hósdagur 26. august 2004síða 2

2 Nr. 161 - 26. august 2004 Nr. 161 - 26. august 2004 3 UTTAN ÚR HEIMI Sendistovur fáa hóttanir Fleiri útlendskar sendistovur í Stockholm hava fingið hóttanir, sum eru vendar ímóti USA og hinum lond- unum, sum hava hermenn í Irak. Tað sigur ein embætismaður á sendistovuni hjá Filip- soyggjunum. Hann sigur við svenskar fjølmiðlar, at fólk hóitta við hevndarálopum á londini, sum hava her- menn í Irak, men meiri vil hann ikki siga. Avstralska sendistovan í Stockholm váttar, at hon hevur fingið eitt hóttanarbræv. Brævið var á arabiskum máli, men av tí at tað ikki er týtt til enskt enn, dugir sendiharrin, Rich- ard Rowe, ikki at siga neyvt, hvat stóð í tí. Hvørki tann amerikanska ella tann bretska sendistov- an í svenska høvuðsstaðnum vilja siga, um tær hava fingið slík hóttanarbrøv. Teir duga ikki við kvinnum Ein kanning í USA vísir, at hvørki av teimum báðum forsetavalevnunum, George W. Bush og John Kerry, duga at fáa samband við teir kvinnuligu veljararnar. Lifetime Television, sum hevur gjørt kanningina, sigur, at hvørki Bush ella Kerry duga at seta seg inn í viðurskiftini hjá kvinnunum, og at teir eru púra sørir, tá tey snýr seg um tær ungu kvinnurnar. Minni enn 10 prosent av kvinnunum halda, at Bush og Kerry skilja teirra trupulleikar, og sambært Lifetime Television sig- ur tað eitt sindur um, hví næstan 60 prosent av teimum ivingasomu veljarunum eru kvinnur. Kortini er tað ein sannroynd, at á einum amerikonsk- um forsetavali eru tað serliga kvinnurnar, sum fara í valhølið. Á valinum fyri fýra árum síðani vóru næstan átta milliónir fleiri kvinnur enn menn á vali. USA hev- ur ongantíð havt eina kvinnu í forsetaembætinum, og næstan 20 prosent av kvinnunum siga í kanningini, at tær vænta heldur ikki, at ein kvinna kemur í forseta- embætið. Danmark skal verja laks ES krevur nú, at teir donsku myndugleikarnir skulu seta neyðug tiltøk í verk fyri at verja eitt sjáldsamt laksaslag. Tað snýr seg um eitt serligt laksaslag, sum heldur til í Ribe-ánni har suðuri í Jyllandi. Í mong ár heldu menn, at Ribe-laksurin var útdeyður, men í 1999 staðfestu DNA-kanningar hjá donsku fiskirannsóknarstovuni, at nakrir laksar vóru eftir, men at vandi var fyri, at stovnurin fór at doyggja út. Síðani hevur ES kravt, at myndugleikarnir skulu verja Ribe-laksin, sum hann ikki doyr út. Tað hava danskir myndugleikar roynt, men sambært Bruxelles er alt ov lítið komið burturúr. Tí hevur ES nú boðað frá, at verður málið ikki loyst skjótt, verður Danmark drigið fyri ES-dómstólin, skrivar Politiken. 5.000 km í rullistóli Tann 65 ára gamli russarin Vladimir Ksenchak kom fyrradagin til Madrid eftir at hava koyrt hagar allan vegin úr Moskva. Teinurin er 5.000 kilometrar. Vladimir Ksenchak greiddi sponsku tíðindafólkun- um frá, at hann hevði verið noyddur at skifta dekkini á rullistólinum tvær ferðir. Tann tyngsti teinurin var at sleppa ígjøgnum fjallalendið ímillum San Sebastian og Madrid, segði hann, men annars hevði ferðin gingið væl. Hann fór úr Moskva tann 11. juni, og á ferðini hevði hann ferðast ígjøgnum Hvítarussland, Póland, Týskland, Niðurlond, Luksenburg og Frakland, áðrenn hann kom til Spania. Upprunaliga hevði Vladimir Ksenchak ætlað sær at halda leiðina fram til Lissabon, men hann hevur gjørt av