hósdagur 19. august 2004síða 2

2 Nr. 156 - 19. august 2004 Nr. 156 - 19. august 2004 3 Bretskur hernaðarløgreglumaður: Vitjar aftur í Føroyum aftaná 60 ár William Heinesen á festivali Olav í Snarskivuni Kappsigling hjá Lions Club Fá signeraða orðabók VITJAN Jan Müller jan@sosialurin.fo Við rutuflogfarinum hjá Atlantic Airways úr Aber- deen í kvøld er ein sjáld- samur gestur og Føroya- vinur. Talan er umm tann 90 ára gamla Jack Charnock. Helst kennist onkur við navnið frá krígstíðini fyri meira enn 60 árum síðani. Jack Charnock ynskir at minnast aftur á tíðina hann var í Føroyum undir 2. veraldasrbardaga. Hetta er fyrstu ferð, at hann vitjar aftur her. Hann tænti sum ovasti í hernaðarløgregluni "Sergeant in the Millitary Police" frá 1940 til 1946. Í 18 mánaðir stóð hann á odda fyri bretsku hernaðar- løgregluni, MP, í Havnini. Seinni fekk hann heiðurs- tekinið "British Empire Medal for fostering and improving good relations with the Danish & Faeroe community". Jack Carnock sigur, at honum hevði dámt sera væl at hitt gamlar vinir og kenningar frá tíðini hann tænti í Føroyum. Hann vil eisini hann fegin tosa við skúlar oo, sum kunnu hugs- ast at hava áhuga í tí tíðini hann var her. Jack verður í Føroyum frá 19. til 22. juli. Um onkur vil hitta Jack Charnock kann hann seta seg í sambandi við bretska konsulin í Føroyum, Tummas Hanus Dam, á telefon 359977. Fyrrver- andi bretski løgreglumað- urin fer at búgva á Hotel Hafnia. TÍÐINDASKRIV Børn við foreldrum, omm- um og abbum fingu høvi at hoyra William Heinesen á listafestivalinum "Hippa- lot" í Hämeenlinna í Fin- landi í byrjanini av august mánaði. Í einari framførslu av Veingjaða Myrkrinum las Hedvig Westerlund-Kapn- as, barnasjónleikavørður, søguna hjá Williami, með- an Nikos Kapnas, altfiólleikari, spældi undir við tónlistarliga verkinum hjá Williami "10 variation- er av en Færøisk Melodi for Bratsch solo". Tóri í Hoy- vík gav eina smakkroynd av føroyskum kvæði, tá menninir vandu brúðarvísu í kjallaranum hjá Óla Snæld, og gjørdi ljóðeffekt- ir til frásøgnina. Veingaði Myrkrið er úr stuttsøgusavninum "For- tællinger fra Thorshavn" frá 1973, men varð útgivin sum barnabók av Bóka- deild Føroya Lærarafelags fyri nøkrum árum síðani. Áhoyrarnir á festivalin- um vóru heilt úr fýra árs aldri, og áhugavert var at ásanna, at sjálvt heilt ung børn saman við foreldur verða hugtikin av søguni, hóast finska umsetingin hjá Peter Turtschaninoff á ongan hátt einfaldar málið ella myndburðarnar. Framførslurnar, seks í tali, eru eitt framhald av sambandinum við barna- sjónleikarskúlan Hämeen- linnan Miniteatteri, sum vitjaði í Føroyum í 2002, tá Norðurlandahúsið skipaði fyri norðurlendskari ment- unarlegu fyri ung. Luttøkan á finska festivalinum varð stuðlað av Finska Konsulát- inum og Norðurlandahús- inum, Sjónleikarhúsið lat búnar og Bókadeild Føroya Lærarafelags lánti út eina fløgu við myndum eftir Edward Fuglø. »Men altíð er løtan nýggj - Úti við Á í Kaldbak« Hósdagin 19. august 2004 kl. 16 letur upp fram- sýning við fotomyndum hjá Olav Schneider í Snar- skivuni. Snarskivan er kundadisk- rin hjá Tórshavnar komm- unu, umframt at avgreiðsla hjá Postverki Føroya eisini er har. Í forhøllini, sum er væl egnað til framsýningar av ymiskum slag, skipar mentamáladeildin