mánadagur 30. mai 2016síða 10

Mánadagur 30. mai 2016 · Nr. 61 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 STILT UM NÝGGJA FISKIVINNUSKIPAN Tíðin at arbeiða er stutt og ringt er at finna eina skipan, sum gevur marknaðaratgongd til veiðurættindini FISKIVINNA Árni Gregersen Lógin um vinnuligan fiski­skap sigur, at veiðu­ loyvini fella aftur til landið 31.desember 2017. Ein arbeiðsbólkur situr í løtuni og arbeiðir við einum upp­skotið, sum skal stinga treytirnar hjá fiskivinnuni út í kortið eftir hendan dag. Johnny í Grótinum er for­ maður og átta fólk sita saman við honum. Harumframt eru tveir fylgibólkar – ein fyri vinnuna og ein fyri politisku skipanina. Tá ið bólkurin var settur, kunn­gjørdi bæði lands­ stýris­maðurin við fiski­ vinnu­málum, Høgni Hoydal, og for­maður­in í bólkin­um, Johnny í Grótinum, at so leingi bólkurin arbeiðir, so hava limirnir munn­kurv. Bert formaðurin fór at út­tala seg og tað fór bert at vera í ser­ligum førum. Higartil er tað eisini eydnast at halda tætt. So tætt, at for­maðurin, sum ananrs lovaði at siga hvussu arbeiði gekk í apríl, hevur út­ sett hesa kunning til í juni. Síðani bólkurin var settur hava nógvir fundir verið. Limirnir í bólkinum halda, at tíðin til at gera broyt­ingar­nar er stutt, men tað sum tekur mestu tíð­ ina er, hvussu rætt­indini skulu latast vinnuni eftir marknaðar­treytum Hvussu skal tað gerast? Tað er ein partur av arbeiðs­ setninginum hjá bólkinum, at fiskirættindi skulu latast eftir marknaðartreytum av onkrum slag. Høgni Hoydal, lands­ stýris­maður við fiski­vinnu­ málum, hevur ferð eftir ferð sagt, at vit skulu burtur frá politiskari út­luting av loyvum. Hetta fyri at gera at­ komilig­heitina betri, eisini hjá teimum, sum í dag ikki eru í vinnuni. Bólkurin, sum arbeiðir eftir setning­in­um, sum bólk­ur­in hevur fingið. Um at fara frá politiskari út­ luting av fiski­rættind­um til marknaðar­grundaða skip­an, stendur: Skipanin við­víkjandi útluting av fiski­rættindun­ um, hevur verið grundað á lógar­við­gerð í Løg­tingin­um ella fyri­skipan, ið lands­ stýris­maðurin í fiski­vinnu­ málum hevur umsitið og ásett. Farast skal frá hesi skipan. Arbeiðsbólkurin skal viðgera og gera upp­skot til skipan, ið er marknaðar­ grundað, har tað almenna bjóðar fiskirættindi fram sum brúksloyvi fyri ávísa tíð. Uppskotini kunnu vera: Uppboðssøla av fiski­ rættind­um frá tí almenna til privatar. Aðrar møguligar út­ bjóðingar­skipanir frá tí al­ menna til privat. Grundreglan við út­bjóðing og marknaðar­grundað­ari skipan er, at rætt­ind­ini eru at meta sum tíðar­av­markað brúks­rættindi, ið ikki geva tí privata ognarrætt til til­ feingið ella rættindini á nakran hátt. Hartil skal marknaðar­ skipanin tryggja, at marknað­ ur­in er ein marknað­ur millum tað almenna øðru­ megin og privat­ar hinu­meg­ in, so­leiðis at tað ikki verður ein privat­ur undir­marknað­ ur, har rættindi verða seld frá privat­um til privatan. Skipanin skal tryggja, at til­feingis­rentan – eyka­virðið og gjaldið fyri framíhjárættin og atgongdina at troyta eitt avmarkað tilfeingi – fellur til eigaran – Føroya fólk. Nevndin skal viðgera og gera tilmæli um, hvussu út­ bjóðing og marknaður kann skipast best, hvørjar treytir eiga at setast til tey, ið bjóða seg fram o.s.fr. Nevndin skal herundir gera uppskot til, hvussu royndar­fiski­skapur kann skipast eftir greiðum reglum. 5. Kapping og at­komilig­ heit Nevndin skal gera upp­ skot til, hvussu kapping og atkomiligheit verður tryggjað í vinnuni. Herundir skal nevndin viðgera og gera til­mæli til skipanir/reglur um: Hvussu til ber hjá vinnu­ rekandi í Føroyum at bjóða seg fram eftir jøvnum treytum, og hvør skipan og hvørjar treytir tryggja enda­ málun­um – til dømis við góð­ kenning/undangóðkenning at bjóða seg fram, krøv um manningarviðurskifti, tænastuveitingar í Føroyum o.a. Hvussu stóran part av fiskirættindunum einstakir aktørar kunnu hava brúks­ rætt til (ásetingar um antitrust). Tekur nógva tíð Júst hesin parturin tekur nógva tíð at viðgera, tí limirnir í bólkinum ikki eru sann­førdir um, hvussu hetta alt kann loysast praktiskt. Á seinasta fundi var tosað um møguliga at útseta gildis­ komuna eina tíð – kanska fimm ár. Hetta tí, at vinnan hevur sagt, at hon so leingi hevur veirð í bíðistøðu. Íløgur verða ikki gjørdar, tí tey, sum skulu seta pengar í vinnuna ikki kenna fortreytirnar ár fram. Hinvegin vóru tað fleiri sum hildu, at verður gildis­ koman útsett, so setir tað bert vinnuna í eina nýggja bíðistøðu, sum fer at gera, at ongar íløgur verða gjørdar fyrr enn málið er avgreitt. Eitt slag av semju er kortini millum limirnar í bólkinum, at tíðin er í styttra lagi. Tí kann tað vera skila­gott at gera høvuðs­broytingarnar um rættindini og so kanska bíða eitt sindur meira við øðrum pørtum at teimum broyting­um, sum skulu gerast. Johnny í Grótinum er formaður í bólkinum. Hann hevur boðað frá, at hann fer at koma við einari kunning í juni. Fiskivinnan bíðar eftir at fáa at vita, hvørjum treytum hon skal virka undir í framtíðini