týsdagur 14. juni 2016síða 30

SOSIALURIN JUNI 2016 6 húsi, at Súsanna í dag nýtur lívið. Síðani 2014 hevur hon arbeitt í fýra mánaðir sum leiðari fyri heilsu og umsorganartænastuna hjá Tórshavnar Kommunu, men fyri uttan tað hevur hon ongar ætlanir um at halda fram at arbeiða. – Eingin setur ein fyrrverandi stjóra í starv. Tað hevði eg heldur ikki tímað, sigur Súsanna Danielsen, tá ið vit nærkast prátinum um, hvørjar framtíðar ætlanirnar eru. Heldur enn at leita sær nýtt starv, hevur hon valt at nýta orkuna uppá tey tingini, sum hon ongantíð fekk stundir til sum løgtingsstjóri. Eitt nú gongur leiðin á transiberisku jarnbreytina í september, saman við vinkonuni Julionnu Klett. Og hóast starvið sum løgtingsstjóri er tað, sum flest okkara ivaleyst knýta hana saman við, so er eingin saknur at hóma, nú Súsanna hevur vent politisku tilveruni bakið. MILLUM FÝRA TÆR FYRSTU Í 1980 var Súsanna Danielsen útlærd sum juristur. Í dag er tað ein útbúgving, sum nógvar kvinnur fáa sær, men í byrjanini av 80’unum vóru fáar føroyskar kvinnur við heitinum »jurist«. Súsanna var í so máta ein slóðbrótari, tí tá hon varð liðug taldist hon millum tær fyrstu fýra kvinnurnar, sum valdu hesa yrkisleiðin. – Eg visti altíð, at eg ikki skuldi fáa mær eina cand.mag útbúgving, tí at undirvísa liggur ikki reiðiliga til mín. Og tað gera tey bleytu økini heldur ikki, sigur Súsanna Danielsen og leggur aftrat, at hon kanska er ov ótolin til slíkt. Tí var tað kanska óvæntað, at Súsanna skuldi taka við avbjóðingini sum leiðari fyri heilsu og umsorganartænastuna. Tí satt at siga, er tað ikki reiðiliga hennara koppur av te. – Tað var áhugavert at royna meg innan umsorganarøkið, men tað er ikki eitt økið, sum eg havi stóran áhuga í. Eg kenni annars til tað, tí eg hevði mostrar innan júst umsorganarøkið. Men nei, tað er ikki eg, staðfestir Súsanna Danielsen. Við teirru vitan longu eftir lokna miðnámsskúlaútbúgving fór Súsanna tí undir at lesa jura. Bert fýra mánaðir eftir lokna universitetsútbúgving fekk Súsanna dóttrina Amaliu. Og tær báðar fluttu aftur til Føroya. Súsanna fekk bjóðað starv í landsstýrinum og tók av. Og Amalia fór í ansing longu sum 3 mánaðar gomul. Tað er annars vanligt í dag, at vit kjakast um at leingja barnsburðarfarloyvi so, at mammurnar kunnu vera heima við børnunum sum longst. Súsanna Danielsen vil ikki blanda seg í kjakið um barnsburðarfarloyvi, tí tað ávirkar ikki hana longur. Men hon staðfestir, at skil má vera við broytingunum. – Eg skal ikki blanda meg í hatta kjakið, men um so er, at man ætlar at leingja barnburðarfarloyvi, so skulu páparnir eisini tvingast í barsil, sigur Súsanna Danielsen. Hví? Jú, tí annars verða kvinnur afturúrsigldar á arbeiðsmarknaðinum. – Karrierukvinnur, sum kanska føða 3 børn í bestu árum, kunnu illa hvørva frá arbeiðsmarknaðinum í trý ár. Tær skulu sjálvandi hava rætt til tað, um tær ynskja, men verður tað ein skylda bara fyri kvinnur, so vita vit, hvør fær tey betru størvini, sigur Súsanna Danielsen. Karriera er tó ikki nakað, sum Súsanna hevur strembað eftir, hóast hon hevur eitt heldur imponerandi CV aftanfyri seg. Hon hevur ongantíð longst