regluliga fyri listaframsýningum. Nú verður tað Olav Schneider, sum fer at prýða hvítmálaðu veggirnar í for- høllini við svørt/hvítum myndum - einar 20 í tali, ið hann hevur tikið Úti við Á í Kaldbak í tíðarskeiðinum 1996 til 2001. Tær eru ein dokumenta- tión, ein frásøgn í myndum, um menn, bøndur, sum fáast við seyð - ein lýsing av menniskjum í samspæli við náttúru og djór í til- verunnar afturvendandi ringrás. Sýningin var fyrstu ferð at síggja í Norðurlandahús- inum í 1998. Hesu ferð eru eisini nakrar aðrar myndir við. Stílurin er klassisk foto- dokumentatión - ein stílur, sum Olav ognaði sær í 1995-96, tá ið hann var á Nordens Fotoskola Biskops Arnø í Svøríki. Olav arbeiðir vanliga sum lærari, men er farin í farloyvi í ár fyri at taka myndir og arbeiða við foto- myndum. Í løtuni arbeiðir hann við eini nýggjari sýn- ing, sum væntandi verður at síggja komandi ár. Olav Schneider hevur luttikið á Ólavsøkufram- sýningum og á Vár- framsýning. Høvi er at síggja fram- sýningina, tá ið opið er í Snarskivuni, mánadag - fríggjadag kl. 9-16, tó hósdag kl. 9-18. TÍÐINDASKRIV Lions Club Árliga kappsiglingin við 4- og 5-mannaførum, ið Lions Club, Eysturoy skipar fyri, verður á Skálafirði sunnudagin 23. august 2004 kl. 15. Hvussu siglt verður eftir fjørðinum í ár verður støða tikin til sunnumorgunin, og fáa bátarnir boð um hetta, tá teir samlast í Heyggstøð á Strondum kl.14 seinna- partin. Málið verður við høvuðspierin í Runavík, og sum vanligt hevur verið, so fáa luttakarnir ein drekkamun við pannu- køkum í kantinuni hjá Før- oya Fiskavirking, Runavík aftaná siglingina, og verða tá samstundis steyp latin til 3 teir fremstu bátarnar. TÍÐINDASKRIV Fríggjadagin 20/8 millum kl. 16:00 & 17:00 verður Gianfranco Contri saman við sínum samstarvsfel- øgum í Bókasøluni í SMS, og signerar og prátar um Føroysku/ Italsku orðabók- ina, sum hann lat úr hondum fyri stuttum. Gianfranco hevur arbeitt miðvíst við hesi orðabókini í eitt drúgt áramál, seinastu fimm árini ein stóran part av tíðini her á Fróð- skaparsetrinum. Tá hann kom til Føroya fyrstu ferð í 1982 sum ferðamaður, fór hann inn í ein bókhandil og spurdi eftir einari Føroyskt/ Italskari orðabók. Hann fekk at vita, at tað lat seg ikki gera, tí eingin slík var at finna. Hetta fortaldi hann einum vini á Velbastað, sum var knappur at svara aftur, at so mátti hann bara skriva hana sjálvur. Meðan hann hevur verið her, hevur hann hitt nógv fólk og fingið nógvar vinir. Hann vil fegin sleppa at siga hesum farvæl, áðren hann fer heim aftur til Italiu. Annað loyvisumfar- ið á føroyska landgrunninum TÍÐINDASKRIV Eftir at løgtingið í mai mánaða samtykti løg- tingslóg um annað út- bjóðingarumfar, verður nú lýst eftir umsóknum til leiting eftir og framleiðslu av kolvetnum. Endamálið við útbjóð- ingarumfarinum er at tryggja, at arbeiðið sum byrjaði undir fyrsta út- bjóðingarumfarinum, heldur fram, soleiðis at staðfestast kann, um kolvetni í rakstrarverdum nøgdum finnast á land- grunninum og at fram- leiðsla kann spyrjast burturúr. Tá loyvi verða veitt, verður dentur lagdur á arbeiðsskránna hjá um- søkjaranum, t.e. hvørjar kanningar umsøkjarin ætlar at gera á loyvis- økinum. Somuleiðis verð- ur dentur lagdur á, at før- oyskar fyritøkur fáa møguleika at taka lut í virkseminum, soleiðis