mánadagur 1. februar 2016síða 2

Mánadagur 1. februar 2016 · Nr. 13 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Oddagrein Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Stovnaður: 1927 Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Tíðindi síða 7 Fast samband er lívið hjá Gerhardi Tíðindi síða 12 Stórt fram­ stig fyri ítróttin Tað er eitt ógvuliga gott og menn­ andi tiltak, sum løgtingið bjóðar til á sætta sinni, har næmingar úr fólka­skúlanum sleppa at royna seg sum tingfólk í tveir dagar. Ungdómstingið varð sett í morg­ un, og skulu næmingarnir í dag og í morg­in royna seg í tingsalinum og í ting­nevnd­um, har tey viðgera 12 mál, sum skúl­arnir frammanundan hava sent inn. Og tað eru ikki hissini mál, sum skúlanæmingarnir hava valt at við­ gera: Har er uppskot frá næmingum á NámX í Havn um at lækka val­ald­ ur­in úr 18 niður í 16 ár. Upp­skots­ tillarar­nir vísa á, at valaldurin í gaml­ari tíð hevur verið 30 ár, 25 ár, 20 og nú 18 ár. Tey ungu halda, at tíð­in nú er búgvin til at lækka ald­ ur­in niður í 16 ár. Eitt áhugavert sjónarmið – og um vit gloyma vanliga utt­an­um­ tos­ið, tá hetta málið er frammi, so kunnu vit spyrja: – Ja, hví ikki tað? Eru tey 16 ára gomlu ikki eins væl før fyri at gera av, hvør skal stýra landinum, sum tey, ið eru 18 ella 30 ella 60 ár? Treyðugt so. Annað umstrítt mál er uppskot frá næm­ingum í Eysturskúlanum um at broyta rúsdrekkalógina, so rús­drekka kann keypast í handlum – og Rús­drekka­søl­an soleiðis skal nið­ur­leggjast. Næmingar í Hoyvíkar skúla hava lagt fram uppskot um fría fost­ur­tøku – eitt mál, sum mangan hev­ur ver­ið við­gerð­ar. Vit hava strang­ari fost­ur­tøk­u­lóg enn grann­ a­lond okkara, sum loyva frí­ari fost­ ur­tøku. Tað gera vit ikki í Føroyum, og tað er hetta, sum í øllum førum nøk­ur av teimum ungu vilja broyta. Eitt meira framtíðarkent upp­ skot er frá næmingum í Vágs skúla, sum vilja hava lands­stý­r­ið at fyrireika uppskot um und­ir­sjóv­ar­ tunn­il til Suð­ur­oy­ar. Tey halda, at farast skal at bora Suð­ur­oy­ar­tunn­ il­in, tá Sand­oy­ar­tunn­il­in er liðugur. Óivað kemur undirstjóvartunnil til Suðuroyar – og uttan iva fer tað kjakið at nørast, tá Sandoyartunnilin er liðgur. Tað verður javnan funnist at, at tey ungu vita ov lítið um politikk. Spurningurin er kortini, um tey ungu eru meira blonk um politikk, enn tey vaksnu. Funnist verður at skúlanum í hesum sambandi. Men skúlin loysir ikki alt. Tí tað er væl loyvt hjá foreldrum at tosa við síni børn um politikk – um tey nú vita betur um politikk, enn børnini... Í øllum førum er Ungdómstingið eitt gott og áhugavert tiltak, sum utt­an iva mennir áhugan hjá ung­ um fyri politikki. Tey ungu vil hava valrætt Áki Bertholdsen Nú skal tað verða lættari hjá fólki at fáa fatur á føroyskum neyta- og seyðakjøti. Tað ætlar Poul Michelsen, lands­stýrismaður í vinnu­ mál­um. Tí fer hann nú at broyta mat­vøru­lógina við tí enda­ máli, at gera tað lættari at fáa fatur á føroyskum kjøti av neyti ella seyði. Sum støðan er nú, kann kjøt frá neyti og seyði, sum ikki eru slaktað á góð­kend­um s l á t ­u r ­ virki, bara selj­ast í dura­sølu. Tað vil siga bein­leiðis frá bónda til fólk. Tað ber eisini til at selja í handlum, men tað er ein und­an­taks­regla, sum fer úr gildi um eitt ár, tann 1. januar, so tá verður tað bann­að at selja tað í handl­ um. Nú skal tað sostatt strik­ ast úr lóg­ini, at tal­an er um eitt und­an­tak, sum fer úr gildi tann 1. januar. Í hesum sambandi skal