at gevast í Madrid. Tá tíðindafólkini vildu hava at vita, hví hann hevði slept tí seinasta teininum, svaraði tann 65 ára gamli russarin, at hann væntaði ikki, at koyristólurin fór at klára ferðina til portugisiska høvuðsstaðin. Ein óheft kanningar- nevnd er komin til ta niðurstøðu, at tann ovasta amerikanska herleiðslan má átaka sær sín part av skyld- ini av tí, sum hendi í Abu Ghraib-fongslin- um FANGAVIÐFERÐ Árni Joensen fartekst@mail.dk Síðani myndirnar av ir- akskum fangum og am- erikonsku fangavørðum teirra fóru um allan heimin í apríl, hava amerikanarar- nir skipað fyri fleiri kann- ingum fyri at fáa staðfest, hvat hendi, og hvør hevði ábyrgdina. Tann frágreiðingin, sum verður hildin at vera tann týdningarmesta, er nú lið- ug. Ein óheft nevnd við fyrrverandi verjumálaráð- harranum James Schlesing- er á odda kemur sambært New York Times til ta nið- urstøðu, at leiðandi persón- ar í Pentagon og amerik- onsku herleiðsluni med- virkaðu til tað, sum hendi í Abu Ghraib. Nevndin sigur ikki bein- leiðis, at Donald Rumsfeld, verjumálaráðharri, ella hansara næstu menn høvdu givið boð um at pína teir ir- aksku fangarnar. Men nevndin sigur, at teir høvdu als ikki eftirlit við tí, sum hendi fangunum í Irak, og at tað sama er galdandi fyri fangar í Afghanistan. Um generalin Ricardo Sanczhes, sum var ovasti í Irak um tað mundið, sigur nevndin, at hann fór alt ov lætt um frágreiðingarnar, sum hann fekk um fanga- píningina í Abu Ghraib. Sambært Washington Post er generalurin eisini fyri hvøssum atfinningum í einari aðrari frágreiðing, sum ætlandi skuldi al- mannakunngerast í gjár. Amerikanska herleiðslan hevur eisini gjørt sínar kanningar í sambandi við fangaviðferðina. Har er niðurstøðan, at fangavørð- arnir fóru út um mark, men sambært New York Times heldur tann óhefta kanning- arnevndin, at so einfalt er málið ikki. Nevndin sigur, at eisini tann ovasta her- leiðslan sveik. Syndabukkur Higartil eru sjey amerik- anskir hermenn ákærdir fyri at hava farið illa við ir- akskum fangum. Verjin hjá einum teirra kravdi týs- dagin, at Donald Rumsfeld, verjumálaráðharri, skal vitna í málinum, men hes- um vísti dómarin aftur. Verjin vil vera við, at teir ákærdu hermenninir gjørdu ikki annað, enn teir høvdu fingið boð um. – Tað er láturligt at halda, at hesir hermenninir gjørdu nakað, sum leiðsla teirra ikki hevði góðkent framm- anundan, sigur verjin, Guy Womark, við New York Times. Tvey flogfør fóru úr Moskva við kós suð- ureftir. Fyrst datt annað niður. og bara fáar minuttir seinni datt hitt niður. Van- lukkur ella yvir- gangur? FLOGVANLUKKUR Árni Joensen fartekst@mail.dk Stutt eftir klokkan 22 fyrra- kvøldið misti russiska flog- eftirlitið sambandið við eitt Tupolev-flogfar, sum var á veg úr Moskva til Volgo- grad við 44 fólkum um- borð. Nakrar minuttir seinni sendi eitt annað Tupolev- flogfar fráboðan um rán. Hetta flogfarið var á veg úr Moskva til Sosji við Svartahavið við 52 fólkum umborð, og lítla løtu eftir fráboðanina hvarv flogfarið av radaraskerminum hjá eftirlitinum. Tá var tað nær býnum Rostov. Nakað seinni funnu bjargingarlið vrakið av tí fyrra flogfarinum nærhend- is bygdini Butsjalki einar 180 kilometrar sunnan fyri Moskva. Øll tey 44 umborð vóru deyð. Onnur bjarging- arlið vóru tá farin at leita eftir hinum