mikudagur 8. september 2004síða 2

2 Nr. 170 - 8. september 2004 Nr. 170 - 8. september 2004 3 Heldur íløgur uttanlands Í norsku fíggjarvinnuni fýlast tey á, at norskar ídnaðarfyritøkur flyta ov nógvar pengar av land- inum heldur enn at gera íløgur heima í Noregi. Í einari frágreiðing, sum bleiv almannakunn- gjørd mánadagin, stend- ur, at avlopið hjá ídn-að- inum er vaksið nógv tað seinasta árið, men at fyritøkurnar eru givnar at gera íløgur í fram- leiðslutól. Sagt verður, at íløgurnar minkaðu meiri enn 16 prosent í fjør, gongdin er tann sama í ár, og næsta ár verður minkingin um- leið sjey prosent minni enn í ár. Harafturímóti veksa tær norsku íløgurnar í útlondum skjótt. Í fjør gjørdu fyritøkurnar íløg- ur fyri meiri enn 20 milliardir krónur uttan- lands, samstundis sum tær rindaðu skuldina í Noregi niður heldur enn at gera íløgur har. Bú- skaparfrøðingarnir í fíggjarvinnuni siga í frágreiðingini, at hendan gongdin kann koma norska ídnaðinum aftur um brekku í framtíðini, kemur ikki vend í. Valstríðið byrjað Um ein mánað sleppa afghanar fyri fyrstu ferð at velja forseta, og í gjár fór valstríðið í gongd. 10,6 milliónir fólk hava valrætt, og tær næstu fýra vikurnar skulu Hamid Karzai, forseti, og hini 17 val- evnini sannføra veljarar- nar um, hvønn teir eiga at velja. Høvuðsevnini í valstríðnum eru trygdin, fátækradømið og harð- skapurin, sum framvegis setir sín dám á gerand- isdagin hjá nógvum af- ghanum. Útlendskir eygleiðarar siga, at valið er sera týdningarmikið, tí úrslitið verður avger- andi fyri framtíðina hjá friðartilgongdini, sum ofta hevur hingið í ein- um klønum tráð. Hildið verður, at Ha- mid Karzai hevur bestu møguleikarnar at vinna forsetavalið, men tað stóra talið á valevnum vísir, hvussu spjaddir af- ghanar eru. Eygleiðarar siga, at tað kann væl henda, at neyðugt verður við einum valumfari aft- urat. Bara ein kvinna er ímillum tey 18 valevn- ini. Leita eftir hóp- drápsmanni Seinastu tveir mánaðar- nar hevur løgreglan í amerikanska býnum Kansas City funnið lík- ini av seks fólkum, sum øll vóru myrd, og tí er illgruni um, at ein hóp- drápsmaður er farin at gera um seg í býnum. Tað fyrsta líkið bleiv funnið í juli, og tað sein- asta bleiv funnið sein- asta hósdag. Tey seks vóru rúsevnismisnýtarar og høvdu eisini sam- band við skøkjulevnað. Í fyrstani helt løgreglan ikki, at nakað samband var ímillum tey seks morðini, men nú verður hildið, at tað er helst sami persónur, sum hev- ur beint fyri øllum seks. Tí hevur løgreglan í Kansas City biðið sam- veldisløgregluna FBI um hjálp, skrivar AP. Tey seks líkini vórðu funnin í tómum húsa- grundum og húsum, sum eingin býr í longur, og øll vórðu funnin í einum býarparti, sum er kendur fyri rúsevnismis- nýtslu og skøkjulevnað. Løgreglan vil ikki siga, hvussu tey seks vórðu myrd. Rann hálvnakin út á vøllin Ein kvinna, sum rann hálvnakin inn á vøllin undir landsdystinum ímillum Letland og Portugal seinasta leygar- dag, kann enda í fongsli. 54 minuttir vóru farnir av dystinum, tá kvinnan rann inn á vøllin, og tað eydnaðist henni at kroysta ein av spælarun- um, áðrenn vaktarmenn- inir fingu hana útum. Sjálv greiddi hon frá, at hon hevði gjørt av at fara inn á vøllin, tí hon visti, at fólk fóru at fagna henni. Men løg- reglan heldur ikki, at tilburðurin var serliga skemtiligur, og sambært Aftenposten kann kvinnan fáa tvey ára fongsul. Tað stóð á jøvnum 0-0 ímillum Letland og Portugal, tá kvinnan rann inn á vøllin, men tá dómarin floytaði dystin av, høvdu portugisar vunnið 2-0. Portugisiski venjarin, Luiz Felipe Scolari, helt fyri á tíðindafundi aftan á dystin, at tann hálv- nakna kvinnan vendi dystinum. Kanska var nakað