týsdagur 29. desember 2015síða 46

Mikudagur 30. desember 2015 22 Sosialurin Brot og bitar úr árinum, ið fór Hvíta løriftið loypir á – Tað ringasta, eg kann uppliva, er eitt hvítt lørift. Tað er ræðuligt og loypur á meg. Onkuntíð virkar tað næstan, sum tað skríggjar eftir mær fyri at gera okkurt, sigur listamaðurin Amariel Norðoy, sum verður sjeyti ár. Hann er framvegis sera virkin sum listamaður og spruttar við kreativiteti og arbeiðsorku. Avlop áðrenn tunlar Eyðfinn Reyðberg, siviløkonomur, mælir í Tíðargrein til at prioritera politikkin rætt: – Tað setur Føroya land í stóran vanda at gera undirsjóvartunlarnar júst nú. Neyðugt er at steðga á, fyrst fáa avlop á landsins fíggjarlóg, og síðan megna at fíggja hesar tunlar uttan lántøku, tí landskassin skyldar longu nú nóg mikið, sigur hann. Oktober: – Illgrunin um, at okkurt var galið, kom so spakiliga. Soleiðis minnist Sølva Patursson í Kirkjubø tað, tá ið maður hennara, Páll Patursson, bóndi í Kirkjubø, fekk sníkjandi, men ólekjandi sjúku. Eftir fleiri kanningarumfør, varð í 2002 staðfest, at Páll hevði óleki­ liga sjúku, og tey fáa at vita, stutt og greitt: Du har to alvorlige, fremad skridende sygdomme, og der er ingen form for behandling, og du må ikke køre bil. Tær báðar sjúkurnar hann hevði fingið, vóru eitt sera sjáldsamt slag av demensi, Semantisk demens, sum rakar einar 10 danir um árið. Eitt prosent av teimum fáa eisini ALS, amyotrofisk lateral sclerosu, sum er eitt sjóttgangandi slag av sclerosu, og ta sjúkuna hevði Páll eisini fingið. – Tá ið vit spurdu læknarnar, hvussu langa tíð vit høvdu, kundu teir sjálvandi ikki siga nakað við vissu. Men tað mest vanliga var, at sjúklingarnir livdu frá átta mán­ aðum til tvey og eitt hálvt ár. Gráta og syrgja Støðan hjá Páll versnaði skjótt, longu í mai fekk hann trupulleikar at tosa, og svølgja, men hann royndi framhaldandi at arbeiða. – Koyrikortið varð avleverað í juli. Hann gavst eisini við at vera dekn­ur. Alt hetta var sum at vera til jarðaferð hvørja ferð, so sorgin var stór hetta árið, minnist Sølvá. Tann 25. mars í 2004 fekk Páll frið, hann fór, friðarliga og stillis­ liga, heima hjá sær sjálvum, og vit vóru næstan øll har. Páll var akkurát fyltur 60, tá ið hann doyði, og nú var Sølvá einkja, eisini 60 ára gomul. – Ymiskt er hvussu ein fótar sær, men tað er neyðugt. Eg havi onga uppskrift, men hjá mær gekk summar­ið við at vera ferða­leið­ari í Kirkjubø, og at greiða frá forn­ minn­unum har. Eg gekk nógvar túrar, eisini í haganum, og leitaði eftir grav steini til grøvina hjá Pálli. – Eg las nógv, tað eru nógvar góð­ar bøkur um hvussu ein fótar sær aftur, eisini á internetinum. Eg fór til konsertir, sjónleikir og vitjaði fólk. Ein má royna at vera upptikin av onkrum, ikki isolera seg. Vera positiv og royna at liva við teim liv­andi, meðan man livir, staðfestir hon. – Ein skal eisini syrgja, gráta og minnast, og tosa um alt tað góða lívið man hevur havt, og vera takk­ samur fyri tað. Eg havi altíð havt lætt við at tosa og gráta, eisini um hesa tíðina. Tað eru tað ikki øll sum kunnu, men tað má vera verri. Familja og vinir Á heysti í 2004 fór hon eisini at taka vaktir sum tímanslønt sjúkrasystir av og á. Tað var ein vinkona, sum skump­aði hana ígongd við tí. – Hettar gjørdi eg í sjey ár, til í 2011 tá ið eg bleiv 68. Eg hevði fingið fleiri ommubørn, so helt eg, at tað var meira umráðandi, at vera nakað fyri tey, og fyri synirnar og Tá ið tú missur, skalt tú eisini syrgja, gráta og minnast – og tosa um tað góða lívið, tú hevur havt, sigur Sølvá Patursson í Kirkjubø, sum misti mannin í góðum árum eftir herviliga sjúkralegu, har tey alla tíðina vistu, hvønn veg tað bar Neyðugt at gráta og syrgja OKT Kvinnur hava sjálvsálit Fyrsti kvinnuligi forseti í heiminum, Vígdis Fonnbogadóttir, vitjar í Føroyum og sigur í samrøðu við Sosialin, at dagsins kvinnur hava sjálvsálit, og tær vita, at tær eru akkurát líka klókar og dugnaligar sum menn. – Tað sigur seg sjálvt, at helmingurin av heimsins íbúgvum eisini má verða umboðaður har, sum valdið liggur. Uttan kvinnur fáa vit eitt sera fátækt samfelag, sigur Vígdis. Samlegu við hundar Ein 76 ára gamal maður var í Føroya Rætti dømdur fyri blygnaðarskemd í tveimum førum, tí fólk høvdu sæð hann hava samlegu við hundar. Tað er vert at leggja til merkis, at maðurin ikki var dømdur fyri at hava gjørt seg inn á djórini, men fyri at fólk høvdu sæð hann gera tað. Tikin fyri barnaporno Ein maður í sekstiárunum verður ákærdur í tí, sum allarhelst er størsta barnapornomál í Føroyum nakrantíð. Maðurin er ákærdur eftir grein 235 í revsilógini, sum umtalar tað, at hava barnaporno í varðveitslu, umframt útbreiðslu av barnaporno. Í tíggju ár hevur maðurin tikið barnapornografiskar myndir og filmar niður av alnetinum. Sambært ákæruni er talan um tilsamans yvir 6.400 myndir og 14.500 filmar. – Tað er torført at basa happing. Men tað eru tey vaksnu, ið hava ábyrgdina av at gera nakað við happingina. Tað er ongantíð barnið sjálvt, ið skal taka ábyrgdina av tí. Djóni Eidesgaard aðalskrivari í Barnabata – Eg misti pippið, tá flatskatturin varð samtyktur, og fekk ongantíð hugin aftur. Eg vildi ikki stilla upp og so slett ikki inn aftur í tingið. Jóna Mortensen sum einans fekk 27 atkvøður á seinasta løgtingsvali 2015