at leiting eftir olju kann fjøl- tátta føroyska vinnulívið. Landsstýrismaðurin í vinnumálum Bjarni Djur- holm sigur, "Annað út- bjóðingarumfar er at meta sum eitt náttúrligt fram- hald av arbeiðinum at finna kolvetni í rakstrar- verdum nøgdum á land- grunninum. Vit vilja vísa á nógvu møguleikarnar, sum økið hevur, og ser- stakliga møguleikarnar at finna stórar kolvetnis- goymslur." Útbjóðaða økið, ið ligg- ur eystan og sunnan fyri Føroyar, er umleið 19.000 ferkilometrar til støddar og fevnir um 83 heilar teigar og 39 partteigar. Umsóknarfreistin er sett til 17. november 2004 kl. 12.00. Landsstýrismaðurin í vinnumálum miðar eftir at veita loyvi í januar 2005. Útbjóðingartilfarið og løgtingslógin um annað útbjóðingarumfar til leit- ing eftir og framleiðslu av kolvetnum fáast við at venda sær til Oljufyri- sitingina. Tilfarið liggur eisini á heimasíðuni hjá Oljufyrisitingini á www.ofs.fo. Nærri upplýsingar fáast við at venda sær til Oljufyrisitingina Tlf 35 70 70 Teldupostur: ofs@ofs.fo www.ofs.fo Tað er vorðið alt meira vanligt við fríari ølsølu, tá almenn tiltøk verða hildin í Føroyum. Løgreglan ger einki við tað, hóast tað sambært rúsdrekka- lógini ikki er loyvt. Tað er lættari at halda eyga við teimum, sum hava skeinkiloyvi, siga myndugleikarnir ØLSØLA Edvard Joensen Tað er við tíðini vorðið meira reglan enn undantak- ið, at til ber at keypa meðal- sterkt øl, tá almenn tiltøk verða hildin í Føroyum. Hetta hóast tey, sum skipa fyri, ikki hava skeinkiloyvi ella serligt loyvi til hesa sølu. Løgreglan sigur seg ikki kenna nakað dømi um hetta. Fólk, sum luttaka á størri almennum tiltøkum, meta tað við tíðini sum sjálvsagt, at tey bara kunnu fara at keypa sær eitt glas av með- alsterkum øli, tá teimum lystir. Og vanliga er tað eingin trupulleiki heldur, siga fólk, sum Sosialurin hevur tosað við. Tað verið seg bæði tónleika og ítrótt- arlig tiltøk. Men sambært galdandi lóg um rúsddrekkasølu í Føroyum er tað ólógligt at gera so. Men hóast hetta verður gjørt opinlýst, verð- ur ikki talað at frá myndug- leikanna síðu. Sosialurin tosaði í vikuni við løgregluna í Havn um hetta málið. Men løgreglu- maðurin, tosað varð við, segði, at har kendu teir so einki til nakað tílíkt. Hóast hundraðvís av fólki, sum savnað var á tiltakinum, vistu um hetta og nýttu høvið at keypa øl. Eisini tey, sum reka gist- ingarhús og matstovur í Føroyum, hava gjørt vart við hetta, sigur Uni Daniel- sen, sum er formaður í Gistingarhús- og Matstovu- felag Føroya. – Vit hava beinleiðis víst á hendan trupulleikan, og gjørt vart við, at hetta er ikki rætt. Fer nakað sum helst óvanligt fram hjá okk- um, sum hava skeinkiloyvi, er bæði morð og brandur. Men við teimum, sum einki loyvi hava, hendir einki, hóast øll vita, at talan er um beinleiðis lógarbrot, sigur Uni Danielsen. Hann heldur svarið, løg- reglan hevur givið felagn- um, vera rættiliga marg- háttligt. Felagið fekk stutt og greitt at vita, at tað er lættari at halda eyga við teimum, sum hava loyvi, enn við teimum, sum einki loyvi hava. Øðrvísi kann tað ikki tulkast enn, at um tú ætlar at hava matstovu og skeinkja øl, vín ella rús- drekka, er bara at lata vera við at søkja um skeinki- loyvi. So er einki eftirlit. Men tað er ikki í tráð við galdandi lóg, at so er. Bjarni