flogfarinum, men ikki fyrr enn tíðliga gjáramorgunin varð vrakið funnið. Tað vísti seg, at øll tey 52, sum við vóru, høvdu latið lív. Vladimir Putin, forseti, gav í gjár trygdarløgregluni boð um at kanna báðar til- burðirnar. Tað er ikki van- ligt, at trygdarløgreglan kannar flogvanlukkur, og boðini frá forsetanum eru tekin um, at myndugleikar- nir hava illgruna um yvir- gang, skrivar tíðindastovan AFP úr Moskva. Fólk, sum vóru nærhend- is staðnum, har tað seinna flogfarið datt niður, hava greitt frá, at tey hoyrdu eina spreinging, stutt áðrenn flogfarið datt niður. Duttu niður at kalla samstundis Pentagon medvirkaði til píningina í Irak Tað er sjáldsamt, at tvey flogfør detta niður við so stuttum millumbili sum tey bæði russisku fyrrakvøldið. Myndugleikarnir hava illgruna um yvirgang Breiðka innsiglingina á Havnina Um góðan mánað verður innsiglingin á Havnina breiðkað við 65 metrum. DÝPING Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Um góðan mánað verður høgligari at sigla á Havnina Tórshavnar Havn arbeiðir í løtuni við at dýpa innsigl- ingina á Havnina við 65 metrum. – Tá eitt ferðamannaskip liggur við molan, og eitt nú Norrøna skal leggja lat, gerst ofta trongligt at koma inn á Havnina. Eftir dýp- ingina verður innsiglingin breiðkað økt úr 105 metr- um til 170 metrar, og tá verður lættari at leggja at, sigur Arnbjørn Christian- sen verkfrøðingur Fyri góðum tveimum ár- um síðan varð dýpt frá mol- anum út á boyuna, sum er fest føst miðskeiðis á Havnarvág. Ætlanin er nú at dýpa frá boyuni og inn á Viðanes. Farið var undir arbeiðið mánadagin, og Arnbjørn Christiansen væntar, at at arbeiðið fer at taka góðar fýra vikur. Tórshavnar Havn arbeiðir í løtuni við at breiðka innsiglingina á Havnina Mynd: Jens Kr. Vang Ein 17 ára gamal unglingi breyt annan skøvningin og báðar armar, tá hann mikumorgunin var fyri eini arbeiðsvanlukka við Eystaru bryggju í Havn. Men sambært vakthav- andi á Politistøðini, so kundi skaðin verið mun- andi størri. Arbeitt verður í løtuni við at skifta takið á bygninginum hjá Farmaleiðum, og tað var her, at óhappið hendi. Maðurin hevur eftir øll- um at døma ikki veið nóg ansin, og hevur stigið á eina plátu av plexi-glas. Hendan bar ikki vektina hjá manninum, sum datt teir 10 metrar av takinum og niður á gólvið. – Vit kunnu bara stað- festa, at maðurin hevur verið ómetaliga heppin. Hann hevur nýtt armarnar at taka fyri seg í fallinum, og tað hevur so kostað brotini, men umframt tað, so er talan bert um nøkur prus í andlitinum, stað- festir vakthavandi á politi- støðini. Løgreglan sigur annars, at teir gera sína rapport um málið, og at tað ann- ars verður Arbeiðseftir- litið, sum kannar málið víðari. -jm Maðurin steig á ein av rútunum í tekjuni, tá teir arbeiddu við at skifta takið á bygninginum hjá Farmaleiðum Mynd: Jens Krisitan Vang Datt 10 metrar Javnaðarmenn hittast Í gjár komu og í dag koma umboð fyri SAMAK til Føroyar. SAMAK er samstarvsnevndin hjá norður- lendsku arbeiðararørsluni. Ætlanin hjá SAMAK við ferðini er at hitta limir í Føroya Javnaðarflokki. Við á ferðini eru Peter Palshøj, aðalskrivari í SAMAK, og Jens Christiansen, skrivari í danska javnaðarflokk- inum. Umframt fundir við løgmann og umboð fyri javnaðarflokkin verður eisini skipað fyri úferðum. C M Y K 3 2