í tí. Í hvussu er komu bæði málini beint aftan á tilburðin. UTTAN ÚR HEIMI Túsundtals russar mótmæltu í gjár yvir- ganginum í landin- um. Samstundis harðna atfinningar- nar at myndugleikun- um RUSSLAND Árni Joensen fartekst@mail.dk Dagurin í gjár var almennur sorgardagur í Russlandi til minnis um tey, sum doyðu í gíslatøkuni í Belsan. Men hjá nógvum russum var sorgin blandað við øði og misnøgd, og fleiri av teim- um russisku bløðunum fara illa við myndugleikunum. Blaðið Vedomosti legði í gjár myndugleikarnar undir at bera ósannindi um alt, sum hevur við yvirgangin í seinastuni at gera. Blaðið vísti á, at myndugleikarnir søgdu seg hava tamarhald á støðuni í Belsan, men at tað var ikki so. Myndugleikar- nir søgdu eisini, at trygdar- deildirnar vóru væl vandar og dugdu síni ting, men tað var heldur ikki so. Teir lúgva, so vit vita ikki, hvat vit skulu halda, skrivaði blaðið. Eitt annað blað, Vrenja Novosti, skrivar, at trygdar- deildirnar høvdu als ikki eftirlit við tí, sum hendi. Sambært blaðnum vóru tað ikki trygdarhermenn, sum skutu afturímóti, tá gísla- rænararnir fóru at skjóta, men heldur vanligir her- menn og sivilfólk, sum høvdu tikið vápn við sær. Sambært blaðnum løgdu trygdardeildirnar ikki uppí fyrr enn ein hálvan tíma seinni. Blaðið Moskovskij Komsomolets skrivar bein- leiðis, at tær russisku trygdardeildirnar eru óbrúkiligar. Tað prógvaðu tær í Beslan, skrivar blaðið. Fleiri av teimum russisku bløðunum finnast eisini at Vladimir Putin, forseta. Hann hevur skýrt gíslatøk- una í Belsan altjóða yvir- gang, men bløðini vilja vera við, at hann bara royn- ir at skáka sær undan kríg- num í Kekenia, sum er tann veruliga orsøkin. Men for- setin hevur heldur onga ætlan um, hvussu kreppan har skal loysast, skriva bløðini. Kongurin í Swazi- landi skal aftur gift- ast. Frammanundan hevur hann 12 konur Tann 36 ára gamli kongurin í Swazilandi, Mswati 3., er kendur fyri at hóreiggja sær sum eitt oyðsl, sjálvt um land hansara er eitt tað fátækasta í øllum Afrika. Herfyri kunngjørdi hann, at hann ætlar sær at byggja teimum tólv konunum hvør sína borg, og fyrr í ár ætlaði hann at keypa sær eitt flog- far fyri góðar 300 milliónir krónur. Tann ætlanin var kortini av ongum. Nú hevur hann ístaðin fyri gjørt av at fáa sær eina konu aftur at teimum 12, sum hann hevur. Hon er bert 16 ára gomul og hevur fyrr tikið lut í einari vakur- leikakapping, skrivar The Independent. Men hann hevur til at breða. Alment hevði pápi hansara 120 konur, men tey flestu vilja vera við, at tær vóru væl fleiri enn tað. Hóast altjóða mót- mæli hevur Ísrael ikki slept ætlanini at flyta palestinska forsetan burtur haðani ÍSRAEL Árni Joensen fartekst@mail.dk Ísraelski verjumálaráðharr- in, Shaul Mofaz, sigur nú, at Ísrael hevur ikki slept ætlanini at reka palestinska forsetan, Yasser Arafat, burtur. Í samrøðu við útvarpið hjá herinum segði Mofaz mánadagin, at stjórnin heldur fast um avgerðina at reka Arafat burtur. – Vit fara at finna tann rætta dagin og tann rætta háttin, segði Mofaz. Sambært blaðnum Haa- retz tók stjórnin avgerðina aftan á eina røð av pale- stinskum sjálvmorðsat- sóknum í fjør. Blaðið skriv- ar, at verður avgerðin framd í verki, kann tað annað- hvørt hava við sær, at Ara- fat verður fluttur av Vestara Áarbakka, ella at hann verður myrdur. Arafat hevur sitið av- byrgdur í Ramallah á Vest- ara Áarbakka seinastu trý árini, og altjóða samfelagið hevur ávarað Ísrael ímóti at reka hann burtur ella at beina fyri honum. Skal giftast fyri 13. ferð Ísrael ætlar framvegis at sleppa av við Arafat Sorgin vend til øði Hjá nógvum russum er sorgin vend til øði inn á myndugleikarnar Mynd: Reuters C M Y K 3 2