mánadagur 11. januar 2016síða 4

Mánadagur 11. januar 2016 · Nr. 4 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 LØNARVIÐURSKIFTI Árni Gregersen Tað vóru umleggingarnar í arbeiðnum millum Løgtingið og landsstýrið, sum fingu formannin í Løgtinginum til í 1998 at leggja fram uppskot um, at lønin fyri at sita á tingi skuldi hækka munandi. Broytingarnar í almennu skipanini og serliga lands- stýrinum, sum vóru framdar miðskeiðis í níti-árunum gjørdu, at tingfólk fingu munandi minni innlit í fyri- stingina enn tey høvdu havt frammanundan. Nýggja skipanin tók av skipanina við kollektivum landsstýri og gav einstøku landsstýrisfólkunum bein- leiðis ábyrgd. Endamálið var eisini at gera ein greiðan skilnað mill- um lóggevandi og útinnandi valdið. Frammanundan hevði samanblandingin mill- um hesi bæði valdini verið størri og longur burtur frá idealskipanini við tríbýtta valdinum, sum okkara fólka– ræðisliga skipan annars byggir á. Almennu viðmerkingarnar Tað var táverandi løgtings- formaðurin, Finnbogi Ísakson, Tjóðveldi, sum legði uppskotið fram um at hækka lønirnar hjá tingfólkum. Hann skrivaði í inngang- inum í viðmerkingunum til uppskotið: Økt arbeiði hjá Løgting- inum og broyting í viður- skiftunum millum Løgting og landsstýri gera tað neyð- ugt at gera nýggja skipan fyri lønir og eftirlønir løg- tingsmanna. Við árunum eru fleiri og fleiri málsøki í heimastýrislógini yvir- tikin sum sermál. Lóg- gávan er flutt frá Fólka- tinginum til Løgtingið, og umsitingin er flutt frá donskum ráðharrastovum og ríkisumboðnum til lands- stýrið. Hetta hevur ført við sær, at lóggávuarbeiðið hjá Løgtinginum er munandi økt. Samstundis verður her eins og í grannalondunum kravt, at lóggávuarbeiðið verður betrað, at málini eru væl gjøgnumarbeidd, og at helst ongar villur skula vera í einari lýstari løgtingslóg. Fyri at náa hetta seinasta er løgtingsskrivstovan ment, men tann politiska viðgerðin í tinginum og serliga nevnd- unum hevur ikki ment seg tilsvarandi. Við nýggju stýrisskipanini er greiður skilnaður gjørdur millum umsitingina (landsstýrið) og lóggávuvaldið (Løgtingið). Áður lá ein partur av umsitingini bæði hjá lands- stýrinum og Løgtinginum við tað, at ávísar umsitingarligar avgerðir skuldu takast bæði í landsstýrinum og í einari løgtingsnevnd. Løgtingsnevndirnar hava einki umsitingarvald longur, og tað hevur við sær, at Løgtingið ikki fær tað innlit í umsitingarlig mál, sum tað hevði frammanundan. Skal nakar javni vera millum umsitingarvaldið og lóggávuvaldið, er tí neyðugt, at Løgtingið ger sær størri ómak við lóggávu- arbeiðinum, tí tað er her, Løgtingið hevur beinleiðis vald. Hann staðfesti eisini, at tað er Løgtingið, sum hevur eftirlit við tí, sum landsstýrið ger. Við verandi skipan kann hetta gerast við fyri- spurningum til lands- stýrisfólk í tinginum. Við spurningunum fæst at vita nágreiniliga hvat lands- stýrisfólk gera – og við hvørjum grundgevingum hetta verður gjørt. Hann skriviar eisini, at tíverri hava spurnignarnir ikki fingið nóg stóra um- røðu, men hann heldur, at fyrispurningarnir eiga at geva landsstýrinum eina ábending um, hvat Løgtingið heldur í einstøkum málum. Broytta skipanin eigur eisini at hava við sær, at spurningar frá tingfólki fara at verða tiknir meira í álvara og gerast ein størri partur av tingarbeiðnum – og samstundis geva tingfólkum eina størri arbeiðsbyrðu. Eitt skarvslop Uppskotið, sum var viðgjørt í tinginum í 1998 og 1999 og ARBEIÐSBYRÐAN GJØRDI AT LØNIN Í TINGINUM FÓR UPP Í 1999 fingu tingfólk eina munandi lønarhækking, tá ið tingmannastarvið gjørdist eitt fulltíðarstarv Broyttu samsýningarnar hjá landsstýrisfólkum gera, at neyðugt er at broyta samsýnignarnar hjá tingfólki Fleiri royndir gjørdar at broyta samsýningarnar Árni Gregersen Løn, samsýning og eftirløn hjá landsstýrisfólkum var broytt í seinasta valskeiði og skipanin fór at virka, tá ið hetta landsstýrið tók við. Grundleggjandi hækk-ar sjálv lønin, meðan serliga pensjónin verður umløgd, so landsstýrisfólk nú sjálvi gjalda inn til eftirlønina. Harumframt er borðfæið avtikið og greiðari reglur gjørdar fyri flutningi millum bústað og arbeiðspláss. Hesar broytingar eru enn ikki gjørdar fyri tingfólk. Kortini eru royndir gjørd- ar til at fáa hetta broytt. Seinasta royndir var gjørd í farna valskeiði, tá ið Poul Michelsen vegna Framsókn legði eitt uppskot fram til samtyktar, har heitt var á formansskapin í tinginum um at taka stig til at broyta samsýningarnnar og eftir- lønir hjá tingfólki, so tær eru meira tíðarhóskandi. Uppskotið miðaði ímóti, at broytingarnar vóru gjørdar í seinasta lagi í 2015. Uppskotið fall í ting-inum við 11 atkvøðum fyri og 18 ímóti. Óhaldbar støða Tá ið málið fekk viðgerð í Poul Michelsen, núverandi landsstýrismaður, legði eitt uppskot til samtyktar fram, sum hevði til eindamáls at broyta samsýning og eftirløn hjá tingfólki. Uppskotið fall í tinginum Finnbogi Ísakson, táverandi tingformaður, legði uppskotið fram, sum gjørdi løgtingsarbeiðið til eitt fulltíðarstarv