mánadagur 4. juli 2016síða 2

Mánadagur 4. juli 2016 · Nr. 76 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tíðindaleiðari Eirikur Lindenskov Redaktiónin red@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tekniska deild t@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Dagsins redaktørur: Eyðun Klakstein Í arbeiðsbólkinum hava ver­ið embætisfólk úr Dan­ mark, Grønlandi og Før­oy­ um, og arbeiðið hevur ver­ið skipað av danska ar­beiðs­ málaráðnum og stýrinum fyri arbeiðsmarknað í Dan­ mark. Í frágreiðingini verður millum annað staðfest, at grundarlagið undir at fáa pensjón, er ikki eins í ymsu pørtunum av ríkis­ felagsskapinum, ser­liga tá tað snýr seg um fyri­tíðar­ pensjón, og tað kann vera ein forðing, tá flutt verður millum ríkispartarnar. Eisini verður stað­fest, at reglur um at varð­veita pensjón­ina í eitt styttri tíðar- skeið, tá flutt verður millum ríkispartarnar, kunnu minka um tíðarskeiðið, pen­sjón­ isturin er uttan uppi­halds­ grundarlag – og fíggjarligu avleiðingarnar av hesum verða mettar at verða lítlar. Høga raðfesting Hinvegin verða fíggjarligu avleiðingarnar fyri Føroyar og Grønland av at nýta norðurlendska sáttmálan á økinum, mettar at vera høgar og nógv hægri enn í Danmark. Hetta, tí Føroyar og Grønland hava nógv fleiri íbúgvar, sum flyta av landinum til Danmarkar, enn støðan er hinvegin. Fyri Føroyar og Grønland verður staðfest, at tað er ein møguleiki at fara inn í millumlandasáttmálar, sum Danmark hevur gjørt við onnur lond, í tann mun Føroyar og Grønland ynskja tað og at triðjaland tekur undir við hesum. Eyðgunn Samuelsen, lands­stýriskvinna í almanna­ málum, hevur longu sett fram ynski um framhaldandi politiskar samráðingar mill­ um myndugleikarnar í ríkis­ pørtunum, og málið hevur høga politiska raðfesting. Nú arbeiðið við frá­ greiðingini er liðugt, verður farið undir innanhýsis fyri­ reikingar til samráðingar millum partarnar, sum vænt­ andi kunnu byrja í heyst. Ein av stóru uppgávunum, sum tey fólkavaldu eiga at kenna ábyrgd fyri og at vera uppií, er almenna orðaskiftið. Eitt er at samtykkja nýggjar lógir og lógarbroytingar. Hetta gong­ur fyri seg, tá ið tingið er sam- an. Eitt annað er at hava eftirlit við landsstýrinum. Hetta gongur fyri seg alla tíðina. Tingfólk hava møguleika fyri, og tey nýta høvið – serliga nakrir andstøðutingmenn – at seta fram fyrispurningar. So er tað orðaskiftið. Politik­ ararnir eiga at kynda undir og halda lív í almenna orðaskiftinum. Í hes­um stendur tað syndarliga illa til. Neyvan nakrantíð áður hava løg­tingsmenn og løgtingskvinnur verið so lítið í almenna orða­skift- inum, sum tey nú eru tað. Síðani løgtingsvalið fyri tíggju mánaðum síðani kann tað næstan teljast á aðrari hondini, hvussu nógv tingfólk hava givið sína mein­ ing til kennar í almenna orðaskift­ in­um. Her verður ikki hugsað um gleps um hetta og hitt skal vera her ella har, men um yvirskipað hug­sjónar­ligt orðaskifti. Tað er at undrast á, og spurningurin er ikki so langt burtur, um tingfólk yvir­ høvur hava nakað upp á hjartað! Undan vikuskiftinum varð víst á, at tað eru átjan mánaðir, inntil nýggj fiskivinnulóggáva skal vera samtykt og sett í verk. Tað kann væl vera, at tað verður bíðað eftir ser­frøðingabólkinum, sum nú