hósdagur 2. september 2004síða 2

2 Nr. 166 - 2. september 2004 Nr. 166 - 2. september 2004 3 Evropa skyldina av yvirgangi Evropa fekk av at vita á landsfundinum hjá republik- anska flokkinum í USA, har altjóða yvirgangur hevur verið eitt av høvuðsevnunum. Fyrrverandi borgarstjórin í New York Rudolph Giuliani var serliga hvassorðaður. Hann segði, at evropeararnir eiga meginpartin av skyldini av, at yvirgangur yvirhøvur er til í 2004. Giuliani vísti á, at í teir palestinsku yvirgangsmenninir, sum lupu á tey jødisku ítróttarfólkini á olympisku leikunum í Múnchen í 1972, vórðu latnir leysir longu tveir mán- aðir seinni. Hann nevndi eisini, at yvirgangsmenninir, sum søktu at ferðamannaskipinum »Achille Lauro« í 1995, vórðu eisini latnir leysir eftir stutta tíð. At enda vísti hann á, at Yasser Arafat fekk Nobelfriðarheið- urslønina í 1994, sjálvt um hann tók undir við yvir- ganginum í Miðeystri. – Yvirgangsmenninir hava lært, at teir kunnu hótta heimssamfelagið, og serliga evropearar hava verið skjótir at slaka, segði Rudolph Giuliani, sum var borgarstjóri í New York, tá yvirgangsmenn oyðiløgdu World Trade Center fyri trimum árum síðani. Avrættingar byrja aftur Ísraelsku myndugleikarnir fara nú aftur at beina fyri víðgongdum palestinskum leiðarum, søgdu trygdar- keldur í Jerusalem í gjár. Fyrr í ár beindu ísraelsmenn fyri tveimum leiðarum í felagsskapinum Hamas. Nú verða avrættingarnar tiknar uppaftur, tí Hamas hevur kunngjørt, at tað vóru hansara limir, sum skipaðu fyri teimum báðum sjálv- morðsbumbuatsóknunum at tveimum bussum har suðuri í Ísrael fyrradagin. 16 fólk doyðu í atsóknun- um, og meiri enn 80 fingu skaða. Sambært teimum ísraelsku trygdarkeldunum hava myndugleikarnir ikki hildið so neyvt eyga við teim- um víðgongdu leiðarunum í seinastuni, tí herurin hevur havt úr at gera við at stríðast ímóti øðrum pal- estinum. Men nú verður lagt á annan bógv, siga keld- urnar. Í kríggj við grashoppur Fleiri lond har vesturi í Afrika fyrireika seg nú til ta ringastu grashoppuinnrásina seinastu 15 árini. Forsetin í Senegal, Abdoulaye Wade, sigur við tíð- indastovuna AP, at tey vesturafrikonsku londini noyð- ast at biðja herin taka sær av teiomum nógvu gras- hoppunum. Týsdagin kom tann fyrsta bylgjan av grashoppum til senegalska høvuðsstaðin Dakar. Á vegnum hagar hava tær oyðilagt alla grøði, og ST sigur, at Senegal og hini londini mugu fáa minst 700 milliónir krónur í hjálp, skulu tey vinna bardagan ímóti grashoppunum. Men senegalski forsetin vil ikki hava pengar. Hann vil heldur hava flogfør, sum kunnu fara í bardaga við grashoppurnar. Vit eru í kríggi, og tað hevur skund at basa fíggindanum, sigur hann. Funnu 1700 ára gamlan mann Danskir fornfrøðingar hava funnið beinagrindina av einum manni, sum bleiv jarðaður í Høje Taastrup á Sælandi fyri 1700 árum síðani. Maðurin var 169 sentimetrar til hæddar, og hann var ímillum 20 og 30 ára gamal, tá hann doyði. Forn- frøðingurin Anne Hansen sigur við Politiken, at beinagrindin er sjáldsama væl varðveidd. Í kistuni funnu fornfrøðingarnir eisini eina krukku, og út frá mynstrinum á krukkuni hava teir staðfest, at maðurin bleiv jarðaður einaferð í fjórðu øld. Anne Hansen sig- ur, at maðurin hevur havt góðar tenn, og tað bendir á, at hann hevur etið góðan mat, sigur hon. Tann 1700 ára gamla beinagrindin skal nú kannast. Millum annað er ætlanin at vita, um maðurin leið av onkrari sjúku, eftir sum hann doyði so ungur. UTTAN ÚR HEIMI Russisku myndug- leikarnir eru ikki í iva um, at tað eru tær sokallaðu »svørtu einkjurnar« úr Kekenia, sum hava staðið fyri yvirgang- inum teir seinastu dagarnar YVIRGANGUR Árni Joensen: fartekst@mail.dk Gjáramorgunin tóku yvir- gangsfólk meiri enn 200 skúlabørn og umleið 40 foreldur gíslar í einum skúla í býnum Beslan har suðuri í Russlandi. Tað eydnaðist umleið 50 børn- um at sleppa til rýmingar, men yvirgangsfólkini sýttu fyri at lata hini leys. Tey vildu heldur ikki samráðast við myndugleikarnar og hóttu við at spreingja skúl- an í luftina, leyp løgreglan á. Myndugleikarnir hildu í gjár, at gíslatakararnir vóru umleið 20 í tali, og at fleiri kvinnur vóru teirra millum. Í fyrstani ljóðaði, at umleið 400 børn vóru í skúlanum, men seinni søgdu myndug- leikarnir, at 240 børn og 40 foreldur vóru í skúlanum, tá yvirgangsfólkini lupu á. Børnini eru ímillum sjey og seytjan ára gamul, og fleiri teirra skuldu hava sín fyrsta skúladag í gjár. Svørtu einkjurnar Belsan er bara einar 50 kilometrar frá kekenska markinum, og