hósdagur 19. mai 2016síða 11

FRÍGGJADAGUR 20. MAI 2016 SOSIALURIN 57 11 var ein gáva frá ommuni til henn­ ara, tí so fór hon at gerast meira verd, tá ið hon skuldi gifast. Tað er soleiðis í Sierra Leone, at prísurin á einari gentu, sum skal giftast, hækkar um hon er um­skorin. Tá er gentan meira rein. Aðrir ræðuleikar, men eisini møguleikar Umskeringin í Sierrra Leone er bert ein partur av syrgiligu søg­ unum, sum verða fortaldar í Keyp­ mannahavn í hesum døgum. Til dømis er eisini komið fram, at hvønn einsta dag verða 39.000 gentur undir 18 ár giftar og meira enn 700 milljónir kvinnur, sum enn liva, giftust áðrenn tær vóru 18 ára gamlar. Altjóða felagsskapir vita at siga um, at gentur heilt niður í átta ára aldur, framvegis verða giftar. Royndirnar vísa, at tað eru fleiri ymisk sløg av barnagiftum og ofta ymiskar orsøkir til tað. Í summum førum giftast børn, men børnini búgva framvegis heima til tey eru meira tilkomin. Hetta verður ofta gjørt av fíggjar­ligum ávum, so familjurnar hjá dreingi og gentu framhaldandi halda sambandi teirra millum. Í øðrum førum verða ugnar gentur giftar við vaksnum ella eldri monnum. Hetta verður ofta gjørt fyri at geva monnunum eitt seksuelt samlív og tryggja teimum eina kvinnu, sum tekur sær av tí hús­liga. Í sambandi við at Women Deliver var sett seinnapartin 2. hvít­sunnu­dag heitti Katja Iversen á lut­takararnar um at koma við góðum dømum, har tað gongst kvinnum væl, so onnur eisini síggja, at tað ber til at finna loysnir. Women Deliver var fyri fjóðru ferð síðani 2007 í Keypmannahavn. »Ger íløgur í kvinnur – tað loysir seg« var høvuðsyvirskriftin á ráð­ stevn­uni. Har verður eisini sagt, at kvinn­ ur brúka 90 prosent av teirra inn­ tøku uppá familjuna, meðan menn bert brúka 30-40 prosent uppá familjuna. Women Deliver sigur eisini, at kvinnur gera 70 prosent av øllum arbeiði í heiminum, men at tær bert fáa 10 prosent av lønini. Eitt annað, sum kann lesast á heimasíðuni hjá ráðstevnuni er, at gentur, sum hava minst sjey ára skúlagongd, vanliga giftast fýra ár seinni enn hinar sum hava minni skúlagongd, og eiga færri og sunn­ ari børn. Sleppa 10 prosent fleiri gentur í skúla, so veksur brutto­tjóðar­úr­ tøk­an hjá einum landi við trimum pro­sent­um. ARNIG@SOSIALURIN.FO Hesaferð eru klassisku kynsleiklutirnir til viðgerðar í temasíðunum. Vit hava valt at varpa ljós á eina øðrvísi síðu av javnstøðukjakinum, og tosa við tvey, sum hava gjørt upp við klassisku kynsnormarnar. Kvinnur savnaðar um javn­støðu og betri kor Meira enn 6000 kvinnuar savnaðar á raðstevnu í Bellasentrinum í Keypmannahavn ÁRNI GREGERSEN T að kann gott vera, at tað gongur framá við at fáa kvinnum javn­ rættindi, men enn er ómeta­liga langt eftir á mál. Tað er ein av grundunum til, at ein altjóða ráðstevna hevur veirð hesa vikuna í Keyp­manna­ havn undir heitinum Women Deliver. Endamálið er at varpa ljós á kor hjá kvinnum kring allan heim og vísa á, at kvinnur er ein stórur partur av samlaða búskap­inum í heiminum. At støðan framvegis ikki er góð sæst á altjóða tølum. 63 milljónir gentur ganga als ikki í skúla, 250 milljónir giftast áðr­ enn tær eru fyltar 15 ár og 16 milljónur gentur millum 15 og 19 ár eiga børn hvørt einasta ár. 133 milljónir kvinnur verða umskornar hvørt einasta ár. Kanningar vísa, at kvinnur eru ein stórur partur av búskapar­liga framburðinum og at hesin framburður kann ger­ ast mun­andi størri, tryggja vit okk­um, at kvinnur fáa út­búgv­ ingar á sama støði, sum menn. Ráðstevnan varpar ljós á: ■ Heilsu, rættindi og trivna hjá kvinnum ■ Ráðstevnan er tann størsta av sínum slag seinastu 10 árini. Luttakarar eru umboð fyri ST, felagsskapir, politikarar og ráðharrar. ■ Womne Deliver vísir á støð, har sum kvinnur ikki hava javnstøðu og hvar færri kvinnu enn menn arbeiða. Til dømis: ■ Millum teirra sum ikki duga at lesa eru tvær út av trimum kvinnur ■ Bert fimti hvør tjóðar­ tingslimur í heiminum er kvinna. ■ Bert ein av 12 leiðarum er kvinna. ■ 95 prosent av londunum í heiminum hava ein mann, sum ríkisleiðaara. ■ Longur suður ein kemur í Afrika sunnanfyri Sahara, eru færri gentur millum næmingar og lesandi. KELDA: WOMEN DELIVER MYNDIR: WOMEN DELIVER COPENHAGEN 2016