyra rasarabil, skemtar Ander- son. - Nei, men kanska fari eg aftur at mála, tekna og skriva, sum eg havi fingist eitt sindur við, men tón- leikur er mín samleiki. Eg eri einasti floytuspælari á heimsins rockpalli - tann ringasti og tann besti - og ongin ungur krúnprinsur er ávegis eftir krúnuni, hug- leiðir Anderson. Sagt verður um Jethro Tull, at disiplin er ein orsøk til, at teir halda enn. - Tað er rætt, at mann- ingin hevur sjálvdisiplin, eg meini, teir duga sjálvir at fara upp á morgni og teir skulu ikki sleipast inn í flogfari, men soleiðis er við teimum flestu, ið eg havi samstarvað við og eisini teir, ið fáast við at seta upp ljóðføri, eru í dag sera at sær komnir,og tað er so, at er onkur, sum ikki passar sítt, so er hann ikki við á næstu ferðini, so einfalt er tað, sigur Anderson. - Tað er langt síðani, at vit hava spælt fyri færri enn 1000 fólkum, kanska var tað í 1968. Nei, men van- liga spæla vit á stórum ítróttar arenaum, og ofta á útkonsertum ella í kendum konserthallum og sammet- ast kann við, at fríggja- dagin spæla vit fyri 15000 fólkum í Onglandi til eina útikonsert, sigur Ian Ander- son, sum eisini hevur spælt saman við Uriah Heep, men sum tó bert hevur hoyrt um Ken Hensley, sum eisini vitjar Føroyar kom- andi dagarnar. - Tað er so, at mong eru deyð innan tónleikaheimin, sum eg havi lurtað eftir og spælt saman við, sigur Anderson og biður tey, sum eru til rocktónleik og skemt um at finna fram til ein film um tónleikalív, tí hesin er so nær veruleikanum, hóast langt úti, at bólkar brúka hann sum doku- mentar tilfar, heldur enn undirhhald. Filmurin (Spind Tab, ella nakað so- leiðis, her skrivað leysliga í skundi, blðm.) er sera nær veruleikanum, sigur Ian Anderson, Hýruvognurin kemur úr mjørkanum og manningin í Tull fer í Norðurlandahúsið at gera klárt til konsertina og eitt stutt, men vítt prát er at enda, og eftir stendur tónleikurin, og hóast Anderson ikki vil vænta nakað, so vænta føroyingar sær góða konsert, tað er prógvað av, at útselt var til konsertina í marsmánað. Ian Anderson: Tíðliga í song og reisir snimma C M Y K 3 2