eftir fakligari viðurkenning, men hevur tó tikið móti teimum møguleikunum, sum heimurin hevur bjóðað henni. – Eg havi ongantíð fylt ambitiøsum dreymum. Eg haldi eg eri nokso alminde­ lig. Kanska eitt sindur beint fram og reel, sigur Súsanna Danielsen, tá ið hon er biðin um at seta orð á seg sjálva. Tað er sjálvandi trupult, men tað, sum Súsanna heftir seg við er, at hon mangan hevur verið ov skjót á avtrekkjaranum. TELUR SKJÓTT UPP Í 10 Súsanna minnist aftur á eina ferð, sum hon var á í Íslandi, saman við formansskapinum í Løgtinginum. Tá sat Bjarni Djurholm, fólkaflokkurin, ið formansskapinum og av onkrari orsøk komu tey at tosa um hetta við at telja upp í 10, áðrenn man reagerar. Serstakliga um man hevur hug at øsa seg um tað, sum man skal reagera uppá. – Tá lat í Bjarna – »so telur tú for­ banka skjótt«, fortelur Súsanna flenn­ andi eftir tí viðmerkingini, sum hon heldur er rættiliga beinrakin. Tí veruleikin er helst tann, at hon til tíðir hevur tað við at vera ov brá og bersøgin í vendingunum. Men tað er ikki nakað negativt í sær sjálvum. – Eg haldi samstundir, at eg eri reel. Eg sigi tingini, sum eg síggi tey, og eg havi onga dulda dagsskrá. Eg sigi einki orsaka av nøkrum øðrum enn, at eg haldi tað er soleiðis tað fyriliggur, sigur Súsanna Danielsen. Sum stjóri í løgtinginum ert tú fakliga mótspæli til politikararnar, og tað er høvuðsuppgávan hjá løgtings­ umsitingini at tryggja, at nýggjar lógir eru samanbariligar við galdandi lóggávu. Og tað sigur seg sjálvt, at tað til tíðir kann krevja sína kvinnu at siga sum er. Í hesum døgum, tá ið vit tosa nógv um javnstøðu, nú tað eru 100 ár síðani, at kvinnur fingu valrætt í Føroyum, koma vit sjálvsagt inn á tað økið eisini. Men Súsanna hevur ongantíð merkt nakran trupulleika orsaka av sínum kyni. – Eg haldi eg fekk staðfest mínar kompetansur og mína persónligheit væl, tá ið eg arbeiddi í landsstýrinum. So tá eg kom í løgtingið var eingin, sum fór við mær á nakran niðrandi hátt, sigur Súsanna Danielsen. Men hon hevur tó upplivað, at kvinnur fáa øðrvísi viðfer enn menn. Til dømis tá ið hon arbeiddi saman við Maritu Petersen, fyrstu kvinnuliga løgmanni í Føroyum. – Tað var ikki altíð lætt hjá henni at vera kvinna. Hon var óluksáliga illa viðfarin til tíðir, staðfestir Súsanna Danielsen. TVEIR YMISKAR LEIKLUTIR Í TINGINUM Sum staðfest fyrr í samrøðuni við Súsonnu Danielsen, er umsorganarøkið og undirvísingarøkið ikki júst hennara koppur av te. Men tá ið tú arbeiðir sum ovasta leiðslan í einari umsiting, so krevur tað eisini, at tú arbeiðir við fólki. Og sum vera man kemur tað ivaleyst undir umsorganararbeiði so ella so. – Við politikarunum var tað altíð eitt ávíst mál, sum man arbeiddi við. Men sum starvsfólkaleiðari eru tað eisini persónligar relatiónir, sum gera um seg, sigur Súsanna Danielsen. Meðan tað politiska arbeiði í sær sjálvum var rættiliga beint fram í tann mun, at tú ongantíð viðgerð eina persónssak av nøkrum slag, so var heldur øðrvísi á sjálvari skrivstovuni. – Eg vil siga tað, at av tí politiska slagnum var ongantíð nakað, sum plágaði eftir loknan arbeiðsdag. Men tað er tað altíð, tá ið umræður persónlig