hósdagur 19. mai 2016síða 10

FRÍGGJADAGUR 20. MAI 2016 SOSIALURIN 57 10 TEMA Kynsnormar Í Vikuskiftis Sosialinum hava vit áður víst á, hvussu stóran týdning hetta hevur havt fyri tey mongu samkyndu í Føroyum, sum áður hava kent seg óynsktan og ónor­ malan. Í retorikkinum rundan um broytingarnar í hjúnabands­ lógini eru tey mong, sum hava samanborið hesa støðuna við hana, sum kvinn­ ur, myrk og aðrir minnuluta­ bólkar hava upplivað gjøgnum tíðina. Vit vita jú øll, at tíðin broytist og vit fylgja við, og soleiðis verður iva­leyst eisini á hesum økinum. Í hesum døgum er ein um­ fatandi javnstøðu­ráð­stevna í Keypmannahavn, har túsund­tals kvinnur og menn úr øllum heiminum hittast at fegnast um, viðgera og varpa ljós á javnstøðu, nú vit skriva 2016. Ivaleyst er eisini mangt broytt á tí økinum, síðani man av fyrstan tíð byrjaði at tosa um javnstøðu. Í ár eru eisini 100 ár síðani, at føroyskar kvinnur fingu valrætt og á mangan hátt hevur tað verið hátíðarhildið og markerað kring landið og ikki minst í Sosialinum í ár. Í temasíðunum hesaferð hava vit valt at taka eina øðrvísi síðu av tí vit kalla javn­støðu ella kynsnormar upp til viðgerar. Vit tosa við eina kvinnu, sum er farin frá embætisheiminum og heldur er farin í læru sum timbur­maður. Eitt starv, sum ikki eingongd eigur eina kvinnuliga útgávu av orð­ inum. Vit hitta eisini unga suðuroyingin, Asger Eið, sum er í starvi sum einasti mann­ liga flogternan hjá føroyska flogfelagnum. Flogtænari verður hann helst kallaður. Vit tosa eisini við løg­ tings­kvinnurnar, sum sein­ astu dagarnar hava verið á javnstøðuráðstevnu í Keyp­ mannahavn. Kynsnormarnir eru undir konstantari broyting og mørk­ini flytast og fána við árunum – summi siga tíbetur, onnur tíverri. Í temasíðunum kanst tú í øllum førum lesa um tvey, sum hava brotið við klass­isku kynsnormarnar uttan trupulleikar. Herfyri var eitt politiskur og ivaleyst hugsjónarligur markapeli settur, tá ið løgtingið endaliga samtykti, at geva tveimum at sama kyni rættindi til at ganga saman í borgarligt hjúnarband Barbara Holm Redaktørur á Vikuskiftis Sosialinum Women Deliver-ráðstevna Kyns­ leiklutir, javn­støða og fram­tíðin ÁRNI GREGERSEN O v ring útbúgving og ov ringir førleikar eru orsøkin til, at kvinnur og børn doyggja undir barns­burði í India, sjálvt um kvinn­ ur­nar eiga á sjúkrahúsum. Amelia Christmas arbeiðir sum mentor í felagsskapinum Christian Medical Association of India. Kvinnan sigur, at í Bihar-lands­ lutinum í India fáa kvinnur 137 krónur fyri at eiga á sjúkrahúsið. Myndugleikarnir hava gjørt hetta fyri at tryggja at so nógvar kvinn­ur, sum tilber eiga á sjúkra­ hús­ið heldur enn heima og tað hevur hjálpt. 80 prosent eiga nú á sjúkra­húsi ella á klinitt. – Men sjálvt um kvinnurnar eiga á sjúkrahúsið, so hevur tað ikki ávirkað talið av teimum, sum doyggja í sambandi við barnsburð.. Orsøkin er, at hvørki sjúkrasysstrar ella jarða­møður hava nóg góðar útbúgvingar og førleikar at taka sær av trupuleikunum, sigur Amelia Christmas. ST-stovnurin UNICEF metir, at 45.000 kvinnur doyggja í India í sam­bandi við barnsburð, hvørt ein­asta ár. Umskering Á ráðstevnuni í Keypmannahavn eru nógvar ræðusøgur at hoyra. Ein stórur trupulleiki í mongum londum er, at kvinnur verða um­ skornar. Alimatu Dimonekene  er frá Sierra Leone. Hon hevur á stevnuni greitt frá søguni um, hvussu tað var tá ið hon sum 16-ára gomul var umskorin. Hon sigur, at í Sierra Leone verður ikki tosað um, at kvinnur verða umskornar. Hon minnist enn, at maðurin, sum umskar hana hevði gekkaskort fyri andlitið og hótti hana við, at nevndi hon hendingina við einum einasta orði, so fór devilin at taka búgv í henni. UNICEF sigur, at í Sierra Leone verða 90 prosent av øllum gentum umskornar. UNICEF sigur, at hetta verður gjørt millum allar kvinnur, uttan mun til hvønn sosialklassa tær hoyra til í landinum. Alimatu Dimonekene  fortaldi, at tað var omma hennara, sum tók stig til at hun var umskorin. Foreldrini vistu ikki av tí. Hetta ÓHUGNALIGAR SØGUR UM VIÐFERÐ AV KVINNUM Tað hevur ikki ávirkað talið av teimum, sum doyggja í sambandi við barns­burð, tí hvørki sjúkra­ systrar ella jarða­møður hava nóg góðar førleikar at taka sær av trupul­ leikunum« Stóra kvinnuráðstevnan í Keypmannahavn, sum hevur veirð hesa vikuna, avdúkar óhugnaligar søgur um, hvussu kvinnur verða viðfarnar