Djurholm, lands- stýrismaður við vinnumál- um, varðar av rúsdrekka- lógini politiskt. Hann sigur seg ikki kenna til nakað ítøkiligt dømi um, at øl hevur verið selt alment uttan loyvi, men hevur kortini hoyrt okkurt smávegis tos, sum bendir tann vegin. – Tað er púra greitt, at slíkt er ólógligt. Og so eigur løgreglan at taka sær av tí, sigur landsstýrismað- urin. Í løtuni er einki, sum bendir á, at nakað verður gjørt politiskt við hetta málið, sigur Bjarni Djur- holm. Sitandi samgonga hevur ikki viðgjørt rús- drekkalógina yvirhøvur, hóast hon, eins og aðrar lógir, eisini eigur at verða endurskoðað regluliga. Men hann vísir á, at hann tvær ferðir fyrr hevur roynt at gjørt broytingar í rús- drekkalógini, soleiðis at júst hetta við at selja øl alment kann fáast undir skipað viðurskifti. Men hvørgu ferðina fekst polit- iskur meiriluti fyri uppskoti hansara, sigur Bjarni Djur- holm. Landsstýrismaðurin sig- ur, at hann kundi hugsað sær, at tað, tá størri almenn tiltøk eru, skuldi borið til at selt eitt nú øl skipað soleið- is, at onkur, sum framman- undan hevur skeinkiloyvi, sleppur at standa fyri søl- uni. So einfalt heldur hann, at hetta málið kann loysast, sigur Bjarni Djurholm. Frí ølsøla í Føroyum Danski uttanríkis- ráðharrin kunnar føroyskar politikarar um ymisk uttanríkis- mál, sum hava føroyskan áhuga. Ferðin er heilt ódramatisk, sigur Per Stig Møller VITJAN Edvard Joensen Vágar: Uttanríkisráðharr- in er komin at hitta lands- stýrið og løgtingið fyri at tosa um felags áhugamál, sigur hann. Einki serligt stórmál er á skránni á hesi stuttu vitjanini. Sum uttanríkisráðharri umsitur Per Stig Møller eis- ini tey mál, sum viðkoma Føroyum uttanríkispolit- iskt, og okkurt er har at tosa um, sigur hann. Eitt nú komandi danskan limaskap í Trygdarráðnum. Í tí sambandinum ætlar hann at kunna seg um, hvørt føroyingar munnu hava nøkur serlig áhugamál ella ynski har, sigur hann. Eisini verður tosað um millumtjóða handil, og iva- leyst fer eisini ES málið at koma á borðið, sigur hann. Her eru tað kanska ser- liga føroyingar, sum eru áhugaðir í at vita, hvussu verður við ríkisfelagsskap- inum, um nú Danmark góð- kennir ES grundlógina utt- an tey fyrivarni, landið hev- ur, sum er. Sjálvandi eru eisini onn- ur uttanríkismál, har Dan- mark er beinleiðis í eldin- um. Eitt nú í Irak, sigur Per Stig Møller. Og hann held- ur tað vera rímiligt, at Før- oya Løgting verður kunnað um tað málið eisini. – Hetta er ein heilt ódramatisk vitjan, sum eg vóni fer at gerast eitt árliga afturvendandi tiltak, siugr Per Stig Møller, danskur uttanríkisráðharri. Vit hava fleiri felags áhugamál, og tað er rætt, at vit í felag tosa um tey, segði hann í stuttari viðmerking, beint eftir at hann var lendur í Vágum mikumorgunin. Uttanríkisráðhar rin skuldi avstað aftur longu seinnapartin mikudagin. Tosa um uttanríkispolitikk Hóast tað er forboðið eftir føroyskari lóggávu, er vanligt, at øl verður selt á almennum tiltøkum. Øll vita, at tað hendir, men eingin, sum skuldi havt ábyrgd av hesum, kennir nakað til tað. Og eingin teirra, sum keypir, hevur hug at mótmæla Mynd: Álvur Haraldsen Talan er um eina heilt ódramatiska rutinuvitjan, segði Per Stig Møller, uttanríkisráðharri, tá hann kom í Vágar mikumorgunin Mynd: Edvard Joensen C M Y K 3 2