viðurskifti hjá onkrum av starvsfólkunum, sigur Súsanna Danielsen. Tað er nú gott hálvtannað ár síðani, at Súsanna takkaði fyri seg sum løgtingsstjóri, og hóast ein kundi trúð, at útvarp og sjónvarp per automatik stóðu á tingvarpinum allan dagin, so er tað kortini ikki veruleikin í reyða húsinum á Gríms Kambansgøtu. – Eg sakni tað als ikki. Eg lurti eftir tíðindunum og slíkum, men eg lurti ongantíð eftir tingvarpinum longur, sigur Súsanna, sum er týðiliga fegin um alt tað, sum hon nú hevur stundir til. LÍVIÐ SUM OMMA OG LÍVSNJÓTARI Súsanna Danielsen fekk í 1980 eina dóttir. Nú 35 ára gamla Amalia er útbúgvin lækni og starvast á lands­ sjúkra­húsinum. Amalia eigur tvey børn og hevur harvið givið Súsonnu tvey ommubørn, sum hon nýtur gott av, nú tíðin strekkir til tann partin av lívinum eisini. – Eg elski børn og at ommast, staðfestir Súsanna og sum vera man, er tað eisini ein fastur partur av gerandisdegnum í dag. Men tað er ikki bara lívið sum omma, sum fyllur, nú Súsanna hevur lagt arbeiðshandskarnar frá sær. Eisini ferðing er vorðin ein alsamt størri partur av lívinum. Og umframt tað eru tað havin, fjallatúrar og til tíðir havsvimjingin, sum fáa rúmd í tí dagliga. Tó havsvimjingin var ein størri partur av lívinum fyrr – áðrenn Súsanna fekk staðfest krabbamein í bróstinum. Tað var í 2012, at annað brósti varð tikið orsaka av krabbameini. Og hóast flest øll samantvinna tungar løtur og krabbamein saman, so var tað kortini ikki veruleikin hjá Súsonnu. – Eg veit ikki hví, men eg hevði ikki eina svøvnleysa nátt ella ein tungan tankan av krabbameininum. Eg fekk tikið brósti, men minnist tað ikki sum eina tyngjandi tið, sigur Súsanna Danielsen. Hon mátti tó til Keypmannahavnar til stráluviðgerð, men eisini hetta gjørdist ein hugnalig tíð, so løgið tað ljóðar. – Eg fekk als ikki nøkur keðilig hjáárin av stráluviðgerðini, men ístaðin fekk eg stundir at enduruppliva Keypmannahavn, sigur Súsanna Danielsen. Tað eru tó fleiri keðiligar avleiðingar av bróstkrabbanum. Tann eina er, at Súsanna nú ikki kann svimja í havinum eins nógv, sum hon áður hevur gjørt. Og hitapottar eru ein farin tíð. – Eg gangi við handska á vinstra armi nú, tí annars hovnar hondin, tí kertlarnir eru tiknir burtur, greiðir Súsanna frá. Tað hevur hon tó eisini vant seg við, og í øllum rokanum við ommubørnum, ferðing á transiberisku jarnbreytini, at halda hús og hava og øðrum við, hevur hon ikki tann stóra saknin til havið og hitapottarnar. Súsanna Danielsen dugir at njóta dagin og løturnar við familju, vinum og kenningum. Og tá politiska arbeiðið kallar, sum tað enn onkuntíð ger, so gevur hon tey ráð víðari, sum hon hevur lært. Fyri stuttum var Súsanna kalla á fund í tinganesi um stýrisskipanarlógina, sum nú aftur skal til viðgerðar í politiskum sambandi – eins og hon hevur verið tað eini 12 ár áður. – Eg fór á fundin men eg skundaði mær avstað aftur. Eg tími hatta ikki meira, staðfestir lívsnjótarin í teimum reyðu húsunum við tí ríku søguni. barbara@sosialurin.fo Eg fekk als ikki nøkur keðilig hjáárin av stráluviðgerðini, men ístaðin fekk eg stundir at enduruppliva Keypmannahavn Súsanna Danielsen