eig­ ur at leggja síðstu hond á sítt til­ mæli. Men tað eigur ikki at forða fyri, at tey í løgtinginum luttaka í almennum orðaskifti um hetta og so mong onnur mál. Onkur heldur kanska, at tað er oyðileggjandi at dyrka ósemjur, men tað er púra misskilt. Orðaskifti snýr seg um at lýsa sjónarmið og grundgeva fyri teimum. Tað er einasti møguleikin at skilja hvønn annan, at finna nýggjar vinklar upp á tingini og harvið at skapa grundarlag fyri semjum. Flokkar og politikarar hava sein­ astu mánaðirnar roynt at skipa fyri politiskari skúling, og tað sigst at hava verið áhugi fyri átøkunum. Tað er ivaleyst júst í hesum – við­ víkj­andi útbúgvingini og skúlingini – at tað haltar so øgiliga nógv. Í gomlum døgum vórðu framtíðar politikarar útbúnir og mentir í at hava áskoðanir og at grundgeva fyri teimum eitt nú við at lesa tað, sum oddafiskarnir í ymsu flokk­ unum stútt og støðugt bóru fram í flokspolitisku bløðunum. Nú markera politikarnir seg á facebook, men tað er synd at siga, at talan er um orðaskifti við innihaldi, substansi og grundgevingum. Í so máta valdar tøgnin, og spurn­ ingurin er relevantur, um tað yvir­ høvur finnast grundgivin sjónar­ mið millum tingfólk! Vánaligt samstarv og sam­ skifti forðar fyri endur­venj­ingum TØGNIN VALDAR Pensjónsbólkur liðugur Økistænastan í Sandoynni fær hvassa átalu Eitt pot­ pourri og millum­spæl VIÐMERKING SÍÐA 8-9 Vánaligt samstarv og samskifti forðar fyri endur­venj­ ingum TÍÐINDI SÍÐA 6-7 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Arbeiðsbólkurin, sum var setti í august 2014 av táverandi donsku og føroysku ráðharrunum at greina pensjónsviðurskiftini í ríkisfelagsskapinum, er liðugur við sítt arbeiði Dánjal av Rana Løgtingsins umboðsmaður hevur nú viðgjørt kæruna frá Felagnum Føroyskir Sjúkra­røktarfrøðingar í samband við setanina av leiðara til økistænastuna í Sandoy. Felagið Føroyskir Sjúkra­røktarfrøðingar kærdu um, at best skikkaði søkjari ikki varð settur í starvið og at teir báðir sjúkra­røktarfrøðingarnir, sum søktu starvið, onga grundgeving høvdu fingið fyri, hví teir ikki fingið starvið. Fýra umsøkjarar vóru til starvið, har av tveir sjúkrarøktarfrøðingar, men stýrið valdi at seta ein heilsu­røktara í starv sum leiðari. Løgtingsins umboðs­ mað­ur skrivar í síni niður­ støðu, at stýrið í fleiri før­um ikki hevur hildið fyr­i­sitingarlógina. - Einki skrivligt tilfar er um setanina ella um, hvørj­ ar sakligar met­ingar førdu til, at ein onnur var sett sum leiðari, endurgevur felag­ið fyri føroyskar sjúkra­røktarfrøðingar úr dóm­in­um. Umboðsmaðurin hartar stýrið fyri, at einki skrivligt tilfar er frá viðgerðini. Av tí at einki skrivligt tilfar er, er eisini ógjørligt hjá henni at meta um, hvørt best skikkaði umsøkjarin fekk starvið ella ikki. Myndugleikarnir hava jú skyldu at seta best skikkaða umsøkjaran í starv. - Umboðsmaðurin held­ u­r hetta verða sera at­finn­ ingasamt, og at grund­ leggjandi feilir eru gjørdir, so Umboðsmaðurin heit­ ur á stýrið fyri Økis­tæn­ astuna í Sandoy at viðgera alla starvssetanina av nýggj­um, skrivar Fe­lagið fyri Føroyskar Sjúkra­ røktar­frøðingar um av­ gerð­ina hjá løgtingsins um­boðsmanni. Í stýrinum fyri Økis­ tænastuna í Sandoy eru borgarstjórarnir í komm­ ununum í oynni.