tað so­statt bera til at selja seyða- og neyta­kjøt í heilsølum, í mat­vøru­ handlum, uttan at neyt­ini, ella seyð­urin eru slakt­að á góð­kendum slát­ur­ virki. Tað skal eis­ini bera til at selja kjøt á torg­i­num niðri í Vágs­ botni og á øðr­um torg­ um. Men tað v e r ð ­u r fram­veg­ is bónd­in, sum le­v­er­ ar kjøtið, sum hev­ur á­byrgd­ ina av dygd­ini, og kjøtið skal altíð merkj­ast, so at fólk vita, hvað­ani tað stavar. Poul Michelsen sig­ur, at hann ger hesar broyt­ing­ar­ nar, tí sum lógin er nú, er hon ein forð­ing fyri, at føroyskt kjøt verður skynsamiliga gagn­nýtt til matna. – Føroyska samfelagið er í størri mun vorðið eitt brúka­ra­sam­fel­ag, har borg­ ar­in ikki longur hevur møg­ u­leika at ogna sær sið­bund­ ar føroyskar matvørur frá familju, vinum og kenn­ ingum, og tí noyðist stórur partur av føroyingum nú í handlarnar at keypa mat­vør­ ur til dagligt brúk, ásannar Poul Michelsen. – Føroyska mat­ar­ment­ an­in er stórur partur av før­oyska samleikanum og ansast má eftir, at føroyska lóg­gáv­an hevur neyðuga fyri­liti fyri hesum. Landsstýrismaðurin sig­ ur, at tí má føroysk lóggáva hóska til føroysk viðurskifti, og tryggj­ast má, at føroyska mat­ar­ment­anin ikki fer fyri skeyt­ið, tí lóggávan leggur seg upp at útlendskum lóg­ gáv­u­siði, ið ikki hósk­ar til før­oysk við­u­rskifti, held­ur enn at gera lóg­gávu, sum hósk­ar til før­oyska sam­fel­ ag­ið. Er aldurin avgerandi fyri at vita nakað um politikk? Lættari at keypa føroyskan mat Samkynd í kirkjuni órógva Jógvan Jógvan á Lakjuni, løg­tings­ mað­ur, vil hava løgmann at veita trygd fyri, at samkynd hjún ikki verða signað í fólka­kirkjuni. – Kann løgmaður veita trygd fyri – hóast kirkju­ lóg­in verð­ur broytt – at eitt borg­ar­liga vígt par av sama kyni ikki við tilvísing til hjúna­bands­lóg­ina hev­ur rætt­ar­krav upp á kirkju­ligt væl­sign­ilsi, spyr løg­tigs­ mað­ur­in í Fugla­firði, sum sjálv­ur ikki er lim­ur í fólk­ a­kirkj­uni, men sum tó sum menta­mála­ráð­harri hev­ur havt á­byrgd­ina av fólka­ kirkj­uni. Jógvan á Lakjuni vís­ir á, at í løtuni verða lóg­ar­ upp­skot um broytingar í hjúna­bands­lóg­ini við­gjørd í tingi­num. Í gald­andi hjúna­ bands­lóg §14, stk. 2 er ásett, at “ægte­fæller kan få et ægt­e­skab, som er indgået ved borg­er­lig vielse, kirke­ ligt vel­s­ignet af en præst i folk­e­kirken”. T.v.s., at tey, sum eru borgarliga vígd, hava krav upp á vælsignilsi í kirk­juni. – Um hjúnabandslógin verð­ur broytt til eisini at um­fata tveir persónar av sama kyni, so fara sambært hjúna­bands­lógini eisini borgar­liga gift pør av sama kyni at hava rættarkrav upp á vælsignilsi frá kirkj­ uni. Løgtingsmaðurin vísir á, at fyri at hetta ikki skal bera til, hava upp­skots­ set­ar­ar­nir skotið upp at broyta løgtingslóg nr. 42 frá 26. mai 2008 um at brúka kirkju og um limaskap í fólka­kirkjuni soleiðis, at í § 14, stk. 1 verður sett aftrat: “Kirkj­ulig tænasta, ið snýr seg um vígslu ella signing kirkjunnar av hjúnabandi, fevnir um par av ymiskum kyni.“ Her sær út til, um hetta verð­ur sam­tykt, at tvær lóg­ ir, sum báðar eru gald­andi í Føroyum, verða í ó­sam­svari við hvørja aðra, og at Løg­ ting­ið til­vit­að samtykkir eina lóg­ar­konflikt. – Spurningurin er so, um løg­tings­maður ynskir greið­ari lógarsmíð, ella um hann við spurn­ing­i­num vil grugga lóg­ar­upp­skot­ið um, at samkynd skulu sleppa at giftast borg­ar­liga, so tað ikki fær tær 17 at­kvøð­ ur­nar, sum skulu til fyri at samtykkja tað í løg­tingi­ num?