tí var eingin ivi um, at tað vóru tær so- kallaðu »svørtu einkjurn- ar« úr Kekenia, sum eina- ferð enn høvdu gjørt vart við seg. Russiska trygdartænast- an er sannførd um, at tað vóru tvær »svartar einkj- ur«, sum sprongdu tey bæði flogførini í síðstu viku, og at tað var ein av starvssystr- um teirra, sum sprongdi eina bumbu uttan fyri undirgrundarstøðina í Moskva fyrradagin. Hesar tríggjar atsóknirnar kostaðu meiri enn 100 mannalív. Trygdartænastan segði í gjár, at tær báðar kvinn- urnar, sum sprongdu flog- førini, og kvinnan, sum sprongdi bumbuna í Moskva, komu til Russ- lands ísenn. Ein fjórða var saman við teimum, og henni hevur trygdartænast- an leitað eftir. Í gjár bleiv gitt, at hon kanska var ímillum teirra, sum tóku gíslarnar í skúlanum í Balsan. Islamski felagsskapurin Islambouli-brigadurnar hevur átikið sær ábyrgdina av atsóknunum ímóti teim- um báðum flogførunum og undirgrundarstøðini í Moskva. Felagsskapurin sigur, at atsóknirnar eru hevnd fyri tann harðrenda politikkin hjá russum í Kekenia. Um felagsskapur- in eisini hevði ábyrgdina av gíslatøkuni í Belsan var ikki greitt í gjár. Svørtu einkjurnar herja Russland Fyri 14 døgum síðani herjaði tropiska ódnin Charley Florida. Nú er Francis á veg, og hon kann gerast uppafur verri ÓDNARVEÐUR Árni Joensen: fartekst@mail.dk Veðurmenninir hava flokk- að Francis í tað, teir kalla bólk fýra. Charley, sum rakti Florida fyri 14 døgum síaðni, var í sama flokki. Amerikonsku veður- menninir vænta, at Francis fer at herja Bahamas í morg-in, og at hon fer at raka strondina í Florida og Georgia sunnudagin. Í Flo- rida hava myndugleikarnir givið fólki boð um at fyri- reika seg, sjálvt um mong framvegis ikki eru liðug at rudda eftir tær stóru oyði- leggingarnar, sum Charley hevði við sær. Hildið verð- ur, at skaðin tá kostaði ein- ar 40 milliardir krónur. Fyrradagin herjaði trop- iski stormurin Gaston statin Virginia, har illveðrið kravdi fimm mannalív. Nógv hús vórðu oyðiløgd, og bæði vegir og elveiting- ar fóru illa. Florida bíðar eftir Frances Frystitrolarin Ljósa- felli er í ferð við at verða seldur til eitt føroyskt felag, váttar Mortan Johannesen, reiðari FISKIVINNA Búi Tyril tyril@PRnewsMedia.com Reiðaríið hjá frystitrolaran- um ‘Ljósafelli’ váttar at ein søla av skipinum er í um- búna. Sum skilst er mann- ingin á Ljósafelli øll upp- søgd í sambandi við ta ætl- aðu søluna, sum sostatt tyk- ist vera komin væl áleiðis. Tó kunnu vónir vera fyri at tey 28 arbeiðsplássini verða varðveitt, meinar reiðarin, Mortan Johannesen. Uttan at vilja nevna keyparan við navni, upplýsir hann at tal- an er um eitt føroyskt felag. – Eg kann ikki annað enn vátta at vit umhugsa at selja Ljósafelli, segði Mortan Johannesen. – Hóast vit hava sagt mannskapið upp, so er alt enn ikki endaliga avgreitt, legði reiðarin afturat og vísti til eina roynd at selja skipið til Grønlands fyri 12 árum síðani; tá kom trolar- in nevniliga retur. – Enki bendir á at tað før- oyska felagið sum keypir skipið hesuferð er í líkn- andi støðu fíggjarliga sum tann grønlendski keyparin á sinni, men sum sagt er alt ikki endaliga avgreitt enn. Skipið hevur ikki kastað av sær teir heilt stóru pengarn- ar men tað hevur staðið seg, og givið 28 arbeiðspláss. Okkara vón er at ar-beiðs- plássini verða varðveitt hjá tí reiðarínum sum keypir skipið. Ljósafelli hevur millum annað roynt eftir svartkalva við Flemish Cap og konga- fiski í Irmingarhavinum hesi seinastu árini. Fiski- skapurin hevur verið hampiligur, hóast Flemish Cap gav óvæntað lítið í ár. Trolarin hevur einans fiski- loyvi uttan fyri tað føroyska 200 fjórðinga fiskimarkið men hevur tó klárað seg, millum annað við hjálp av kvotu frá hinum skipinum hjá Mortan Johannesen, Enniberg. – Tær mest attraktivu leiðirnar eru ofta tær ið liggja innan fyri okkara 200 fjórðingar; men sæð út frá at Ljósafelli einans hevur havt fiskiloyvi uttan fyri markið, so má sigast at hann hevur klárað seg nøkulunda. Nú gav Flemish Cap óvanliga lítið í ár av onkrari orsøk men fiskarí er ofta ójavnt frá einum ári til annað. Spurdur um orsøkina til at Ljósafelli nú verður seldur, svaraði Mortan Johannesen óbeinleiðis at tað hevur við aldur og arbeiðsbyrðu at gera. – Nú hava vit Enniberg í forvegin at hugsa um og tá man er blivin 67 ár, so… Tað er hóast alt avmarkað hvussu nógv man orkar at hava um hendi. Ljósafelli til sølu Tað bendir tann vegin, at Ljósafelli fer at skifta eigarar, men skipið verður framvegis á føroyskum hondum C M Y K 3 2